þar adv. (ONP)

þar adv.

(cf. þars adv.)

Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English

I. A.

1) (loc. stat.) dér, på det sted

● þar (...) er/sem, þar et der (...) hvor

● hér ... þar

Eige bersc þeim þat at heɴde at þeir døme þar of aþra sem her ●Eluc674(1989) 133¹⁰
þat er hvaʀatveɢio gagn þeirra er londin byɢva beði her oc þar ÓH 126⁸
skyzt maðr undan læiðangri eða iamfnaðe. oc lꝍypr kaupstaða a millum. eða skipræiðna. fiorðonga eða fylkna. oc gerer huarke her ne þar. þa ... Bl 203⁹

2) dér hvor

3) (loc. mobil.) (om retning og bevægelse) dertil, derhen

● þar (...) er/sem til det sted hvor, dertil hvor, derhen hvor

● þar at [!] er/sem til det sted hvor, dertil hvor, derhen hvor

● þar til [!] er/sem/at til det sted hvor, dertil hvor, derhen hvor

● þar til [!]

4) (temp.) på det tidspunkt, på den tid

● þar þá, þá þar

● þar (...) þegar med det samme, straks

5) nu, her

⸢Þar [Holm papp 11 8°ˣ “b”, etc.; non emend. Hér] hefjum vér eina kátliga frásǫgn af einum konungi, þeim er Gauti hét emend. Gautr¹ˣ 1²: Holm papp 11 8°ˣ “b”

6) dertil, til den tid (hvor), til det resultat (at)

7) da, så, dernæst, derefter

● þar nǽst
1) (om rangorden/rækkefølge)

2) (temp.)

● þar þá derpå, pludselig

8) hermed, dermed, i det tilfælde

● þar þá

9) sådan, således

þar sem ek sá dýrin, þá eru þat manna fylgjur ok munu hingat hyggja, at sækja yðr heim HG 12³¹

10) (som formelt/foreløbigt subjekt) der, det
‖ (impers. subj.) :

‖ (formelt/foreløbigt subj.) :

‖ (foreløbigt obj.) :

þá talaði Hákon konungr, hóf þar fyrst, at ... Hkrᴵˣ 188¹⁰

‖ (efter pron. interr.) :

● þar (er/sem) [e-rr] er hvad angår (ngn), når det drejer sig om (ngn)

I. B. (i forb. m. præp. = adv.)

á: þar á

1) [!] derpå, ovenpå

2) [!] dernæst, derefter

af: þar (út) af

1) [!] deraf, derfra, derom

2) [!] derved, derfor

þar af sigrar hann ꜹll kvikqvendi SnE 17⁷

at: þar at

[!] dertil

suor Biorn þar at fullan bokar æid DN X (1346) 47¹⁹

eftir: þar eftir

1) [!] i overensstemmelse dermed, således

2) [!] deraf

eitt gras er sva hvitt, at iafnat er til Balldrs brar; þat er allra grasa hvitaz, ok þar eptir matþv marka [fegrð] hans, bæþi ‹a› har ok a liki SnE 29²¹

3) [!] tilbage

4) [!] derefter, dernæst

fyrir: þar (...) fyrir

1) [!] derfor, af den grund

2) [!] til gengæld

... hverssu mikilli ahyggiu guds madr villdi geyma litillætis kraptzins, at hann hitti þar fyrir i himnariki eilifa dyrd VP 515⁹

gegn: þar í gegn

[!] derimod, til gengæld

En ⸢þeir [var. þar Eluc685b(1989) 98¹⁹] igægnn hafa rettlatir langt lif Eluc675(1989) 98⁸

með: þar með

1) [!] dermed, tilmed, desuden, desforuden

2) [!] samtidig

mót: þar í mót

[!] tværtimod

færr hann eyngua þock af konunginum, þui helldr þar i mot, þuiat litlu sidarr stockr hann upp or hasætinu med þeim ordum Thom² 334¹²

ór: þar ... ór

[!] deraf

En god þin er or eiri eru gior þa uęri nydsamlegra at þar uęre ker or gior til ga‹g›ns monnum Agnes429(2011) 125²

til: þar (...) til

1) [!] derudover, desuden, endvidere

2) [!] dertil

3) [!] (temp.) hidtil, indtil nu

4) [!] i den henseende, således

um: þar (...) um

1) [!] derom

2) [!] i den henseende, i den forbindelse

3)
● þar um fram derudover

at þola engan lut hvartki orð ne verk ... ⸢oc þar [var. oc enn SvEirsp 354³; var. Her Sv81 137¹³] um-fram eɢiar hon þeꜱ at leita lastmæla Sv 111¹⁰

við: þar (...) við

1) [!] derved

2) [!] på den måde, således

hann ... fíeck snuit vpp eggínne færdi hann þar vit bakít HuldaHrokk 9²

I. C. (i forb. m. præp. = conjunc.)

at: þar at

[!] indtil

Síðan lagði kerling hann í sæng ok sagði, at þeir skyldu þar dveljaz, þar at hann væri gróinn EgÁsm 67¹⁶

til: þar til

1) [!] indtil

● þar til (...) er/sem/at/en

● allt þar til er/sem/at

2) før, førend
● þar til er/at

3) for at
● þar til at

Nu þar til at menn greini æigi leingr ꜳ vm þetta ok at ollum se voʀ vili kunnigr. þa staðfestum wer ok endrnẏium með þersu vaaru brefi gerð ok skipan hinna fyʀi biskupa DI II (*1326›AM 351) 614⁸

I. D. (i forb. m. conjunc. = conjunc.)

1) når
● þar er/sem

2) (dengang) da
● þar er/sem

3) eftersom, siden, fordi, idet
● þar er/sem/et

4) selvom, uagtet, endskønt
● þar sem

5) dersom, hvis
● þar sem

6) hvorimod, medens
● þar er/sem

I. E. (= conjunc.)

1) når

2) (dengang) da

3) eftersom, siden, fordi, idet

I. F. (= pron.)

1) den

Eigi er þa undarligt ... þottu sigrizt i bardogum (cf. ed. corr.), er þu ert i þess mannz vinattu, þar er solinni sagdi sva: stattu ok stod hon þa ~ lat. qui dicit soli VitAmbr 16³ Ambr 44²⁸

2) som, hvilket

II. (y. no.)

Form.: þar (1707); Þar (54); þer (17); þær (10); Þær (2); þeir (2); þ▹ar◃ (1); þæir (1); þǽr (1); þærr (1); þeer (1); þarr (1); ▹þ◃ar (1); þars (1);

Gloss.: EJ; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 þer; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím; LP; Med; MedComp _; MedSimp _; WN item þar frá; AH; AJ _; deVr; Fr4 item þarum; NO item þarum; Walter _; ÁBlM; Bl; WPA _; ; EDPG *þar

Litt.: Grøtvedt 1939 77, 147, 151; Hansen 1989 [ANF 105] 81ff; Hansen 2005 [MM 2005] 12; Hollander 1965-1969 [APS 27] 1ff.; Hægstad 1899 65-66; Hægstad 1902 11, 19, 26; Hægstad 1915 20; Hægstad 1916 36-38, 83, 194, 206; Knudsen 1960 [KLNM 5] 564; Nygaard 1917 5, 42; Seip 1932 351; Seip 1932 352; Seip 1955 135f., 255, 330; Seip 1955 135f., 255, 330; Seip 1955 330

Genre. (expected): religious works [rel]: 368 (462); family sagas [isl]: 362 (210); historical works [his]: 344 (302); romances [rom]: 141 (180); charters [dip]: 135 (134); legal works [jur]: 133 (165); learned works [div]: 126 (53); legendary sagas [fas]: 119 (74); contemporary sagas [bis]: 57 (127); þættir [tot]: 9 (38); unclassified [ ]: 0 (7);

ÞH (red.) — January 2020

External (non-ONP) resources:

...

IN PROGRESS

...

DSL (experimental)

Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.

ODS: der (þar) ODS: der- (þar af, þar eptir, þar fyrir) ODS: derfor (þar fyrir) ODS: dersom (þar sem)

Cookies

ONP: Dictionary of Old Norse Prose

Word

þar adv.

I. A.

1) (loc. stat.) dér, på det sted

● þar (...) er/sem, þar et der (...) hvor

● hér ... þar

2) dér hvor

3) (loc. mobil.) (om retning og bevægelse) dertil, derhen

● þar (...) er/sem til det sted hvor, dertil hvor, derhen hvor

● þar at [!] er/sem til det sted hvor, dertil hvor, derhen hvor

● þar til [!] er/sem/at til det sted hvor, dertil hvor, derhen hvor

● þar til [!]

4) (temp.) på det tidspunkt, på den tid

● þar þá, þá þar

● þar (...) þegar med det samme, straks

5) nu, her

6) dertil, til den tid (hvor), til det resultat (at)

7) da, så, dernæst, derefter

● þar nǽst 1) (om rangorden/rækkefølge)

2) (temp.)

● þar þá derpå, pludselig

8) hermed, dermed, i det tilfælde

● þar þá

9) sådan, således

10) (som formelt/foreløbigt subjekt) der, det ‖ (impers. subj.) :

‖ (formelt/foreløbigt subj.) :

‖ (foreløbigt obj.) :

‖ (efter pron. interr.) :

● þar (er/sem) [e-rr] er hvad angår (ngn), når det drejer sig om (ngn)

I. B. (i forb. m. præp. = adv.)

á: þar á

1) [!] derpå, ovenpå

2) [!] dernæst, derefter

af: þar (út) af

1) [!] deraf, derfra, derom

2) [!] derved, derfor

at: þar at

[!] dertil

eftir: þar eftir

1) [!] i overensstemmelse dermed, således

2) [!] deraf

3) [!] tilbage

4) [!] derefter, dernæst

fyrir: þar (...) fyrir

1) [!] derfor, af den grund

2) [!] til gengæld

gegn: þar í gegn

[!] derimod, til gengæld

með: þar með

1) [!] dermed, tilmed, desuden, desforuden

2) [!] samtidig

mót: þar í mót

[!] tværtimod

ór: þar ... ór

[!] deraf

til: þar (...) til

1) [!] derudover, desuden, endvidere

2) [!] dertil

3) [!] (temp.) hidtil, indtil nu

4) [!] i den henseende, således

um: þar (...) um

1) [!] derom

2) [!] i den henseende, i den forbindelse

3) ● þar um fram derudover

við: þar (...) við

1) [!] derved

2) [!] på den måde, således

I. C. (i forb. m. præp. = conjunc.)

at: þar at

[!] indtil

til: þar til

1) [!] indtil

● þar til (...) er/sem/at/en

● allt þar til er/sem/at

2) før, førend ● þar til er/at

3) for at ● þar til at

I. D. (i forb. m. conjunc. = conjunc.)

1) når ● þar er/sem

● þar nǽst
1) (om rangorden/rækkefølge)

10) (som formelt/foreløbigt subjekt) der, det
‖ (impers. subj.) :

3)
● þar um fram derudover

2) før, førend
● þar til er/at

3) for at
● þar til at

1) når
● þar er/sem

2) (dengang) da
● þar er/sem

3) eftersom, siden, fordi, idet
● þar er/sem/et

4) selvom, uagtet, endskønt
● þar sem

5) dersom, hvis
● þar sem

6) hvorimod, medens
● þar er/sem