1venja sb. f. [-u; -ur]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
[e-s] vane, sædvane, praksis, “skik og brug”
Vakaɴda er ollom trufꜵstom. þuiat góþfýse vacnaɴa er venia allra heilagra
●HómÍsl²⁰(1993) 30r26þeꜱ es méiri venia a ꜵþrom lꜵndom en her meþ oꜱ at meɴ taka þionosto a morgom hotíþom
●HómÍsl²⁹(1993) 43r17Gofug vænia er litillæte á meðal manna
~ lat.Honesta ... consuetudo
6423 Alk619 6522venia kennir þer allt þat er maðr kann. Ganga. mæla. koma. oc rǫðaz við. oc vera saman
cf. Hermann Pálsson 1984 [Gripla 6] 40~ lat.Vsus
Pamphilus 2366 Pamph 10519konongrenn hafðe ⸢þa veniv [var. þann vannða AM 230 fol 12r3]. at ...
Menota: 6va18 BarlA 1236at ec skyllda firir lata logh oc tru forrnnra siða. oc faðurllega veniv
Menota: 64vb4 BarlA 11832sem ⸢venia [var. vandi AM 226 fol 139ra36] var til
Alex 8515Þat hafðe veret ⸢venia [var. vandi AM 226 fol 139ra43] enna fyrre konunga
Alex 8528fyrir veniv sakir styggvaz menn nv eigi við at sia oss er orðnir erom fyʀ en dauðenn kome sem halfeten líc
Alex 9227mattug venia varð rikare með flestom en nattura
Alex 9322læ‹i›ðrætter þu ænn æige atfærð þina til hins bætra. hælldr ærtu bunndenn oc halldenn ávallt i illre vænio sæm þu ser sialfr
~ lat.mala ... consuetudine
IsidConflict 113915 Isid 18128fiogvr ero kv̇n sv̇nða þat er hvgreninng orð ok verk ok venia illra lvta
~ lat.in malis perseveratio
10526 Eluc675(1989) 1057uenia suæitar hꜹfðingia hafði spillz ok slægð ꜹlldunganna hafði uaxið
Rómv595(2010) 486ek hefi ... snyz mer til eðlis að giora uel af ueniunni
~ lat.ex consuetudine
11333 Rómv595(2010) 11314Hann feʀ um uetriɴ uestr um heiðe at hitta byskup. ok scripta mønnum sem þa gerðiz mioc uenea hvern uetr
GBpA 919hann hafði þa ok tynt ueniu sinni
EbWolf(2003) 30316Þat var ⸢venia [var. vani Mar655XXXII 58213] hennar hvern dag, at hon sagði .v. sinnvm Pater noster
MarS 31923uar honum mikit yndi at hallda slickar ueniur
ÞBpA 2211i uenium aftakandum
~ lat.in tollendis consuetudinibus
4638 Sættarg 46910Lif heil, kona, ok haf mig helldr firi guds sakar i venium þinum en bonda firifaranda ser
Malc 44238Þat var ⸢vandi [var. uenia AM 122 b fol “II”] Guðmundar prests opt hatidir at lata menn kyssa a helga doma
var. StuᴵK 2226: AM 122 b fol “II”þat uar ⸢uenia [var. siðvenja ÓH 17113] hans at hann let skosuein sinn leida sig vti um daga fra o᷎drum monnum
ÓHFlat 8510Þadan af hafdi heilagr Apellen alldri to᷎ng, helldr hellt i veniu med berri hende at hallda á gloanda iarne
VP 43712mikit kennir ok venja ok dirfist maðr af manni
Parc 417Tharsilla hellt vel sinni veniu i astud vid almattkan gud
Greg 37724(proverb.; cf. FJOrdspr 99) gjǫrn var hǫnd á venju, ok þat varð tamast, sem í œskunni hafði numit
Gr 2461hvn hafde þꜳ jdiv og veniv at baka oblater
GregReyk 499vill andskothen sina veniv ecki af latha at koma thil jllzt ef hann getvr
HenKunReyk 4931þegar efter vpprisvna þꜳ kom þat fyrst j veniv at ...
~ nty.Do he van dode vpstunt do quam id ersten in de wanheyt dat ...
LegKonnPass 320ra45 KonReyk 1519(þeir) baro vitnisburð um gridsætning mot jolom hvær vænia a hæfdi værit fra forno
DN III (*1290›apogrˣ) 275Þat var venja þeira brœðra ... at þeir gengu til tíða báðir saman
LjósvLˣ 3826
● at venju
þat hava mattvgir menn reynt at langre veniu hvessv miket slikir lutir talma þeira framkvømð er beriaz scolo
Alex 8110Iosve dvaldi solina miog langa stvnd sva at hon gek eigi fram at veniv
VerA 291hvart sem fiandr eggia oss at biðiazt fyrir eða fasta, skolv ver þat ecki giora eptir þeira aminning helldr at varri veniv
~ lat.ex nostra consuetudine
VitAnt 13955 Ant 6922vatnar hann kvnne ok verðr honvm hvgat at henne ok ser at ivgrit var meira en at veniv
JBpA(2003) 4522þiodín svarar deo grazias þat giorer heilaug cristne ath postuligri veníu
Mess³ 639ek sa tungl íȷ́ oc for annat at venio, enn annat var i fialli at husbaki oc þottumz ek taka þat oc eta
ÞSHˣ 1718
● dragask í venju, draga í venju [e-t]
ef maðr dregr i veniv. þa er þui likazt. sem svin velltizt i sauri
BarlA 7533þuilikir lutir ero ei þolande, ne j veiniu draghande vheigninglegha laust (“Skrivefeil enten for vhegninglega eller hegningarlaust”, ed. note)
DN IV (1307) 722[var. + slikar ohæfor megi eighi i ueniu dragast AM 71 4° “Fd”]
var. Landsl 6522: AM 71 4° “Fd”þuilikir uuiðr kœmeleger lutir mege eigi of miok J ⸢ueniu [var. uanda Landsl 14111] dregast
LandslBorg 157a15þæir ok er þat dragha i væniu sina at æta kiot i langa fastu
BorgKrNᴵᴵ 29912at slíkar úvenjur megi eigi ofmjǫk í venju dragaz
Jb 10711Jtem dregur madur j ueniv .iij. vetur. at ganga eigi til skriptta j langa fostv. og tekur eigi gudz likama at paskum. þa er hann utlægur
DI II (*[1281]›AM 186) 2243hafua oc forsagda vtlensker i veniu dreget
RbMEHM (*1362) 1832
● eftir venju
I nafni drottins vars Jesus Cristz bioþum ver yþr at svara eptir venio. Þa tocu guþin at mæla, oc sogþu orrostu micla firir hondum vera oc mikit mannfall i hvarntveggia flock
SJ² 7938hugði at. konongrenn. myndi minnaz við hann. eptir veniv sinni með faðurllego bliðlæte. oc kurtteisi queðiu
Menota: 55rb28 BarlA 10023Stoðu þa upp til aptans songs oc helguðo guði benir sinar. æptir firir scipaðri vænio
BarlB 2277munkar sungu aptanso᷎ng eptir ⸢vanda [var. veniu Holm perg 2 fol “B”, etc.]
var. MMA 55016: Holm perg 2 fol “B”Þa lati hann (ɔ: prestr) falla einn hlutinn nidr j kalekin ok giori kross þar j eptir veniu
Theol266 6923
● forn venja
þat gerþe haɴ at fornre venio
●HómÍsl¹⁸(1993) 26v33lagði a þat allan hug at taca af heiðni oc fornar venior
ÓH 10411Ert þu sa Andreas, er ... tevgir (!) menn til þess at brio‹ta› a bac Rumveria vilia oc fornar venior
Andr⁴ 40533þar er forn venia i hans riki at ...
Thom³F 5324at han gefr þæim manne þuilikar nafnbꝍtr með þæim sꝍmdom sem til hꝍyrir æftir fornre ueniu
Hirð 4114eptir fornri ueniu
StatEi²C 54410●●● moti fornri veniu
Sættarg 47123
● hafa venju [sína/e-rs]
hofðu nu veniu Birkibeina oc letu sveria trvnaðar-eiða at ...
Sv 14215Hrolleifr hafði venju sína
Vatnˣ 4918
● hafa í venju [e-t] [um e-t]
haf i veniv þinni. gott hugskot með hueriv goðo verkki
Menota: 42ra23 BarlA 766hefir maðr þat i venio at eta *slatr vm langa faustu. þa ...
ÁKr 4929um þan hin mykkla kostnað er men hafa her mæir i ⸢væniu [var. uanda Landsl 921] haft um brullaupa gerðir i þuisa lande ... af þui gerom ver kunnikt ollum monnum at ...
Bl 23914Bænir ok psalma ... hafda ek sva i veniu, at þeim lietta ek sialldan naudsynialaust
Malc 44112
● leggja í venju [■] [sér]
Hier med lagde hvn þratt j sina veniv at seija. hialp mier sancta Anna sialf þridia
AnnaReyk 4392optlega yfer gaf hann gvdz þionvstv. er hann adr sier hafdi j veniv lagt
GregReyk 327
● forn lǫg ok venja
● með venju
leuísi allra luta nemsk með veniu
~ lat.discitur usu
Pamphilus 2365 Pamph 10519leuísi allra luta nemsk með veniu. Oc venia kennir þer allt þat er maðr kann
~ lat.discitur usu
Pamphilus 2365 Pamph 10519Oll ast vex með veniu oc með veniu þuerr. oc oll fyrnniz vanfest ást
cf. Hermann Pálsson 1984 [Gripla 6] 48~ lat.Vsu crescit amor
Pamphilus 2433 Pamph 10816
● taka í venju [e-t] [sér]
Lótom ver oꜱ órǿcþena alla oc ó menzcona léiþa vera. en rácklǽtet oc prúþlifet tǫkom i veinio (“ɔ: venio”, ed. note) athéfessseɴs
●HómÍsl⁸(1993) 10r17at hallda meþ allre gꜵfgon [oc] virþingo messo daga heilagra maɴa. þeirra er heilog cristne hever i venio teket at hallda
●HómÍsl³(1993) 1v4maðr ... tekr þessa luti i veniv með iðurllegre ahyggiu
Menota: 45vb13 BarlA 8238þꜳ sem greindh plaga gieck þꜳ thokv menn þat j veniv
GregReyk 3431helldr thokv þeir sier j veniv og giordv sier ꜳtrvnad hverr j sinv rike efter þeirra villd þvertt j mothe þeirre trv. er postolar gvdz hofdv bodit
KonReyk 2530hann otthadizt at þessir hiner ærlegv menn mvndv veykiazt j sinne godre trv er þeir hofdv thekit j veniv ꜳ gvdz vegna at hallda
SebReyk 15518
● vera í venju
Form.: veniv (18); veniu (12); venia (9); venio (5); ueniu (5); venja (4); venju (3); uenia (3); væniu (2); venior (2); vænio (2); vænia (2); ueniunni (1); uenea (1); ueniur (1); ueniv (1); veníu (1); veinio (1); veiniu (1); uenium (1); venium (1); uenio (1);
Comp.: heims- (1), lands- (1), losta- (2), lǫg- (1), ó·siðar- (1), ó- (34), sið- (64), varga- (1), veraldar- (1)
Gloss.: EJ ¹venja; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím _; LP; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH; AJ _; deVr; Fr4; NO; Walter _; ÁBlM; Bl; WPA _;
Litt.: Hermann Pálsson 1984 [Gripla 6] 40, 48; Housken 1954 [ANF 69] 27; Hægstad 1915 55; Stefán Karlsson 2001 [MM 2011:1] 154; von See 1964 94
Genre. (expected): religious works [rel]: 38 (20); legal works [jur]: 13 (7); romances [rom]: 10 (8); family sagas [isl]: 6 (9); contemporary sagas [bis]: 4 (6); charters [dip]: 3 (6); historical works [his]: 3 (13); learned works [div]: 0 (2); unclassified [ ]: 0 (0); legendary sagas [fas]: 0 (3); þættir [tot]: 0 (2);
SB (red.) — April 2015
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
velja - venja
venja - verða
véla - við, viðr
vár - yfirmusteri
...
...
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
Kalkar: Vænje (venja) ODS: vænne (venja) ODS: Sædvane (siðvani, -venja (-vandi))