binda vb. [bindr; batt/bant(cf. Seip 1938 172), bundu; bundinn]
(cf. -bundinn adj.) -bundinn adj.
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
A.
1) [e-t / e-u] [í e-t / í e-u / fyrir e-t / um/of e-t] [e-u / með e-u] [sér] binde, snøre, binde/snøre sammen, pakke sammen, pakke ind, svøbe ⫽ bind, tie, bind/tie in a bundle, pack in, wrap
●●● batt hann iarnfesti of fot ser oc festi aɴan enda i hellinom
~ lat.ligauit
Dialᴵᴵ 3345 GregDialA 9629●●● þat bannd er guð yðar binndr. millum tueggia hiuna. þa ma eigi maðr skilia
~ lat.coniunxit
JDamBarl 10238 Menota: 79rb2 BarlA 14738●●● at æigi taki liðazt eða rof a gerazt bunndinni skialldborgh
Kgs 601●●● Þeir ... binda sér þar byrðar, þvíat eigi skorti fé
ǪrvS 316●●● Ásmvnndr ... kom af Gŕnlanndi ... á þvi skipi er seymt var trésávmi einvm nę́r þar. ok bvnndit sini
AnnReg 12014●●● Þa batt Skrymir nest þeira alt i eiɴ bagga
SnE 5114●●● ok þa er þv skyldir leysa nestbaggann, þa hafþac bvndit ‹hann› með grésiarni
SnE 5912●●● toc (Sigurðr) þa vpp gvllit ok batt i klyfiar ok lagþi vpp a bak Grana
SnE 1307●●● batt siálf María hann í reifum, ok lagði hann í etu
MarS 273●●● Hví hvikask þér svá, Skarpheðinn? ... Bind ek skó minn
NjM 2336●●● Þa mæltv menn Þorgrims, at festa ‹skyldi› fyrir augv þeim naqvat. Enn þeir svoruðo oc qvadvz ecci þurfa at lata binnda fyrir augv ser sem þiofum
StuᴵK 20313●●● bvndv skiolldv i klyfiar
StuᴵK 4036●●● batt hann ekki læinge sko sina ok lagde halann a bak ser ok setti j burtu
HálfdSv 56518●●● bittu munn hans (ɔ: drekans) med ho᷎rþrædi ... ok inzsigla sidan
~ lat.liga os eius
VitSylv 52948 Silv 27523●●● Jarl gaf kongssyni flurbraud, bakat þyckt ok blautt, sua at uefia matti saman ... Hann tok smiorit ok vafdi j braudinu ok mælti: Bindu ver nu smiorit, Birkibeinar!
Hák81 30126●●● Grettir reið nú neðan á teiginn, en þeir feðgarnir váru ofar ok hǫfðu bundit eina klyf
Gr 1542●●● sér (Þorgils) ... trǫllkonur tvær, ok bundu byrðar miklar. Þorgils ... høggr til annarrar ... í því, er hon færiz undir byrðina, ok rekr af henni hǫndina. Byrðrin fellr niðr
Flóamˣ 4310●●● laus er dukrinn, sa sem hun hafdi bundit vm sitt andlit, ok sem hun villdi binda hann, feck hun eigi knytt
~ lat.restringere
HFars 178157 MarD635ˣ 66214●●● Abotinn spurdi, huat hann gerdi af þeim kadal. Hann segir: Ek batt ⸢hann vm minn kvid [var. honum um minar lendar Holm perg 1 4° “E”]
MarD635ˣ 78521●●● lauss er nú skóþvengr minn. Bitt þú hann þá
ÞStangˣ 8311÷ Eɴ þott hann vęri bvndiɴ í slikvm hlvtvm þa varþveitti hann þo anliga vpplitningarlif sem einseto munkar
●Nik655 719÷ ec lig her iarnum bundin. ok þo enn í fiotri með þessum mænnum er her sitia pindir
ÓH619 12133÷ hendr bvnɴar a bac áftr
Barth²Cod645 1069÷ Tace filetvs dvc þeɴa. oc mę́le svá Dominvs iesvs christvs. reiser vp þaer falla oc leyser bvndna
Jak¹Cod645 923÷ Leþu mer hofuþduc þinn, cona, sagþi hann, at ec binda firir augu mer
Pétr²B 21227÷ þa scolo þeir kasta farme or flꝍðar male. oc biarga skipi sinu. æða fara menn landveg leiðar sinnar. oc reca ross með klyfium. þeim er a sycnum degi ero bundnar
GulKrᴵ 103÷ vndir vinstrv (!) hond mer þar hevi ec bvndit vndir eina blaðro
Þiðrᴵ 1284÷ gecc hann a scip Vlfs flys oc bundo eptir scutuna
Sv 5625÷ reka ros með klyfium þæim er a virkum dægi voro bundnar
SvKr 42119÷ heyrez hann mæirr orðen sundr slita ... en þann enda a þæim binda, er hann vill
~ lat.magis rumpere sermonem quam finire
7638 Thom¹ 771÷ Þa voru sva mikil frost ... ok smiorit sva hart at eigi matti klina brꜹðit með fyrir konvngsson ... Jarl gaf konvngsseyni flv́rbrꜹð bakat sva þyckt ok blꜹtt at vefia matti saman. Konvngsson mællti til Birkibeina. Bindo ver nv smiorit Birkibeinar ... for þetta vm allan herinn með þesso orðtaki
HákFris 39236÷ guð sendi sínn engil til mín. En bant þessi dyr sua at þau matto eigi munní gína
HómHauksb¹ 16138÷ Hví hvikaz þér ... Bind ek skó minn
NjR1908 21120÷ Stoðv siþan vpp oc bvndv ser byrðar af gvlli oc silfri oc agætvm klęðvm. forv með þat a brot oc falo
StjC 6225÷ Þa ferr maðr einn huerʀ með uatnit i bytto. ok sette niðr hia ser er hann batt sko sinn
GBpA 10926÷ Biorn ... tok silki ræmu konungs aðra ok batt um fot ser
cf.su giorð uar monnum mio᷎k tið. at hafa silki bo᷎nd utan at hosum
76611-12 ÓH61 76615÷ Vil ek binda ⸢dukinum [var. dvkinn Holm perg 19 4° 74v13] fẏrir augu mer
~
PS 11925 ~ lat.ligabo
PassPaul 397 Pétr SÁM 1 26rb7÷ batt hann vm ⸢ho᷎fud ser duk [var. augu ser hofuð duki AM 621 4° 54v17]
~
PS 12022 ~ lat.ligans
PassPaul 4015 Pétr SÁM 1 26rb36÷ síðan bulki er bundinn
Jb 2554÷ er hann heyrdi til Sveins, batt hann sko sina, ok hliop ut fra elldinum ok þegar a brott af bænum
Orkn 29823÷ at vordo᷎gum let hann varning sinn til skips binda ok for j brott af Brecku alfari
ÞorlJ 2091÷ hann snidr sundr skautann ok bindr sinn hlut upp um hals huorum pilltinum
Thom² 4641÷ Ospakr byr síg til brott ferdar bíndr klyfiar síɴar ok ferr ꜳ̋ burtt
BandK 1826÷ fyrir þui at vopnin voru oll ⸢bundinn [var. i bulka HákFris 4973], þa vard ecki af vorn hans
Hák81 51313÷ þat var laust ok bundit allra hennar rada sem hann uilldi at wæri
Vikt 4121÷ at Sigurðr léti Finna gera sér skútur ii. ... ok váru ⸢sini bundnar [var. sambvndnar Huldaᴵᴵ 2633; var. (ms.) ***símbundnar GKS 1010 fol “Hr.” ***] ok engi saumr í, en viðjar fyrir kné
Hkrᴵᴵᴵˣ 35820÷ Bittu skua þina ok tak klæði þin ok fylg mer
Pétr²Aˣ 17033÷ at þeir skulu ... bøker hennar (ɔ: kirkjunnar) allar smærre ok større lata binda sem bæstz. ok vmuøla. spæntslom ok ræimum uppi halda
cf. y. no. 1393
Hvitfeldt 1879 43927 [fejl]
● binda ok leysa húðfat sitt (snøre og løsne sin vadsæk ɔ:) tage ophold (et sted) ⫽ (tie and untie one’s travelling sack ɔ:) reside (somewhere)
●●● ef han bindr oc lꝍysir huðfat sit i kaupangi allan vætr þess a meðall. þa ...
~
Frostˣ 2018 Bl 20321●●● þá scal búande lýsa því at hann bindr oc leysir húðfat sitt þar með honum
Frostˣ 2102÷ ef hann bindr oc leysir í caupangi húðfat sitt allan vetr þess á meðal. þá ...
Frostˣ 2018
2) [e-t] (spec. om hø/korn) binde ⫽ (spec. of hay/corn) bind
●●● sumir scaro kornn. en sumir bundo. sumir oko heim kornino sumir hloðo i hialma
ÓH 687●●● Maurus for ... med o᷎drum brædrum at binda korn
~ lat.ad fruges colligendas
VitMaur 1041b48 Maurus 65924●●● Þær sǫgðu hann farinn á engjar at binda hey
Gr 15321●●● ætlaði hann þat (hey) heim at binda (binde og transportere hjem ⫽ bind and take home)
Gr 15328●●● Þat er loggillt dagsuerk ... at raka epter .ij. monnum ꜳ̋ uteinge og þurka og sęta. og koma under gard edur hlodu. og lika þa bundit er
Búal³ 3419
3) [e-t] [á e-n/e-t / við e-t / at e-u / um e-t] binde fast, surre fast, binde (ngt) (på/til/ved/om ngt) ⫽ tie tightly, tie (sth.) (onto/around sth.)
●●● Ef bulki er bundinn. oc scip oʀ hofn lagt ...
Bjark 7332●●● Menn scolo eigi fara meþ steina. eþa magna þa til þess at binda á menn eþa a fé manna
GrgKonᴵ 236●●● bit um hals þui (ɔ: barninu) fingrgullit
~ fr.Vostre anel al col li pendrai
LaisMar 12826 Menota: 36vb26 Streng 18424●●● hann hafði kyrtil blán oc blar hosor ⸢hafa [var. ok vpp hafa AM 325 V 4° “325”] scva oc bvndna at leɢ
ÓH 6810●●● (hann) fęr yxinit ok drepr af ok gerir til bindr upp a hestinn. ok ferr siðan leiðar sinnar
Heið 6926●●● þeir skylldu hafa eina stꜹng mikla ok binda uið huíta blǽiu oc reisa a þat hús er hæst væri a bǫnum
HákEirsp 53019●●● ek skall vp byggia fiski ... meder boluirki ok gryta sua sterkligha ok binda at huarke gange vt firir isi eder vatnaflaumum
DN VI (1336) 16733●●● lꜳ̋t vm þik gẏrðil þinn. ok bind ꜳ þik skua þína
~
PS 733 Pétr SÁM 1 16ra25●●● þa er hun (ɔ: búgras) god vid oxl (ɔ: ǿxl) ath binda
MedMisc 5434●●● Tekur madur rot hennar (ɔ: columbinae). ok bindur a hals þeim manni er sull hefir
MedMisc 968●●● ef hun (ɔ: kveisa) kemur j holld manni. Bindi þa vid nydrepinn (ed. corr. p. 328) katt varman til þess er kolnar
MedMisc 12723●●● þo hafder þu ... eigi bundit gull a̋ háls þier sem þeir menn er inni sittia i dryckiu stofum
TrójO¹ˣ 343÷ (Óláfr) rak marga menn firir ser til skipa ovan oc varo bunnar bẏrðar a bac þæim allum
ÓHLeg 141÷ Ef maðr bindr tagl i muɴ hrossi manz ...
GrgKonᴵᴵ 6511÷ bundu þar hey á fimtán hesta
NjR1908 10725÷ Nu andazt felagi hans siðan bulki er bundin oc aðr en þeir se a ferð komnir þa ...
BlFar 28527÷ ok (þeir) fara i aɴat siɴ vpp til forsins ok kasta vt netinv ok binda við sva þvngt, at eigi skyli vndir mega fara
SnE 696÷ Suerð ok skiꜹlldu bundið milli herða ser
Rómv595(2010) 1311÷ bundu þar hey á fimmtán hesta
NjM 12211÷ tok hun þa selbelgi .ij. mikla ok steypti yfir hofud þeim. ok batt rammliga at fyrir [ne]ðan hendr þeim
ÓTᴵ 102÷ þa er þat gott at binda vid eturbit ok bruna
MedMisc 573÷ Hennar rot er god ath binda ꜳ þess manz hals er brott fallz sott hefir
MedMisc 8618÷ þat gras er gott vid þvi er þrutnar augu manz. skal stappa grasit. ok binda vid
MedMisc 9622÷ tak rott af grasi þvi er hænsa bani heitir ok verm jliar manz. ok bit vid þat leysir vel
MedMisc 11116÷ stappa vid hunang. ok surtt vin ok bit vid
MedMisc 1159÷ þa var grait (ɔ: grasit, cf. ed. note) bundit ꜳ hann ok batnadi þegar
MedMisc 1208÷ er hann (ɔ: steinn) bundinn ꜳ mann
MedMisc 12013÷ ost þa mun opnaz ef þu bindur vid
MedMisc 12618÷ þá á hann merkit ok frúna ok allt þat fé sem þar er við bundit
cf.við merkit lét hann binda sex tigu marka gulls
1010-11 Blómstrˣ 1017÷ tefz hann þar af lǫngum at binda á sik skóna
Hávˣ 4919÷ hon tekr þá selbelgi tvá mikla ok steypir yfir hǫfuð þeim ok bindr at sterkliga fyrir neðan hendrnar
Hkrᴵˣ 14621÷ sÿdan skaltu fara þangad sem barnid er, og kom gulle þessu i þess kiapt og bitt þræde þessum vmm halsenn ꜳ þui
VSj527ˣ 5616
● binda byrði/... [e-m / á e-n/sik/e-t] (fig.) lægge byrde (på ngn/sig) ⫽ (fig.) impose a burden (on sby/oneself)
●●● bindit oꜱ eigi þer bvrþar es ver megom eigi valda
~ lat.onera ... inponere
Dialᴵᴵ 2285 GregDialA 11724●●● verð ec þeꜱ eigi buinn at binda yðor vandkvæði a mina ahyggio
Sv 736●●● uil ek æigi þesa byrði a mig ⸢binda [var. leggia HákFris 43621]
HákEirsp 51811●●● Er vilid mer fyrirkoma ok binda mer þa byrdi, er ek fa eigi borid
Thom⁴ 31816●●● Ei skolo þeir ok binda meiri skulld a varn herra konongenn af Norege en at messto lage sex þushundroð marka
DN V (*1285›apogrˣ) 1510÷ bindandi vpp ꜳ þeirra samuitzkur. at þær saumu fepinur lati þeir snuaz til nockurra þarfligra nytia
StatPáll² 71334÷ til hvers bindit þer oss byrdar, þær sem vær megum eigi bera
~ lat.onera uultis inponere
Dialᴵᴵ 2285 Ben 17612÷ eingi kvadst þetta mundu ä sig binda
HrafnB²ˣ 2712
● binda byrði á bak [e-m] (fig.) lægge byrde (på ngn) ⫽ (fig.) impose a burden (on sby)
●●● með huerri skynsemd. er þu villt þa þungu byrði ⸢a mer bak binnda [var. mer a bac binda AM 232 fol 47va7]
var. BarlA 17728 → Barl AM 232 fol 47va7÷ með huerri skynsemd. er þu villt þa þungu byrði ⸢a mer bak binnda [var. mer a bac binda AM 232 fol 47va7]. er þu villt sials (sic) þins herðar vndan fœra
Menota: 93va7 BarlA 17728
4) (spec.) binde fast (ved beskyldning for tyveri, cf. Wennström 1936 476-479) ⫽ (spec.) tie fast (in conn. with accusations of theft)
‖ [e-t] [á e-n] binde (tyvekoster) til (tyv) ⫽ tie (stolen goods) to (a thief):
‖ [e-n] [á e-u] binde (tyv) til (tyvekoster) ⫽ tie (a thief) to (stolen goods):
●●● Oc vitni annat at hann batt hann (ɔ: þjófinn) a þvi fe
Gulᴵ 8310÷ oc þat annat uitni at han batt han (ɔ: þjófinn) a þui fe
Bl 2696
● binda á bak [e-m] [e-t/e-n] binde (spec. tyvekoster) på ryggen (af ngn) (cf. Wennström 1936 476-479) ⫽ tie (esp. stolen goods) on (sby’s) back
●●● var bvndit tialldit a bac honom (ɔ: þjófinum) sem siþr er til
GullÁsuÞMork 3647●●● ef maðr stendr þyfsku i hende manne. þa scal binda fola a bac hanom
Gulᴵ 832●●● ef fátœkir menn skjóta bǫrnum sínum í hrepp ‹aflǫgliga›, lofum vér hreppstjórum ... at taka þann mann ... ok binda síðan á bak honum barn ok láta * sjálfan bera brott ór hreppinum
Jb 29113
5) [e-t / um e-t] forbinde, lægge forbinding (om ngt) ⫽ bandage, place a bandage (on sth.)
●●● batt (hann) um saret
~ fr.Sa plaie bende
LaisMar 929 Streng 162●●● Síðan bar hann á smyrsl ok heilivág ok alt þat, sem græðiligast var, bindr um ok býr um með öllu heilsamliga
HG 469●●● ek em maðr skapharðr, ok hefir margr hlotit um sárt at binda fyrir mér
NjM 9525●●● eíngí þeirra hafðí fyʀʀ vm sár bvndit. En allir þessir vvrðv hínir mestv lęknar
Huldaᴵ 5126●●● (proverb.) þyckí mer bezt vm heíllt at bínda
Huldaᴵᴵ 2966●●● sa het Þormodr ok var kalla[dr] [læknir]. Sa en sami Þormodr batt havndina [Hafliða] Mass sonar ok gręddi hann, sva at fingrnir ‹lágu tveir› vpp i lofann, en hann gręddi firir stvf ens þ[ridia] [fingr]sins
StuᴵR 2912●●● hui lætr þu æigi binda sar þin ef þu ert miog sárr ... þau æin hefui ek sár at ecki þarf at binda
FbrFlat 3645●●● madr braut fot sinn ... ok uar farit eptir þoruardi lækni ok kom hann at binda fotin
Vápnf162 774●●● enn ef Reginballd broder minn væri laus ... þa myndi einhuer risinn um rautt binda
VSj 942●●● sundur gieck annar hans fotleggur. Þo feste skiotlega fotenn, var hann þo jafnann skemre, og ei rettur saker athugaleysiss þeirra sem bundu
ÁBpˣ 1169÷ brotna fꝍtrner aller a hestenom (Óláfs) ... Nu bẏðr hvær hanum sinn hest. konongrenn binndr um fꝍtr heste sinum
ÓHLeg 7720÷ kimbi het sa er binnda skilldi um sar manna
ÓHLeg 877÷ var þar þa cona nocor ⸢oc batt vm [var. ok batt AM 321 4°ˣ “321”] sár manna
ÓH 5843÷ Siþan foro þę́r eptir presti. en er hann com þangat þa batt hann sár hans aull oc leituðu honom høgenda slicra sem þau matto
ÓH 65310÷ Goði herra rið higat ek man binda yðor sar
Þiðrᴵᴵ 19924÷ letr þiðrecr konungr bera hogna heim i sina holl oc binda sar hans
Þiðrᴵᴵ 32611÷ Nv verðr a hvilld nockvr. ok binda menn sar sin
Heið 9412÷ fęgir Grima sar hans ok binðr [var. + um GKS 1005 fol “F”]
FbrHb 1773÷ þav fœgia sar konvngs ok binda ok leyna hanvm með ser
Hem544 575÷ binnr (!) Havkr sár sinna manna
Skáld 4559÷ leggja þá undir eyna hvárirtveggju, voru þá bundin sár manna
HG 2027÷ þel er a hnefa bvndnvm ęða hlvtr felldar enn þėl er smíðartól
Gramm¹ 2181÷ (hon) batt um sár hans
Laxd 12213÷ (proverb.) er um heilt bezt at binda
Laxd 17717÷ var þá bundit um hǫndina Þórólfs
Laxd 19122÷ fel hann af baci oc sceinði sig a fæti, oc mæddi hann bloðras ... batt Yngvilldr vm fot honum
StuᴵK 6513÷ Þorsteinn tok vid Runolfi oc batt sar hans
StuᴵK 1878÷ Þa hio Arne i annat sinn ok af hondina, þar sem handleggr var digrazstr. Þa berr Avgmundr hann inn i stufu ok bindr um hondina
StuᴵᴵK 12927÷ ‹H›Akon konungr gekk ut ꜳ skeið sina. let þa binda sar sit
ÓTᴵ 4518÷ hann bað Helgu binda um hǫfuð sér, ok ekki skyldi hon gera vart við um áverkann
Reykd 20111÷ Atli konungr vaknar vid sarit ok męllti: Eigi man her þurfa um ath binda eda umbud at veita
Vǫls 10323÷ Stappa gras ... ok bid þat. alla. vega um hofuth
MedMisc 1191÷ hann lét lausa øxina, því at hann ætlaði, at eigi myndi þurfa um at binda, ok vildi forða sér sem skjótast
Gr 279÷ Farnir váru þeir ... þá er ek hafða bundit um andlit Víglundar
Vígl 8916÷ Sueinungur vitiar austmannsinns og færer ‹hann› heim ꜳ þui kuolldi i sijn herbergi og binndur sꜳr hans
Fljˣ 8815÷ verðr þat at sári fullo. oc scal maðr binda um
Frostˣ 16331÷ þykki mér bezt um heilt at binda
Hkrᴵᴵᴵˣ 41012÷ bad hann velia xii. menn af ollum herinum þa er væri af inum bestum ættum til þess at þeir bindi sar maɴa
HrafnAˣ 1824÷ hann atti ku þa er fiell og braut fot sinn. hann leitadj vid ad binnda vmm fótinn
JBpC(2003)ˣ 16622÷ Þarf þá eigi um at binda, því at svá mikill ótti ok hræzla kemr yfir alt lið heiðingja, at hverr fyrirlætr sinn stað
KlmBˣ 26114÷ Síðan var bundin hǫndin ok gengit til lǫgbergis
StuᴵR440ˣ 2920÷ þa let konungr binda sár manna sinna
EgM(2001) 1232
6) [með e-u] (i skrift) “binde sammen”, forkorte (med forkortelsestegn) ⫽ (in writing) “bind together”, abbreviate (with an abbreviation symbol)
7) [■] [við ■ / með e-u] lægge (skriftstykke) ved (andet skriftstykke) ⫽ attach (a document) to (another document)
●●● sem bref þæira ... vattar ok her er uid bundit
IslDipl ([1343]) 2036●●● ek hæfir séd ok ifuir lesit opit bref godra manna huert her er með bundit þesso mino brefui
IslDipl (1401) 1507●●● ver hofvm sétt oc skyniat maldaga kirkivnar ꜳ kirkivboli þennan sama sem hier er med bvnden
DI III ([c1500]) 1993÷ sem þetta bref er her er med bundit vattar
IslDipl (1363) 4015÷ samþyckium uær og stadfestvm þav bref ... sem erv hier med bvndit
DI III ([c1500]) 1999
8) [e-t] [út á ?e-t] forsyne med snørebånd (cf. Hertzb ermr) ⫽ equip with laces
9) [e-n/e-t] [á e-t] [e-u / með e-u] binde (som fange), lægge i bånd, lænke, tøjre ⫽ tie up (as a prisoner), fetter, chain, tether
●●● Bindeþ ér heɴdr hans oc fǿtr. oc verpeþ honom í myrcr en ytre ...
~ lat.Ligatis
Vulg Matth 22,13 ●HómÍsl⁶¹(1993) 101r21●●● buɴdeɴ oc barþr
●Játn¹(1993) 67r9●●● bunndu hann þar bæðe iarnum ok ꜵðrum bandum sem fastast mátto þeir
~ lat.adartatur
PassOlav 8522 ÓH619 12113●●● Goþ. yþvaʀ er sva herfengeɴ oc bvndeɴ eligom (ɔ: eldligum) rekendom. At ...
~ lat.religatus catenis igneis
PassBarth 1309 Barth²Cod645 10020●●● Ef maðr a hund ólman. þa scal hann buɴdiɴ vera sva at hann tacæ eigi til manna þar er þeir fara leiðar siɴar
GrgKonᴵᴵ 1876●●● Ef hundr er buɴdiɴ i sete
GrgKonᴵᴵ 18712●●● En ef hann tecr hauc bundinn i reiðri
Gulᴵ 395●●● ero nv recnar heɴdr þeirra á bak aptr oc bvɴɴdiɴɴ hverr hia ꜹþrvm meþ æinom streng
Jvs291 1234●●● En ef menn sea ⸢sanna [var. fulla “de fl.”] ꝍðe a honum þa bindi sa sem uil
Landsl 552●●● (heiti) Hvernig skal keɴa Loka? Sva, at kalla ‹hann› ... hiɴ bvndni ‹ass›
SnE 10011●●● skulu þæir ... taka þan man oc fꝍra syslu manne bundin eða fiotraðan
Bl 21916●●● þat var bas einn sa i fiosi er eigi lyddi nꜹt ꜳ at binda. þvi at hvertt lꜳ davtt vm morgvninn er vm aptaninn var a bvndit
JBpA(2003) 2418●●● þo at eítt naut bíndi a lut annars mannz
Landsl1154 14534●●● Þeir stigu allir af baki við rett þa, er var fyrir sunnan husin, ok bundu þar hesta sina
StuᴵᴵK 19417●●● Þat er hernaðr, er þeir taka menn eða fé manna af þeim nauðgum, eða berja þeir menn eða binda eða særa
Jb 408●●● var iarllinn leiddr fyrir augu henne iarne bundinn
~ lat.ferro vinctus
PassLuc 24869 Luc 43614÷ miɴesc haɴ ... þeꜱ er guþ heriaþe helvíte a miþre nótt. oc léyste þaþan alla vine sína. en batt diofǫleɴ oc éydde þa ofrafle hans ꜵllo oss a mót
●HómÍsl³²(1993) 49v8÷ Engum ... nema cristnum mꜵnnum er þar lágo bunnir
ÓH619 12119÷ ec lig her iarnum bundin. ok þo enn í fiotri með þessum mꜵnnum er her sitia pindir
ÓH619 12133÷ hendr bvɴɴar a bak áfstr
Barth²Cod645 1069÷ reiser vp þa er falla oc leyser bvndna
Jak¹Cod645 923÷ var honom lofat, at hann væri þar, er hann være hvartki byrgþr ne bundinn
Páll¹ 2353÷ (þú) bazt hinn grimazta andskota. oc lœystir þa oc frelstir. er aðr varo vndir hans vallde
~ lat.ligasti
JDamBarl 11625 Menota: 89ra27 BarlA 1698÷ heyrdu þeir grat oc veinon micla þar til er sat í bꜹndom hernvmit lið. var þat bvndit vm nę́tr a landi vpi. Tofi ... bað Egil at þeir føri til at leysa folkit
ÓH 4473÷ Ec villda feginn upp risa ef ec mętta. en ec liɢ iarnum bundinn oc þo i fiotri með þeim monnom er her sitia bundnir
ÓH 64510÷ Ef maðr binndr frialsan mann usynio. giallde .v. merkr kononge
Járns 27215÷ taka þann mann oc færa umboðs manne konongs bundenn eða fiotraðann
Járns 27518÷ binda (þeir) sina hesta oc taka ofan herað þa spenna þæir fast sina hialma oc brægða suærðum. Þa mælti þiðrekr konungr. Vist ert þu enn goðr drengr sem fyrr. mæistari hilldibrandr
Þiðrᴵᴵ 33710÷ Ef maðr binndr ‹frialsan mann ...›
LandslFrg2 11816÷ þo at þeir se sialfer fast bvnnir
~ lat.ligati sunt
8720 Eluc675(1989) 871÷ goðer ero bvnir (“Read bvndnir”, ed. note) i mẏrkvastovo ok mødder i bardogom
Eluc675(1989) 10011÷ var drottenn heriaðe i heluítí. oc bant diofulenn. þa setti hann kross i munn honum
HómHauksb² 16910÷ hefir hann nu tekit velldi af Gyðingum at ⸢binda [var. pina Páll¹ 2171] alla þa er a þitt nafn kalla
~ lat.alligandi
Vulg Act 9,14 PP 29331÷ Vęr ... fvnndvm þar landtiǫlld tom oc avð. hesta ⸢bvnna [var. bundna AM 226 fol “A”]
~ lat.alligatos
Vulg 4Reg 7,10 StjC 62213÷ Binda skal þann mann oc fꝍra syslumanni bundinn eða fiotraðan eða hans umboðs manni at varðueita
Landsl 546÷ þa skolu þeir hafa uið uatta oc setia hann niðr bundinn a flet hans
Landsl 5413÷ þeir sem fyrst megu na at taka þann mann oc fꝍra syslumanni bundin eða fiotraðan
Landsl 617÷ Ef maðr bindr frealsan mann at orseckiu
Landsl 6413÷ leiþir vt bvnna en leysir hertekna
~ lat.ejecit captivos
EvangNicod 72910 Niðrst² 611÷ þa bꜹþ iarl at binda þa oc láta reip á háls hueriom þeira
~ lat.alligari
Milit 20b50 Ridd623 2825÷ Eptir þat ottvþvz æsirnir, at þeir mvndv eigi fa bvɴdit vlfinn
SnE 364÷ Vlfrinn segir: ef þer bindið mic, sva at ek fęk eigi leyst mik, þa skollit þer sva, at mer mvn seint verþa at taka af yðr hialp
SnE 374÷ Þa er æsirnir sa, at vlfriɴ var bvndiɴ at fvllv, þa tokv þeir festina, er or var fiotrinvm, er Gelgia heitir, ok drogv hana gꜹgnvm hellv mikla
SnE 3714÷ þa tokv æsir þarma hans ok bvndv Loka með yfir þa iii. [eɢ]steina
SnE 6921÷ Þa er ok lꜹs orþinn hvndriɴ Garmr, er bvndiɴ er firir Gnipahelli
SnE 7215÷ Binda scal þan man oc fꝍra gialkyra eða hans umboðs manne at varðuæita
Bl 21418÷ ef men sea ꝍðe a honom. bindi sa er uil at usekiu
Bl 2152÷ Ef maðr bindr man frealsan at usyniu
Bl 22126÷ fꝍre fram uitni at sa a fe er ⸢bat [var. bant LundUB Mh 15 “Bn”] (þjófinn) oc þat fe var stolit fra honum
Bl 2695÷ ef han bær hena eda binðr ok er hun blo eda blodog
BorgKr² 35720÷ hvertt (ɔ: naut) lꜳ davtt vm morgvninn er vm aptaninn var a bvndit
JBpA(2003) 2419÷ hvn hafði J sifellv sva myckla vt sott at alldri matti hvn ꜳ klæðvm liggia helldr var hvn J avskv bvndin sem bornn litil
JBpA(2003) 456÷ Gunnarr hljóp af hesti sínum ok batt
NjM 1376÷ Taka hann nv oc ⸢binda [var. festa bundinn AM 227 fol “B”] tvennvm hinvm styrkaztvm nyiom ræipvm
~ lat.Ligaveruntque eum duobus novis funibus
Vulg Judic 15,13 var. StjC 41414: AM 227 fol “B”÷ þa skulu þeir hafa vítní til. ok setia hann [var. + niðr Landsl 5413] bundínn á flet hans
Landsl1154 10723÷ Nu tekr maðr hauk bundínn í reíðri
Landsl1154 1891÷ Ok er þeir komo ofan i Arnar-fiarðar botn til bygða, þa bunðv þeir menn alla a bo᷎iom, þar sem þeir komo, at eigi væri niosn borin firir þeim til Eyrar
StuᴵK 3129÷ batt hann ramliga. for suo vm alla menn Alfvina at þeir voro bundnir ok barðir
ÓTᴵ 16712÷ for suo vm alla menn Alfvina at þeir voro bundnir ok barðir. ok leiddir sva til herbergia Olafs
ÓTᴵ 16713÷ Vil ek at einn af ydr brædrum see her bundinn eptir i pant ok settr i myrkuastofu
~ lat.ligetur
Vulg Gen 42,19 Stj¹ 21324÷ Ef maðr bindr frjálsan mann at úsynju
Jb 589÷ Ef maðr særir mann bindr eða berr eða skemmir fullréttis orðum eða verkum
Jb 28512÷ ef fátœkir menn skjóta bǫrnum sínum í hrepp aflǫgliga, lofum vér hreppstjórum þeim sem næstir eru ok bóndum með þeim at taka þann mann ok binda, ef þess þarf, ok færa aptr ok binda síðan á bak honum barn
Jb 29113÷ þeir erv fíot‹r›adir ok rigt bundnir
Fær 8812÷ Danamunt ... hefer þa ⸢bundna [var. bunna AM 180 a fol “a”] med ser setta a klyfia hesta
KlmA1980 1261÷ hendur hans voro bunnar
SnEFrg³ 5749÷ Váru þeir þá ⸢bundnir ok fjǫtraðir [var. fjötraðir ok bunnir var. Njála 4481: AM 466 4° “E”]
var. NjR1908 20111 → var. Njála 4481: AM 466 4° “E”÷ einn partt baurdu þeir og bundu fyri vtan sauk
DI X (1540) 53816÷ Ef maðr bindr mann at úsyniu
BjarkÁMˣ 30724÷ þad er hernadur ef tekner eru menn edur fe manna þeim naudugum. barder. bundner edur særder
DI IX (*1523›Lbs 62ˣ) 1425÷ var Oddr þar fundinn ok ⸢síðan bundinn [var. færdr ȷ́ bo᷎nd AM 309 4° 37ra28]
Ebˣ 541÷ hendur hennar voru bunndnar ꜳ bak aptur
Fljˣ 161÷ binda scal þann mann oc ármanne fꝍra
Frostˣ 1623÷ ef menn siá ꝍði á manne. þá bindi sá er vill at orsekiu oc hafe til þings oc bióði frændum
Frostˣ 16811÷ Ef maðr bindr mann friálsan
Frostˣ 18025÷ bundnir
~ lat.Ipsi obligati sunt et ceciderunt
1423 (Vulg Psalm 19,9) GlossPsalt 1523÷ Þorkell ... lét binda þá bræðr bæði at hǫndum ok fótum
GÞiðrˣ 20224÷ ek ligg járnum bundinn ok þó í fjǫtri með þeim mǫnnum, er hér sitja bundnir
Hkrᴵᴵᴵˣ 3115÷ ok er þeir kvomu ofaɴ i fiordiɴ til bygda þa bundu þeir alla menn ꜳ bæium þar sem þeir kvomu at eingi væri niosn borinn fyrer þeim til Eyrar
HrafnAˣ 23120÷ Bundu menn hesta sína ok settuz niðr á vǫllinn
StuᴵᴵR11127ˣ 15625
10) [e-n] [e-u / í e-u] binde (juridisk), straffe (med ngt) ⫽ bind (legally), punish (with sth.)
●●● ok ekkí skall madr lausnar leíta at lata lo᷎ẏsa sík af þuí banne er han veít sik saklausan ok ekkí j vera bundín, þuí at þat var mædr rango framflutt
~ lat. in textuobligatum
419 SvR 423●●● þa dæmum ver þa er þilika luti dirfaz at gera bundna uera bannsetningar banni af sialfu uerkinu
StatEi³ 6281●●● eru ok allir þeir bundner j eilifu banni
StatJón 18031●●● (i forb. m. skriftemål ⫽ in conn. with confession) Sa er annar hattur at bínda ok leẏsa ok skriptir ꜳ leggia ꜳ þa menn sem sinar sẏndir íata med sannri idran ... ok bínda þa suo j skriptunum
Theol AM 672 4°¹ 73v5÷ Ec trui vel a skapara allrar skepnu er frialsaðe oss or helvitis pinslum. er adamr ... i batt oss
~ fr.U Adam nus misit
LaisMar 1071 Menota: 41rb36 Streng 23230÷ hveriu þeir væri seker i kirkiunnar sauk sem ... reyfudu klaustrinu ... baurdu folk og bundu Hvitasunnunott sialfa ... finnzt þad hvergi ad svoddan verk sie eigi forbannat og bundit under bannz afall sem ... pavinn sialfur giorer grein ꜳ
DI X (*1539›Rask 48ˣ) 45312
● binda ok leysa [e-n/e-t] pålægge straf og fritage for straf, (i forb. m. band) binde og løse (cf. band sb. n. def. 9) ⫽ impose punishment and release from punishment, (in conn. with excommunication) bind and loose
●●● huatke es ér biɴdiþ a iorþo skal buɴdet a himne. oc huatke es ér leyset a iorþo. scal laust á himne vesa (ed. vesa a himne). Mikillar tígnar es þat er dominus véitte postolom sínom. at þeir scylde ráþa boþe oc baɴe yver alla cristne
~ lat.alligaveritis Vulg Matth 18,18, cf. ligaveris
Vulg Matth 16,19 ●HómÍsl⁷(1993) 7v9●●● sendi hann (ɔ: páfinn) ... einn af kardinalom sinom með byskvpsnafni ok sva miklu valldi at leysa ok binnda oll mal sem pavinn sialfr væri her
HákFris 5282●●● (i forb. m. skriftemål ⫽ in conn. with confession) þa segi prestr honum þegar. at hann hefir huarki ualld til at leysa hann ne binda
StatEi² 5203●●● æigi at eins at dæma, helldr at binda ok leysa
Thom² 34922●●● ef eínn huer bannsetzt ... ok fare hann at leíta sier ... lausnar ... þa ma engi leẏsa hann utan sa sem batt
Theol AM 672 4°¹ 55r4●●● Enn forstiorar heilagrar kirkiu ok prestar bı᷎nda æda leẏsa med þrimr hattum
cf.
73r12-73v22 Theol AM 672 4°¹ 73r11÷ allt þat er þu bindr a iorðu, þat skal bundit a himni
~ lat.ligaveris
Vulg Matth 16,19 PP 28512÷ (fig.) af þvi velldi, er gvð gaf Petro postula, at binða allt oc leysa a himni ok iorðv, enn hann gaf Clementi pafa, oc hverr at oþrvm toc þat vellði
StuᴵK 413÷ (fig.) hvat sem þu hefer bundit ꜳ iorðu þa‹t› skal vera bundit a himni. ok huat er þu hefer leẏst ꜳ iorðu. þat skal leẏst ꜳ himni
StatJón 18230÷ sendi hann (ɔ: páfinn) til þessa erindis ... mik af kardinalum sinum med ‹byskupsnafni› ok sua micklu valldi at binnda ok leysa oll mal, sem sialfur paui væri her
Hák81 5918÷ saa aboti ... var j mikilli vinaatu vid Fulgida drottningu suo at þat var ⸢laust ok bundit [var. lausn ok bónd AM 471 4° “B”] allra hennar rada sem hann uilldi at wæri
Vikt 4121÷ Hinn þridi hattr at bínda ok leẏsa. er sa sem giorízt um bannsetníng. ok bannz aflausn
Theol AM 672 4°¹ 73v20
11) (om bandlysning) være bindende ⫽ (of excommunication) have validity
12) [e-n] [við e-t] [með e-u] (overnaturligt) fastholde, tryllebinde ⫽ (supernaturally) bind (by force of words, by sorcery, etc.)
●●● heilagr Theon batt þa vid dyrrin med bæn einni saman, sva at þeir mattu hvergi a brott hræraz
~ lat.oratione ... vinxit
38229 VP 38210●●● Ok vid fyrstu bænarord ⸢batt [var. bant (!) AM 232 fol “B”] hann sva alla þa ... at þeir stodu sem iardfastir steinar
VP 39413●●● þad sama äfelle sem þier haffed feingid og med wijne var bunded, verdur med vijne ad leisa
DínDrˣ 5212●●● batt hann með orðum einum þá, er fyrir bjoggu, ok gekk inn ok tók þar slíkt, er hann vildi
Hkrᴵˣ 1913
13) [e-t] [e-m] pålægge, påføre ⫽ impose
●●● ek vil allan vanda þer binnda um þetta mal
Mág¹A 2042●●● enn eingi avfannde (!) hann. þo at hann bynde þeim huerrn dag meinlætis lif
~ lat.intimaret
6737 Egid 6711
‖ bundinn [með e-u] belastet ⫽ encumbered:
14) [e-n/e-t] [við e-n/sik / at sér] [í e-t] [■ / til ■] [í e-u] knytte (ngn/ngt) (til ngn/sig), inddrage (ngn) (i forbund, etc.), involvere (ngn) (i ngt), forpligte (ngn) (til ngt) ⫽ attach (sby/sth.) (to sby/oneself), incorporate (sby) (in an association, etc.), involve (sby) (in sth.), place (sby) under obligation (to sth.)
●●● þeir ⸢binnda alla í æitt felag [var. draga alla j eítt samlag AM 243 a fol 21vb25] spaca mænn oc siðsama oc osiðar mænn. oc fol
Kgs 5337●●● þa ena saumo. er hann hafðe oc vndir sec lagt með styrkinom. batt hann siðan í fullri ast við sec
~ lat.vinxit amore sibi
Alexandreis 2232 (VIII 509) Alex 12920●●● bindum ver oss ... ok alla vara æftirkomanda. at ... læsa lata ... a kor uppi firir folke
DN II (1307) 7527●●● Goð erv þersi smyrsl þvi at þav binda þig við himna konvng
ViðrLS544(1995) 22717●●● hann er kvánlauss; bindum hann í málit; hann er oss œrit traust
Korm 22511●●● skyllda var bindr oss till at bera firir rikistiorn ok lagha vardueitzlu idulægha ahyggiu ok marghar nattuokur
RbHM (*1316)³ 12113●●● ad ødrum parte ma Einginn tuo Beneficia ad sier binda. þuj ... Resignerum vier og uppgefum ... heilagt Claustur j Videẏ
DI VIII (*[1521]›Steph 27ˣ) 79123●●● (def.?) hǫfðu (hinir) þat fyrir satt, at þeir væri allir gervir handteknir, ⸢ok bundu (þeir) eigi lengi síðan byr við [var. biðu þeir nú eigi lengi byrjarins Adv 21 3 17ˣ “V”] ok riðu aptr síðan skyndiliga til ‹fundar við› Þorgils
StuᴵR440ˣ 3723÷ Eirics synir leitoðo mioc eptir þeim monnom er i socom voro bundnir við þa
ÓH 233÷ konungr gaf Einari storar giafar oc batt hann i kerleicvm miclom vid sic
ÓH 47214÷ Eiriks synir leitadu miok eptir þeim mo᷎nnum er i sokum voro bundnir við þa
ÓTᴵ 6111÷ Knutr konungr gaf Einari storar giafar. ok batt hann sva i kærleikum við sik
ÓTᴵᴵ 3317÷ þeim kom ok ecki saman Gizuri ok Þorgilsi, þuiat Þorgilsi þotti hann litit vilia af hallda þeim trunadi, sem kongr hafdi hann j bundit
Hák81 6327÷ j huerium heitum Haralldr konungr hefdi bundit (“sål., rigtigere bundiz?”, ed. note) uid hann at gipta honum Ragnhilldi fręndkonu sina
HÍ 1621÷ Eiríkssynir leituðu mjǫk eptir þeim mǫnnum, er í sǫkum váru bundnir við þá
Hkrᴵˣ 24415
‖ bundinn [við e-n] [e-u] forpligtet (over for ngn) (ved ngt), bundet ⫽ under obligation (to sby) (by virtue of sth.), bound:
‖ bundinn [e-u(Rémˣ 84⁴) / í e-u] involveret (i ngt), forpligtet (i sag) ⫽ involved (in sth.), under obligation (in an issue):
●●● (lectio?) hann mun ⸢fleirum brǫgðum bundinn en góðum einum [var. fleira brugðinn en góðu einu AM 125 8°ˣ “l”, etc.]
Rémˣ 844●●● huad skal giora af Eyulffi er mest er j sokum bundinn og stórvirkium
Vallˣ 2421●●● oc uil ec ... nu þat kalla at þu ser lꜹs fra ꜹllo mali við mic þui er þu vart i buɴdiɴ
EgFrg² 34135÷ þu spurðer þærs hværia siðu er þu skyllder hafa er þu yrðer bundinn i konongs þionosto
Kgs 5538÷ var þar mart stórmenni bundit í mægðum við hann
Hkrᴵᴵᴵˣ 10016÷ ‹munu þer spurt hafa, at ek hefir eið suarit› Kolbeini unga, ok þar í bundnir þeim eiðum allir inir beztu menn í minni sveit
StuᴵᴵR11127ˣ 1022÷ marger hofdu keyptt enn hann var einn j bundinn skulldum vid Bauduar
Vallˣ 199÷ vil ek kalla at þu ser or lauss við mik vm þat er þu vart i bundinn
EgM(2001) 16522
● vera bǫrnum bundin være knyttet til hinanden ved (at have) børn (sammen) ⫽ be attached to one another by (having) children (with each other)
● binda á hendi [e-m] [e-t/e-n] undergive, stille (ngt/ngn) under (ngns) beskyttelse ⫽ subject, place (sth./sby) under (sby’s) protection
●●● þer bað konvngr þa alla abyrð a hendi binda
Hem544 508●●● stíorn ok gætzsla heilagrar kirkiu ero sua miok bunnar a hondom kononga at ...
SvR 823●●● Aðalrikr var þeim a hendi bvnndinn
cf.Oddi veik ... eigi af hendi of asiana
577-8 StuᴵK 572●●● Þær mæðgur leto fong sin fara vt i Rvna i valld Þorvalds Gizurar sonar ok bvnndv honum aa hendi allt sitt rað
StuᴵK 3671÷ Hæinrekr konungr sa ... huersu vitrlegha framfærð oc goða gærð er Thomas canceler hæfer a ollu þui, er honum er a hende ‹folget› oc bundet
~ lat.officium suum
1228 Thom¹ 1211÷ sá ek o᷎ngva so᷎k til þers, er þer bundut þat mer á hendi, adra enn þa, at ...
cf.þer baðut mik ...
84911 JBapt²B 84918÷ vér viljum ⸢öllum vanda bjóða yðr á hendi [var. allan vanda hier um binda þier ä hende AM 590 a 4°ˣ 22v24]
var. Mág² 6132 → Mág AM 590 a 4°ˣ 22v24
15) [e-t] [við e-n / með e-n / með sér / (í) milli e-rra / (á) meðal e-rra] [í mót e-m] [e-u / með e-u / í e-u] stadfæste, bekræfte, aftale, indgå (aftale, forbund, etc.), knytte (venskab, etc.) ⫽ affirm, confirm, make an agreement, enter (into a contract, fellowship/association, etc.), establish (friendship, etc.)
●●● bvndo þeir þat með svardogum ⸢sin í milli [var. milli sin AM 325 V 4° “325 V”]
ÓH 664●●● allt sem brꝍðrom þickir mæsto vm varða. þa skal a þæssare bok skra sætía. ok skal þat allt at iamfullu halldazst sem þat se mæð brefom æða ínsiglum bunðið
NoDipl (1298) 9217●●● var þat bundit i sætt þeira, at Ion Petrson skylldi fa Ingiriþar
Orkn325I 15315●●● binda þæir sinn vinskap viðr hann
~ lat.fœdus inierunt
430 Thom¹ 412●●● Fyrir hveria skylld bindr þv svikræði i mot mer
~ lat.coniurastis adversum me
Vulg 1Reg 22,13 StjC 47614●●● þa er þat fæstar mall. en æighi bundin hiunskapr
JKr 3694●●● binda þæir þetta felag sin i milli
~ lat.societatem confirmarent
19828 Rómv595(2010) 1988●●● þau bundu þenna satmala ok gerdo þetta jærðrskipti meðr ja ok hanðrbande
DN V (1340) 11424●●● því var kaupit eigi váttum bundit, at eigi váru menn svá margir hjá, at þat þœtti vera lǫgfult
Laxd 18113●●● þeir ... vilia bínda med hann sinn felag skap
Gyð(1995) 1006●●● at bínda frid vid hann
Rómv226(2010) 14718●●● Funduz i Kaupmanna ho᷎fn Dana konungr ok Noregs ... ok Svía ... ok bundu meðal sín æfinligan frið
AnnSk 20224●●● foro boð ... ok var þat bvndít í orðsendíngvm. at hvarírtveggív ... villdv gera sættir míllvm sín
Huldaᴵᴵ 258●●● gerðiz hann maðr Olafs konungs ok batt þat ⸢eiðum [var. med suardogom AM 54 fol “C¹”, etc.]
ÓTᴵ 22011●●● Petrus ok Paulus varu baðir samt .xv. daga. ok bundu med ser broðurliga elsku
~
PS 3924 Pétr SÁM 1 9ra8●●● Ekki þykki mér vit þess þurfa at binda okkar á meðal, þótt vinfengi sé með okkr
Ljósv 285●●● Þa er aungvir villdu þvi trua, þa batt hann þat iarteinum nokkurum, sva at sumir trudu
~ lat.signis quibusdam ... coartabat
VitMart 13218 Martin² 58614●●● man ek huat vid hofum ⸢bundit [var. uidmællst AM 181 b folˣ “B¹”]
Sams 241●●● Viltu nú binda fóstbrœðralag við mik?
ǪrvA 12527●●● ... ad eg hefi gefid ja̋yrdi og samþycke til. ad pall ... og Solveig ... skulu mega bijnda sinn hiuskap
DI VI (*1479›Kr 2ˣ) 18220●●● [var. ecki gyrnist eg adra veralldar sælu enn binda ast og indi vid slijka hæferska jungfru Holm papp 1 folˣ “C”]
var. DínDrˣ 304: Holm papp 1 folˣ “C”●●● Hversu ætlar þú að halda orð okkar ... Eg fór nú til þess á þinn fund, að eg vil þau enn framar binda en áðr
GunnKˣ 35522●●● Ok binda þeir Þórir at hittask í ákveðnum stað um morgininn
Hǿnsˣ 2112÷ bundu siðan grið at æinka malom sin a millum. meðan su stæmna være
ÓHLeg 3114÷ Nv monom ver a þa hetto leɢia ... at binda við hann vinatto
ÓH 7913÷ kom þar niðr at þess varu flestir fusare at binda felagscap við Olaf
ÓH 7914÷ binda þeir *þat með svardogom sin í milli
ÓH 802÷ ec vil frið setia millom landa vaʀa til þeirra tacmarca sem Olafr Tryɢva son hafði fyr mer. oc se þat bundit fastmęlom at hvarigir gangi þar um fram
ÓH 1284÷ þa binda þeir sett milli sin ok frið
ÓH 22714÷ com enn sva at þeir sęttvz oc bvnndo þat eiðvm
ÓH 2406÷ gørðiz ‹iarll› hans maðr oc batt þat svardaugom
ÓH 2458÷ bvndo þav griþ við hann einkamalom sin i milli meðan sv stefna veri
ÓH 2762÷ giorþvz þeir Þorir lendir menn Knvz konungs þa oc bvɴdo þat svardꜹgvm
ÓH 47111÷ kom sva, at þeir sættuz ok bunndu af nyiu felag sitt meþ eiþum
Orkn325I 28216÷ var þetta með eiðvm bvndit
BretHb(2025) 11029÷ fellz honum uel i skap at binda við yðr tengðir ef þer uilit gipta honum. Kristinu
BǫglEirsp 46711÷ þv letz þer soma at binda felagskap við mik at gvðs vitni
StjC 47129÷ Þat likar mer hit bezta at binda felag við þik Abner
~ lat.faciam tecum amicitia
Vulg 2Reg 3,13 StjC 49910÷ Bvndv þeir þetta svardavgvm oc skilðv at þi
StjC 59922÷ varþ þat at sætt með þeim ok bvndit svardavgvm
SnE 12716÷ bundu sitt vinfengi með sœrum, þetta mál ok hvert annat
Glúm 6525÷ Þetta ráð var bundit, at þeir mundu af landi fara
Laxd 59÷ Er nú þessu máli á leið snúit ok váttum bundit
Laxd 17011÷ tok konungr æfar val vid þeim. ok bundu sættar go᷎rðína
Rómv226(2010) 14719÷ het Þorvaldr þvi, at vera slikr vin Sighvats, sem þeir Sturla hǫfðv aðr bvnndit með ser, adr þeir skildv
StuᴵK 36923÷ þeir Snorri ok Þorvaldr bvnndv vinattu sina með þi moti, at Gizsvrr, son Þorvalds, skylldi faa Ingibiargar, dottur Snorra, enn Þorvaldr skylldi eiga lut at við Hallueigu Orms dottur, at hon gerði felag við Snorra, ok fara til bvs með honum
StuᴵK 3717÷ Sturla let þa leita eptir við Þorvald Vatz-firðing, hvert lið hann villdi veita honum, eptir þvi sem þeir hǫfðv bvndit i Davlvm með sęr
StuᴵK 3819÷ Oddr Þorarins son kom til motz við Gizur, ok bundu nv felag-skap sinn
StuᴵᴵK 21714÷ skylldo þeir þa at fullu binda vinattu sina
ÓTᴵ 5220÷ bundo þeir þa svardo᷎gum (ed. svar do᷎gum) við Hakon jarl ... at hallda þat sem Hakon mælti fyrir
ÓTᴵ 20713÷ gerðuz þeir allir hans menn ok bundo þat [var. + medr AM 53 fol “B”] eiðum
ÓTᴵ 2268÷ bundu þeir Knutr konungr þa eɴ vínattv sína af nyiu
ÓTᴵᴵ 32719÷ (hann) bad ockr saman bua ok binnda hiuskap
Malc 44132÷ ek mun binda þetta með vitnum
ǪrvM 8423÷ hverir sem annan veg binda sinn hjónskap, þá skulu þeira bǫrn eigi lǫglig til arfs
Jb 29518÷ þeir haulldrin hofdu sætz a laun ok bundit lag siit med fegiofum
Orkn 20025÷ var þat ok i brefum bundit, at keisarinn bad iarllinn senda ser Jesum lækni
Steph 28926÷ binnd eg þetta ⸢uort rad [var. mál Rémˣ 2114] upp a guds nad
Rém 21033÷ þeir taka hondum saman ok ⸢binda sinn vinskap [var. hvor lofar audrum sinum truskap AM 589 b 4° “B”]
Sams 1420÷ Nw bvnndu ho᷎fdingiar a Wermalandi þetta fastmælum wit Suerri kong
Sv81 302÷ mun ek þo frekann skildaga a setia aadr ek bindur minn trvnad vid þik
Vikt 818÷ og binda þau nu þetta fastmælum. og gefr hun honum eitt gull til truskapar her umm
Vilm 1483÷ Epter þat bundu þeir Hiarandj brædralag
Vilm 17018÷ vildu þegar binda félag sitt með fastmælum
Gr 662÷ Mun eg eigi gera þetta segir meistarin fyrir einna samt þeirra ahygiu ofrodra manna er allt ętla logith er þeir sia eigi sijnum augum innsigli fyrir edur o᷎drum iarteignum bunndit
Hect 12223÷ bundu þeir þetta fastmelum
Hect 16914÷ skal herra Eskupart veria riken ... Enn herra Gibbon skal styrkia hann med herfolki og skipa her ef þyrfti. þetta var bundid allt fagri frændsemi
GibbC 11228÷ binda þeir nu so sina uinattu med sier
Jvs510 2813÷ lagde hann bann fyrer ad þetta hid osæmelega samlag være bunded framar. Jarlinn reid þo til brudkaups
ÁBpˣ 95÷ ok at binda viðr Dana konong ok fa honom lond Ordost en ef eigi gengnzt þat þa skolo þeir til lata Þiorn
DN V (*1285›apogrˣ) 157÷ Sættisk hann þá við ina stœrstu hǫfðingia ... ok batt við þá tengðir
Ebˣ 415÷ skyldu þeir þá binda at fullu vináttu sína
Hkrᴵˣ 2329÷ fóru boð ok sendimenn milli Nóregs ok Danmerkr ok var þat í bundit, at hvárir-tveggju Norðmenn ok Danir vildu gera frið milli sín
Hkrᴵᴵᴵˣ 17513÷ var sú stefna bundin með griðum
Hkrᴵᴵᴵˣ 25412÷ kváðuz sendir vera ... at vita ... hvárt hann mundi vinna til lífs sér at fara at Gizuri með þeim ok binda þat fastmælum
StuᴵᴵR11127ˣ 16227÷ Bundu þeir þá þetta með fastmælum, at hvárr skyldi veita ǫðrum slíkan styrk sem til færr væri
StuᴵᴵR11127ˣ 1848÷ Gekk þá sætt saman; var þat þá handsǫlum bundit, skyldi þá þegar upp lúka
StuᴵᴵR11127ˣ 3072÷ Þeir binda vel vinfengi sitt
Vápnfˣ 341÷ bundu þeir Saului þa ⸢samlag [var. saman lag WolfAug 9 10 4° 26v24] sitt
EgM(2001) 520÷ lata segja honum at Barðr mun þa vitia ráða þeira er þeir hofðu bundit með ser hit fyʀʀa sumar
EgM(2001) 1136
B. binda + præp./adv.
inn: binda inn
1) [e-t] (tøjre indendørs ɔ:) sætte (husdyr) på stald ⫽ (tether indoors ɔ:) put (livestock) in a stable
●●● mun ek fara í kveld með þér, er þú bindr inn naut
Laxd 8616●●● snjár lá þá á ǫllu landi at miðju sumri, ok bú alt var inn bundit at miðju sumri
Hkrᴵˣ 25220
2) [e-n] [í e-t] knytte (ngn) (til ngt) ved giftermål ⫽ bind (sby) (to sth.) by marriage
3) [með sér] [í móti e-m] indgå forbund, slutte sig sammen ⫽ enter into an association, join together
saman: binda saman
1) [e-t] [með e-u] binde sammen, knytte sammen ⫽ tie together, connect
●●● bindr hann bæðe saman a oss hændr ok føtr ok sætr oss í myrcva-stofo
FV619 15628●●● með ollu hefir nu vinatta okr samtengt. oc ok saman bundit
~ lat.concordia iunxit, pactaque sollicitet
Pamphilus 2518 Pamph 1126●●● (om ligatur i skrift ⫽ of a ligature in writing) ey ei. þessir ero .ij. [ok skal] sva rita at rita .ij. stafi obreytta. ok geʀ einn af þvi at hann tekr hlioð hinna beɢia. en firi ritzhátar sakir er þessa stafi ó hægt saman at binda
Gramm²U 5817●●● Silemsis bindr oiafnar clꜹsvr saman með æinv orði
~ lat.Syllepsis est dissimilium clausularum per unum verbum conglutinata conceptio
9333 Gramm³748 936●●● hann batt saman halana a hveriom tveimr (refum)
~ lat.iunxit
Vulg Judic 15,4 StjC 41237●●● þá er þeir tóku at tengja stafnana, þá bundu þeir saman stafnana á Orminum langa ok Orminum skamma
Hkrᴵˣ 4405●●● (pakke sammen? ⫽ pack up?) þeir sátu at tafli ... tefldu kvátru þar á gólfinu ... En er hringði til aptansǫngs, gekk Kolbeinn til kirkju ... Guðmundr sat eptir ok batt saman taflit
StuᴵK114ˣ 48811÷ taka likaman. og lata aptur ꜳ̋ barernar. og uefia um siþan med sterkum reipum. og binda allt saman sem fastaz
~ eng.bonde
5436 ÆvMið²⁴ 551÷ sier ... huar saman eru bundner þeirra hestar aller
DínDrˣ 361
‖ bundinn saman [e-u] :
● vera/... bǫrnum saman bundin være/... knyttet til hinanden ved (at have) børn (sammen) ⫽ be/... attached to one another by (having) children (with one another)
●●● ef þau verda bornnom samanbunnðin þa ...
DN I (1320) 14020●●● ef fyrnæmfd Jngiæbiorgh lifdi hans lifui længar. þo att þau være baarnom saman bundin. þa skildi hon ærfwa siolf giof sina
DN IX (*1330›vid 1348) 12229÷ war þeyra skilmalle swa at wyrdhæ þau bornum samman bundin
DNᴵᴵ 4222
2) holde sammen med bånd ⫽ bind together
3) [e-t] [með sér] [til e-s] [með e-u] indgå (forbund, etc.), aftale, være enige om ⫽ enter into (an association, etc.), make an agreement, be in agreement on
●●● Tocu bøndr vel við þeim oc bundu saman sin vandræði
Sv 18129●●● ... oc (segja) sek hava meðr iofnum sœrum ⸢til þess saman bundet [var. sambundiz Thom² 3544], at þæir skalo verþa hans banamænn
~ lat.conspirasse
11436 Thom¹ 11419●●● þrælar Joas konvngs ... bvndo eið saman moti sinvm herra
~ lat.coniuraverunt inter se
Vulg 4Reg 12,20 StjC 63332●●● þeir ... villdu rada dauda hans, ok bundu þat rꜳd saman, at þeir blondudu eitri dryck hans
~ lat.sibi sub eo conspicerent
Dialᴵᴵ 14026 Ben 1617●●● uęntandi sier sęmdar af ydur ok goduilia sem þith hafit adr saman ꜳtt ok bundith med yckur
~
Rafn 1830 668 HG AM 152 fol 141rb20●●● Skulu vér binda saman lag várt ok festa þat með svardǫgum ok eigi skiljaz, nema hel skili, áðr lýkr ófriði þessum
StuᴵᴵR11127ˣ 1649÷ beiddi Sveinn at þeir scyldi binda saman lag sitt vm vandreþi þꜹ er þeir voro baþir ettbornir mioc til rikia þeira er M. (ɔ: Magnús) konvngr sat ifir
Mork 887÷ Nv binda þꜹ þat raþ saman at hann selr iarþirnar til lꜹsa fiar
Mork 22113÷ ⸢bundo [var. lꜹgðv AM 325 VII 4° “325 VII”] þeir lag sitt saman. het Hacon iarlinom miclo rici ef hann yrði konungr
ÓH 157÷ bundo lag sitt saman
ÓH 5519÷ vil ec at ver bindim saman rað oc frendr minir
ÓH 2256÷ callaði þat rað at þeir Avnundr byndi saman rað sin oc risi moti
ÓH 3453÷ attu stefnu i Hallvarz-kirkiu. bundu þar raðit saman firir þær alogur er konungr hafði gort við þa
Sv 17224÷ Bundv þeir Saulf‹i› ... saman lag sitt
~
Eg 816 Eg WolfAug 9 10 4° 26v24÷ fekk hann þar goþar við to᷎kur. bundo þeir jarl lagh sitt saman
ÓTᴵ 205÷ áttu fund um várit ok bundu þat saman, at skiljask eigi við málit
Ljósv 107÷ hafði Ásmundr þing við landsmenn ok spurði, hvat þeir vildu halda af því, sem þeir Árán hǫfðu saman bundit
EgÁsm 3512÷ fekk þar góðar viðtǫkur, ok bundu þeir lag sitt saman
Hkrᴵˣ 16513÷ þeir voru tueir klerkar, sem sinn kumpanaskap bundu saman
MarD635ˣ 96829÷ angraði þá mjǫk dráp Sæmundar fyrir sakir mægða ok sambands þess, er Þórðr hafði þá saman bundit
StuᴵᴵR11127ˣ 13123
● binda hjúskap saman indgå ægteskab ⫽ get married
●●● En ef hon sægir næi uið honum. þa ma þann hiunskap æigi at lagum saman binnda
EiðKrA 38220●●● hionskap er leikmanne lofat saman binda med rettri reglu ef hann uill
BernhBr 621●●● ad þau mætti laugliga saman binda og stadfesta sinn hiuskap
DI IX (1535) 7365÷ Nv gleymir socnar prestr at firir bioða saman binda leynilígan hiuscap
ÁKr 3723÷ eptir saman bunndiɴ hivskap
BernhBr 623÷ Nv glꝍymir soknar prestr at firirbioða saman [var. + at AM 78 4° “B”, etc.] binda lꝍynileghan hiunskap
JKr 37021÷ En þo huærvitna þar sem hiunskapr er saman bundin
JKr 3731÷ ⸢En þessor fæstingh er ei at æins fæstar mall hældr bundin hiun skapr. sua stæirklega [var. er þat þa samanbundin hiunskapr sua skirliga DKNVSB HA 1 4° “G”] at ...
var. JKr 36815: DKNVSB HA 1 4° “G”÷ ad eg hefi gefid ja̋yrdi og samþycke til. ad pall ... og Solveig ... þau mega samanbijnda sinn hiuskap ad Guds lo᷎gum
DI VI (*1479›Kr 2ˣ) 18223÷ hann setur þa̋ alla i bann sem sinn hiuskap bijnda saman nær meir enn ad fimta manni i adra hvora ættkvisl
DI IX (*1523›Lbs 62ˣ) 13119
4)
● verða saman bundin [at e-u] knyttes sammen (ved fæstemål), forloves ⫽ be bound together (by betrothal), be betrothed
●●● Verði ok born saman bundin at festingo
ÁKr 3818●●● værða bornn .vij. vettra gomull saman ⸢bundin [var. gifuen GKS 1154 fol “C”; var. tængð OsloUB 317 4° “E”]. þa er þat fæstar mall. en æighi bundin hiunskapr
JKr 3694÷ þa scal prestrin fyrir bioða saman at binda
ÁKr 3626÷ þa skall prestren firirbioða samann at binda. fyr er prouat er huat af þui meghe gerazst
JKr 3706
undir: binda undir
[!] forpligte ⫽ place under obligation
upp: binda upp
[e-t] [með e-u] binde (ngt) (så det holdes oprejst) ⫽ tie up (sth.) (so it is held upright)
●●● hann bindr þꜳ vpp kvna [var. + med vadmalum AM 392 4°ˣ 33v22]. ok vill vita hverɴvg þꜳ yrði ef hvn lægh‹i› eigi iafnan
JBpA(2003) 4531●●● Jökull ... tók knöttinn ... ok setti framan í andlit Víglundi, svá at ofan hljóp brúnin. Trausti reist af skyrtu sinni ok batt upp brúnina á bróður sínum
Vígl 897●●● eingi skal bera uppbundinn (bundet i bælte? ⫽ tied to one’s belt?) hnif þann sem skockr eda hiaullt uæri ꜳ skapti
DI IV (*1265›BLAdd 11250) 123
C. binda sér
● binda sér byrði (fig.) lægge byrde på sig ⫽ (fig.) impose a burden on oneself
●●● Ecki er þetta god gord ne uitrlig ... at þu bindir þer sua mikla ok þunga byrði
Stj¹ 29810●●● huer ꜳ þesse grid gengur edur þau ryfur ... þa bindur hann sier þa byrdi at betur væri obvnndin, þat er gudz *gremi og grid bizt nafn
~
GrgKonᴵ 20511 FormBrúðᴵᴵᴵ 412÷ þrifiz sa maðr huergi er þessi grið rýfr ... oc bindi hann ser sua höfga byrð at hann comiz aldregi undan
~
FormBrúðᴵᴵᴵ 412 GrgKonᴵ 20511
D. binda sik
1) [■] [e-u] binde (ngt) på sig (med ngt) ⫽ tie (sth.) onto oneself (with sth.)
2) [við e-n/e-t] [í e-t / í e-u] [með e-u] [til e-s] knytte/binde sig (til ngn/ngt), gifte sig, involvere/indvikle sig (i ngt), forpligte sig (til ngt), underkaste sig (ngt) ⫽ bind oneself (to sby/sth.), get married, involve oneself (in sth.), become obliged (to sth.), subject oneself (to sth.)
●●● þa bitt ec mic við doma þria
Gulᴵ 895●●● En þeir menn, er sig binnða nv vid malit, nefni ec fvrst til þess Ion Lopts son
StuᴵK 1185●●● griet ek, at ek skillda munkinum kastat hafa ok binnda mig i hiuskap synndafullan ok abyrgda
Malc 44212●●● eigi vilium vit med neinu logmꜳli binda ockr til þionustu vid þik
ÓH1005 69242●●● þeir er her bvndv sig j synda bondvm
Eluc238XVIII(1989) 12416●●● Vermundr þóttisk eigi vita ván þeirar konu af góðum ættum, er sik myndi binda við berserk
Ebˣ 639●●● hann bindur sig ey j rongum dömum (ɔ: dómum)
ÞBpC³ˣ 21826÷ Trémann ... vildi ekki láta binda sik í fylkingu
Blómstrˣ 2323
E. binda sik + præp./adv.
á: binda sik á
● binda sik á hendi [e-m] undergive sig (ngn), stille sig i (ngns) tjeneste ⫽ place oneself under (sby’s) authority, place oneself at (sby’s) service
●●● Epter þætta ganga þæir fyri konungenn, bindande sek honum a hende. Sem þæir hava sek ... konungenum a hende bundet
~ lat.Regi ... se ... obligantes
10726 Thom¹ 1073●●● Arne ... for j *Þyckva bæ til fyrrnefnds Brands abota, og batt sig ho᷎num a hende, og giordest hans klerkur
ÁBpˣ 610÷ Epter þætta ganga þæir fyri konungenn, bindande sek honum a hende
Thom¹ 1072
inn: binda sik inn
[í e-t] forpligte sig (i ngt) ⫽ undertake (binding) obligation (in sth.)
saman: binda sik saman
[með e-m] [■] slutte sig sammen, indgå forbund (med ngn) (om ngt) ⫽ enter into an association (with sby) (about sth.)
undir: binda sik undir
[e-t] forpligte sig (til ngt) ⫽ undertake an obligation (to do sth.)
●●● ... meðr þui ath hun. hafði alldri. sik vndir bundit lyktingh viðr hann
IslDipl (1380) 6924●●● Jtem batt Jon sig vnder ad lata giora kaleik kirkiunne
DI IV (*1397›AM 260ˣ) 6610÷ firir þær tutughu merker sem honom brustu þa j profuento sina. batt sik oftnæmfder Jfuar vndir. at luka capitulo j fiorom solum
DN IV (1346) 24931÷ (tíundareikningr) er gamle hafdj vnder bundit sigh ath suara ꜳ hennar weghna
IslDipl (1431) 28421
F. bindask
1) [við e-t] bindes (til/om ngt) ⫽ be tied (to/around sth.)
●●● ꜹsnoligr steinn bindiz við hals honum
~ lat.alligetur
VitAmbr 928 AmbrApp 5235●●● Geingur barnshals ur lidi þa skal hofud optt þvotz med honum (ɔ: kyrfli) vormum. ok vel sodnum ok (skal kyrfill) bindaz vid þunnvanga ok enni
MedMisc 649
2) [í millum e-rra] fanges, fastholdes ⫽ be captured, be caught
3) [af e-u] (jur.) bindes (af ngt) ⫽ (jur.) be bound (by sth.)
4) [við e-n] [í e-u] [með e-m] [í móti e-u] [e-u] binde/knytte sig (til ngn), indgå (forbund, etc.) (med ngn), slutte sig sammen, forpligte sig, blive indviklet (i ngt) ⫽ bind/tie oneself (to sby), enter (into an association, etc.) (with sby), join together, place oneself under obligation, become involved (in sth.)
●●● í ongum heitom vil ec ⸢binndaz [var. vera bundinn AM 325 VII 4° “325 VII”, etc.]
ÓH 748●●● hans sveitvngar er í svikvm hofðo bundez með honom
Alex 10627●●● hyɢit at hvarum betr feʀ þeim er hniga vilia til hans vinattu eða þeim er imoti ⸢binðaz [var. briotaztt Sv81 12919; var. eru SvFlat 6215] hans vilia
Sv 10525●●● badu þa bíndaz i flockínum medr ser
Rómv226(2010) 19421●●● þa varnadir þu vid syndir, en nu binz þu i syndum
Malc 44220●●● eg hefer bundizt ordvm vid jallz dȯttur eina af Bȯlgara landi og mȧ eg þvi eigi bregda
MírmB(1997) 13616●●● bunduzt þa j med þeim allr bæiar lydurinn
LBpB 1927●●● Sighvatr leitaði á Hrafn til liðveizlu, en hann fór undan alla vega ok vildi í øngu bindaz, ok fell eigi með þeim margt
StuᴵᴵR11127ˣ 30219÷ Biorn segir konungi fra þvi hverir mest bvɴdvz ⸢fyrir [var. i þvi AM 325 V 4° 73rb20 “325 V”] at reisa fiandscap vp moti konungi
ÓH 51313÷ þvi nest ero þeir hannteknir er bundiz hofðo í þessv úraðe
Alex 1192÷ þykkiumz ver ok vist vitha at sylfer slatta su sem ver vilium at gange i landeno varo stande þui heldr med æinord oc godom hætte er slikir guds vinir bindaz heldr vid i radom med oss
DN III (*[c1220]›AM 309) 127÷ þa bindaz þessir aller j bannz atkuæði
StatJón 18224÷ er ek þo æigi þessa buinn nema fleíre bíndizst j
Fær 1229÷ villdu þau eingva tign hafa iardliga, helldr bunduz þau i reinlifi
Nik2 2115÷ ek vil j þui einu binndazt vid þuilikann mann at þier mætti þat til nockurs koma
Sams 146÷ Olafur eggiade Arna biskop ad sigla til Biorgvinar, og bindast j fullum trunade vid Eirek kong og Hakon hertuga
ÁBpˣ 1647÷ En hitt mæla sumir menn ... við þik Sturla bóndi, at þér sæmdi eigi verr at halda vináttu ok félagskap við Þorgils frænda þinn en bindaz í trúnaði við þá menn, sem eigi eru vinir hans
StuᴵᴵR11127ˣ 15636
5) [í e-t] undergive sig (ngt), gå ind i (ngns tjeneste) ⫽ subject oneself (to sth.), enter into (sby’s service)
6) [í e-t] stadfæstes, aftales ⫽ be confirmed, be agreed
7)
● hjónskapr/... bindsk [millum e-rra] ægteskab indgås ⫽ marriage is entered into
●●● þa ma hiunskapr bindazst ... En ef hann uærðr bunndin. þa ma hann alldri riufa meðan þau lifa bæðe
EiðKrA 38218●●● so at engar megho millum guðsyfiar giptingar bindaz
StatÁrni 84035÷ En ‹er› þet varandiz at þo at hiunscapir spillizt sakir guðsifia þeirra sem aðir varo en hiunscapir bindizt
StatPáll³ 75530
8) [e-s] afholde sig (fra ngt), holde sig tilbage ⫽ refrain (from sth.), restrain oneself
●●● þo at maðr væri ryggr í hug sinum þa er þat sagt at maðr munnde æi latrs binndaz æf ...
Kgs 2632●●● Nv leið sva at Einari lꜹng heipt oc fianscapr (!) er Haralldr konungr hafþi lengi bundiz oc stilltan sic at
Mork 1807●●● Steinn baz eigi orþa oc amęlis við konung
SteinÓH 3742●●● hann feck varla bundiz at eiga tal vid hann
~
PS 1113 ~ lat.a colloquio illius temperare uix posset
PassPaul 248 Pétr SÁM 1 24rb35●●● at uær bindimz ok halldim oss fra þersa heims fystum ok girndum
Stj¹ 14813●●● En sialfr hann neytti eigi at eins litils vatz, helldr baz nær med ollu byggbraudsins
~ lat.abstinebat
46437 VP 46418●●● mꜳ þvi so vel segia at hann hafe bvnndizt ꜳ hverivm deige nockvt sinnar fædv
~ nty.alzo vastede sunte Seruacius alle daghe
LegServPass 26vb19 ServReyk 19413÷ þa feck hann sua micla matar fýst, at hann matti engom kosti lengr ⸢við [var. ÷ ElisD 6137] bindaz
~ fr.N’ot point ens en son cief de vert elme gesmé
Elie 366 ElisA 615÷ bazst hann þo opt huorstueggia fyrir guds sakir
ÞBpA 1931÷ at honom væri v varligt at lata sva marga heiðna menn vera iafn nærr ser. þa er eigi ho᷎fðo bundiz ⸢vm [var. ÷ AM 53 fol] allra orða at sitia ꜳ suík ræðum við hann
ÓTᴵ 3672÷ var sua at þu mꜳttir eigi allz bindaz at syna þitt vinfeingi vid Ottar
ÓH1005 6897÷ hlatr mikill brestr upp i herberginu, þuiat menn hofdu leingi bundiz
Thom² 36812÷ færr hann æigi bundiz at skrifa enn til hans
Thom² 38316÷ saker þess at henne þotti ser þat ecki heyra þessu suo skiott fram at hleypa þui uillde ‹hun›. bindazt þessa fyrst at sinne
Rém 8234÷ Þú skalt vinna eið ... engum skaltu hefna, þeim sem í atfǫr hafa verit at taka þik ... þá kvazk hann mest bundizk hafa at sínu skaplyndi, at hann sló þá eigi, er þeir hœldusk við hann
Gr 16923÷ at þu vilir bindazt at eta ovendiliga fædztu
~ lat.á cibis communibus abstines
SpecH 261a54 (VII 108) MarD634ˣ 88317
G. bindask + præp./adv.
á: bindask á
● bindask á hendi/... [e-m] undergive sig (ngn), gå i (ngns) tjeneste ⫽ subject oneself (to sby), enter (sby’s) service
●●● Ion vengr batz a hendr Haralldi iarli ok gerþiz armaþr hans
Orkn325I 29117●●● Judas ferr vnnz hann kemr til pilatum. ok ⸢bittz honum a hendi [var. giefst honum ä valld Gyð41(1995)ˣ 18416]
Gyð(1995) 1845●●● hann var skáld mikit, ok hafði hann bundiz á hǫndum konungum ok ǫðrum ríkum mǫnnum langa æfi
Knýtl1741ˣ 525÷ mvn hann þat veita er þu uill. ef þu bizc honom a hondom
Mar655XIX xxxi15÷ ferr hann austr til Danmerkr ok ⸢felsk [var. bindz var. Njála 3799: GKS 2870 4° “I”] á hendi Sveini konungi tjúguskegg
var. NjM 1974 → var. Njála 3799: GKS 2870 4° “I”÷ allfúss væra ek, herra, at bindask yðr á hendr
Laxd 2697÷ komv þar be᷎ndr til hans vm Isafiorð, ok bunnduzt allir a hende Snorra
StuᴵK 44518÷ uillda ek ydr herra a hendi bindazst ok vit badir frændr
Fær 381÷ far þu ... a fund Olafs ... ok tak vid sid þeim er hann bodar ... ok bitzst sem mest a hende Olafi
ÓGeir1005 71819÷ Eftir þetta bunduz þeir Ionn a hendi Rognvalldi iarli
Orkn 18518÷ Fystu uiner hans hann at fara ur landi ok byndizt ꜳ hendi nockrum konungi odrum
HÍ 195
af: bindask af
[e-u] afholde sig (fra ngt) ⫽ refrain (from sth.)
at: bindask at
[e-u] [með e-m] indgå forbund (om ngt) (med ngn), tilslutte sig ⫽ enter into an association (about sth.) (with sby), join
fyrir: bindask fyrir
[e-m/e-u / e-t / ! um e-t] stille sig i spidsen (for ngn/gruppe/ngt), overtage styringen (af ngt) ⫽ place oneself at the forefront (of sby/group/sth.), take over direction (of sth.)
●●● baðo hann bindaz fyrir sitt mal oc geraz fyrir þeim hofðingi
Sv 725●●● tignin fæz þeim er firi ⸢binnz [var. beitaz HkrFris 36111] flockinom
HkrEirsp 2255●●● Fylgdar-manna sueit Kolbeins unnga baaðu hann allir til, at hann skylldi fyrir binndaz máalum þeira
StuᴵᴵK 8424●●● Saa madr het Magnus bladstackr er þaa batz fyrir þeim ok kallaz konungr
HákFlat 972●●● Konungr bað Siggeir ⸢bindazt fyrir um eptirleit [var. leita AM 340 4°ˣ “b”] Hleiðrar
Bós 353●●● leitaði, ef þat væri ráð hǫfðingja eða annarra lendra manna, at ... Jón Hallkelsson byndisk fyrir flokkinn
Hkrᴵᴵᴵˣ 43215÷ hann beiddi Kalf þeS at ⸢biɴdaz [var. hann beittiz AM 321 4°ˣ “321”] fyrir at gera vpreist i moti Olafi konungi ef hann leitaþi aptr i landit
ÓH 5077÷ allir menn skvlv frið hafa ef þit Hiallti bindiz fyri at kristnin gangiz við a Islandi
Kristni 14019÷ Hakon skylldi bindaz firi herstiorninni
HákEirsp 47221÷ baðzt hann þa fyrir hirðstiorninni
HákFris 3884÷ Hakon iarl skylldi bindaz fyrir flockinn. þvi at hann var vanari hirðstiorninni ok reyndr at harðfengi
HákFris 38819÷ Vrækia uarð faár vm þat, enn Sturla bað, at Bauðuarr kuǽmi til, ok sagði menn þa munðu biðia með honum Klængi griða, ef hann villdi fyrir binndaz
StuᴵK 55613÷ leítaðí ef þat værí rað hǫfðingía eðr annaʀʀa liðsmanna. at ... Jon Hallkels son byndíz firir flockínn
Huldaᴵᴵ 3086÷ tígnín fæz þeim er ⸢firirbinz [var. fyrir beitaz HkrFris 36111] flockinvm
Huldaᴵᴵ 30822÷ En Hakon skyllde bindazt ‹fyrir› flockinum, þuiat hann var vanari hirdstiorninne ok reyndr at hardfeinge
Hák81 2946÷ bidur kongur Jarlmann fyrer binndazt at leita epter Rikelat. enn hann kuad þat toruellda ferd
Jarlm¹ 4020÷ báðu hann fyrir bindask at ráða Gretti af
Gr 19417÷ Þorbjǫrn ǫngull kvazk eigi spara at bindask fyrir um atfǫr við Gretti
Gr 23623÷ Þann kost uil eg ... ef þu uillt, Eirikur! bindazt firer, suo at mier uerde þetta eigi til hegoma
Jvs510 6523÷ sumir mænn bindazst firir medr mikilli olydni at vilia æighi gæra rettar tiundir af rettfæghnom afla
DN II (*1328›apogrˣ) 1438÷ stemf þu þat eder þa sem þu ser at hællst firir bindazst þessa vlydni gera halfsmanadar stemfnu til var
DN VII (*1341›apogrˣ) 18526÷ viljum vér, Þórðr! ⸢at þú bindiz mest fyrir at vera hǫfuðsmaðr fyrir liði þessu [var. at þú sér fyrir þessu liði ǫllu AM 180 b fol “B”], þvíat þú ert vár vitrastr
Knýtl1741ˣ 1146
í: bindask í
[e-u] forpligte sig til, love ⫽ place oneself under an obligation to (do sth.), undertake, promise
●●● ek mun í því bindask, at þér mun ekki mein verða at Þorgísli
Laxd 21622●●● Bindaz mun ek í at taka við þessum mǫnnum
Hávˣ 5017÷ þ[e]ɴɴa cost vil ec ef þv bizk ȷ́ þvi æʀikr at mer akiz þetta egi ȷ́ tꜹ́ma
Jvs291 1051÷ Anakol ... baz i þvi at koma saman sæt þeira Erlendz iarls
Orkn325I 26811÷ Þessir .viij. menn bunduz i þvi at þeir .iiij. af Ut þrændum skylldu eyða kristninni
ÓTᴵ 3517÷ Þessir viii. menn bundusk í því, at ...
Hkrᴵˣ 19315÷ gulldu Finnar honum skatt. En hann bazt i þui at syslumenn yðrer skylldu ecki koma a morkina
EgM(2001) 246
með: bindask með
1) [!] (om skriftstykke) ?lægges i bind med, lægges ved ⫽ (of a document) ?be bound with, be attached
2) [!] indgå forbund, tilslutte sig ⫽ enter into an association with, join
saman: bindask saman
1) [■] indgå forbund, slutte sig sammen (om ngt) ⫽ enter into an association, join with one another (on sth.)
●●● þꜹ sem logliga vilia saman bindaz. skolo lysa lata aðr ‹enn› samband fvllgeriz socnar presta sina
ÁKr 3622●●● þeir sem j leẏndum bindazt saman
DI II (*1345›AM 148) 82017●●● leik menn ho᷎fdu saman bundest ad setiast a kyrkiu eigner
ÁBpˣ 10017●●● Bundust þeir þá saman, ok gerðu þat statt með sér at ráða hann af
Bárð158ˣ 327●●● su felags gerd stande sem þꜵ gera sin imillum sem saman bindast at gudz lagum
RbHM (*1297) 2819÷ oc firir þui er skipat i guðs logum. at þau sem uilia loglega saman bindazst. skulu lysa aðr en band fulgerizst
JKr 3701÷ likar oss ok vm giftinga maal. at su felagsgiærð stande sem þau gera siin a millum er samanbindazst med guðs loghum ok manna
DN VI (1358) 2784
2)
● hjúskapr bindsk saman [með e-u] ægteskab indgås ⫽ marriage is entered into
●●● [var. En ef hiuskapr binst saman með nockorum meinbugum. ok er æi lyst ... LundUB Mh 15 “E”]
var. GulKrNA 31921: LundUB Mh 15 “E”÷ ef hiuscapr ⸢*binz [GKS 3270 4° “B”, etc.; non emend. biz] saman með noccorum meinbvgvm oc er eigi lyst eða siþan dirfaz * at saman at binda er meinbugir koma vpp þo at þav viti eigi. þa ...
emend. ÁKr 3715: GKS 3270 4° “B”
● ‖ impers.: bindsk saman der indgås ægteskab ⫽ marriage is entered into
um: bindask um
1) [e-t] vikle sig om (ngt) ⫽ get wrapped around (sth.)
2) afholde sig fra ⫽ refrain from
● bindask orða um [■] afholde sig fra at tale om (ngt) ⫽ refrain from talking about (sth.)
●●● hann truþi engu um iartegnir, þær er sagþar varo fra Matheo, oc eigi bazk hann ferlegra orþa um
Mth⁴ 83927●●● at honom væri v varligt at lata sva marga heiðna menn vera iafn nærr ser. þa er eigi ho᷎fðo bundiz ⸢vm [var. ÷ AM 53 fol] allra orða at sitia ꜳ suík ræðum við hann
ÓTᴵ 3672
undir: bindask undir
[■] forpligte sig til (ngt), love ⫽ place oneself under an obligation to (do sth.)
●●● hann bazk undir at koma Gretti á brottu
Gr 23629÷ þeir willdu eckj annars kostar þessa kirkiuþionustu wnderbinndast
DI 20123
við: bindask við
1) [e-t/e-n] tilslutte sig (ngt), indgå forbund med (ngn) ⫽ join forces on (sth.), enter into an association with (sby)
●●● Oc þess bad hann Ara brædr sinn ... at hann bynðiz eigi við þan flocc, er fellt hafði Inga konung
StuᴵK 12411●●● allir megvm ver þat sía. hversv míkit vannkvæðí er at bíndaz við mál þetta
GíslIll 13616
2) [e-n/!] afholde sig fra (ngn/ngt), holde sig tilbage ⫽ refrain from (sby/sth.), restrain oneself
●●● sva scoloþ ér oc biɴdasc viþ conor siálfra yþvar
~ lat.abstinere
CaesASerm 72515 ●HómÍsl⁶¹(1993) 101r5●●● þa feck hann sua micla matar fýst, at hann matti engom kosti lengr ⸢við bindaz [var. bindazt ElisD 6137]
ElisA 615●●● þat er ímbrudags hald at fasta beði dag oc nott. vm dag nꝍyta vm sinn en vm nattena við bindast
HómHauksb³ 1739●●● Þorgrimr bað hann þa heim fara ok sofa heima. Finnbogi quaz eigi mega við bindaz ok kastar ser níðr ok vefr felldi vm hofuð ser
Finnb 7817●●● æigi hafde hann nockurar sakir til motz vid mig en hitt var satt at ek matti æigi vid bindazst er hann stod suo uel til ho᷎gsins
FbrFlat 10732÷ Þá mátti hon eigi við bindaz ok tók til at gráta hǫrmuliga, ok segir honum, at hon var dauð
FlórN 217
Form.: binda (101); batt (42); bundit (34); bundu (26); bindr (23); bundinn (21); bundin (17); bindaz (17); binnda (13); bvndit (11); bundiz (9); bundnir (9); bindazst (7); bundo (7); bindazt (6); bindi (6); binndr (5); bínda (5); bindur (5); bindask (4); bundnar (4); bundet (4); binndaz (4); bvndv (4); bunnar (3); bindiz (3); bunduz (3); bvndo (3); bvnna (3); bundner (3); buɴdiɴ (3); bvndna (3); baz (3); binz (3); bijnda (3); bindast (3); bit (3); bvndiɴ (3); bunndu (2); Binda (2); Bundu (2); bvnndv (2); bindum (2); bazt (2); bunded (2); bvnndit (2); binðaz (2); binðr (2); bunnir (2); binndazt (2); bíndr (2); bunduzt (2); bitt (2); bundínn (2); bundenn (2); binnz (2); bindz (2); bindit (2); Bind (2); bíndaz (2); bazk (2); binst (2); batz (2); bant (2); bundna (2); Bittu (1); bvnden (1); bunndnar (1); bvndin (1); bunðið (1); bvɴdo (1); Bundv (1); bvnndizt (1); bitzst (1); Bundust (1); binndur (1); bvndnvm (1); bvnnir (1); bindið (1); bvnndo (1); binnða (1); bindumst (1); binndazc (1); byndisk (1); biɴdaz (1); bynðiz (1); binnr (1); buɴdeɴ (1); bvɴdit (1); bynde (1); bundid (1); bindir (1); bind (1); bat (1); bvnir (1); bundín (1); binnd (1); bundith (1); bundez (1); bast (1); bindizt (1); bittz (1); bizk (1); bundusk (1); biɴdasc (1); bvnɴar (1); bindandi (1); bvɴɴar (1); bunðv (1); bunndit (1); bunndiɴ (1); bindande (1); bíndizst (1); bizc (1); bunnduzt (1); Bindaz (1); binndast (1); bundut (1); bvnndu (1); byndi (1); bindimz (1); byndíz (1); bittu (1); bunndinni (1); Bindo (1); Bindi (1); bid (1); Bindeþ (1); bvɴɴdiɴɴ (1); bvndni (1); bvndeɴ (1); bı᷎nda (1); biɴdiþ (1); Bvndv (1); bunndnir (1); bundizt (1); byndizt (1); bundunst (1); Bitt (1); Bindu (1); bundið (1); bíndi (1); bvnndinn (1); bvndít (1); bunnðin (1); bindim (1); bvɴdvz (1); bundizk (1); bazst (1); baðzt (1); bundest (1);
Comp.: bak- (1), hand- (1), lǫg- (1), múl- (1), sam- (12), skyld- (17), trú- (1), undir- (22)
Gloss.: EJ; ClV; ClVAdd; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr; FrErr1; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím; LP; Med; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH; AJ; deVr; Fr4 item undirbinda; NO; Walter -sk; ÁBlM; Bl item cf. corr.; WPA _; LMNL 536; ; LMNL; EDPG *bindan-
Litt.: Falk 1919 131; Finnur Jónsson 1927-1928 [APS 2] 78; Halldór Halldórsson 1991 210; Hægstad 1915 86; Kaiser 1998 89; Poulsen 1968 [MSc 1] 222; Reichborn-Kjennerud 1928 163; Seip 1931 [MM 1931] 59-60; Seip 1938 172; Vogt 1936 [ANF 52] 335-339; Wadstein 1892 [ANF 8] 85; Wennström 1936 476-479
Genre. (expected): historical works [his]: 129 (98); religious works [rel]: 126 (150); legal works [jur]: 78 (54); family sagas [isl]: 65 (68); contemporary sagas [bis]: 53 (41); romances [rom]: 41 (58); charters [dip]: 35 (43); learned works [div]: 14 (17); legendary sagas [fas]: 14 (24); þættir [tot]: 8 (12); unclassified [ ]: 3 (2);
External (non-ONP) resources:
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
bila - birtingr
Lexicon of Medieval Nordic Law
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
Kalkar: Binde (binda sár) ODS: binde (binda) ODS: vedbinde (binda sik við dóma)