2berja vb. [barði; barðr/bariðr/barinn]
(cf. ²-barðr adj., -barinn adj.) 1-barðr adj. 2-barðr adj. -barinn adj.
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
A.
1) [e-n/e-t / á e-t / at e-u / til e-rs] [af e-u / ór e-m] [e-u / með e-u] [til e-s] banke, hamre, slå, prygle, piske, smadre ⫽ hammer, knock, strike, hit, beat, whip, batter, smash (to pieces)
●●● (fig.) hann (ɔ: guð) bǽr til þess at hann grøðe
~ lat.flagellat
8429 Alk619 854●●● varo (bǿndr) barðer til batnaðar toko við kristni
ÓHLeg 3515●●● ef hann beʀ þræliɴ lama barningo eða særir hann þa ...
GrgKonᴵ 19110●●● oc bauþ hann at postolann scylldi beria stongum
~ lat.fecit fustibus caedi
PassBarth 1493 Barth² 76428●●● Þa hæitaðozc aller við hann ok myndo þæir hava bart hann ef æigi være þar æinn hygginn maðr
~ fr.l’eüssent tut depescié
LaisMar 6825 Menota: 28ra15 Streng 9423●●● gengr vt siþan. oc þar til er Þrandr svaf inne. oc beʀ a loptit. Þrandr gecc til dyranna
Mork 12228●●● heyra ma þat ... at or þer er barit ⸢allt hiarta [var. kjarkr allr Hkrᴵᴵˣ 2307]
ÓH 2751●●● Þa spurði Nero ... hvart Petrum skylldi beria iarnsvipum til bana eða skylldi hann hafa annan bana
PP 31528●●● þa var hann (ɔ: Þórr) fariɴ i Avstrveg at beria trꜹll
SnE 465●●● ef han bær hena eda binðr ... þa er han sæckr .iij. morkum firir bond ok .vj. firir ben
BorgKr² 35720●●● tekr Jngemundr fꜹður broðir hans uið honum. at kenna honum ok fostra hann ok tekr hann þat fyrst i fauður be᷎tr at hann var barðr til be᷎kr
GBpA 348●●● ver bo᷎rdum þat (ɔ: dýrit) med ho᷎mrum ok sleɢium. þviat hvarki bitu þat spiot ne gaflꜹk
~ lat.comminuimus
Epistola 295 AlexBr226 16223●●● slaá upp her-oópi ok beria vapnum aa skiaulldu
StuᴵK 56217●●● hann barðiz alldiarfliga ok hafði staur einn ok barði spiotin af skauptum ok var hlifar-lauss
StuᴵK 56412●●● tokv þeir svarðsvípvr ok bǫrðv hann leingí. sva at vandlíga var ǫll hvð af honvm sem flegín væri
Huldaᴵᴵ 2711●●● Þat er hernaðr, er þeir taka menn eða fé manna ... eða berja þeir menn eða binda eða særa
Jb 408●●● berr nu ꜳ io᷎rdina stafnum, er hann hellt ꜳ
PErem 1874●●● Ek mun drepa ok lifga, ok ek mun beria ok græda
Silv 27110●●● þv ert fvllr af illzkv, heimskv ok hervirkivm, er þv berr ok brytr gvd þinn
cf.
5717-582 ~ fr.Qui si bas nostre dieu et confons et justiche▹s]
Elie 3328 ElisC 584●●● ridvr hann til hallarinnar ... ok bardi a hvrd ok bad vpp lata
PartA 753●●● þeir sem fatæka menn reyfa. eda beria fyrir utan rett
~ eng.bete
4123 ÆvMið¹⁹ 415●●● Enn ef viij vetra barn stelr, eda yngra, þat er sprota barn, beria skal ef vill
BjarkExcYaˣ 83b13●●● haninn leggr at henni (ɔ: hǿnunni) ok berr hana, þar til er hon mæðiz
Flóamˣ 6322●●● Diofullinn ... hleypr ofan ꜳ hann ok berr hann suo fast, at blod sto᷎ck or no᷎sum ... ok munni
~ lat.verberavit
HelChron 106057 MarD634ˣ 11635●●● Þeir tǫldu þat, at hann hefði brotit frið í heraðinu ok barit bændr, en suma kúgat, en bætt engum
StuᴵᴵR11127ˣ 1735●●● barði hann ákafliga at dyrum
Æv⁶³ˣ 1779●●● bar steininn til smiðiu sinnar ... ok luði þar siðan iarn við. liɢr sa steinn þar enn ok mikit sindr hia ok ser þat a steininum at hann er barðr ofan
EgM(2001) 4511÷ þa skal drotten ... bæria huð af oc haua baʀt firi fimt sidan han er male borenn
●GulKr315f 1514÷ Drótteɴ váʀ sýner þar siɴ licama sva ... barþan oc blóþgaþan sem haɴ heck a crosse
HómÍsl¹⁵(1993) 21v8÷ Ec true þui at hann vas selldr oc hoɴdlaþr siþan at vilia sinom. buɴdeɴ oc barþr hrécþr oc at háþe hafþr
Játn¹(1993) 67r9÷ taka þeir hann hꜵnndum. beria ok bøysta ok læica hallzcostar (!) illa
~ lat.uerberibus afflictus
PassOlav 8525 ÓH619 1219÷ þat ræð ec þer faðer at bæriazk æigi við þenna mann. Hæẏra ma þat quað guðbrandr at or er þer bart ⸢allt hiartat [var. kjarkr allr Hkrᴵᴵˣ 2307]
ÓHLeg 3025÷ Kaifas hefir ... lostit oc bart hana bloðga
ElisA 11310÷ þat eta menn er biorn berr. æða hundar bita
GulKrᴵ 192÷ En ef hann berr hana i fiolda manna
Gulᴵ 299÷ Ef hundr. æða hestr. æða oxe stangar mann. æða annat bufe bitr mann. æða berr
Gulᴵ 5830÷ Sviar bꜹrþv ydr aðr sem hvnda
ÓH 4441÷ Konungr męlti til Biarnar stallara berþv hvndiɴ er eigi bita iarnin. Biorn sneri ǫxiɴi i hendi ser oc lꜹst með hamrinom com þat a ꜹxl Þori
ÓH 5748÷ ef maðr særer mann. eða berr eða skemmer fullrættis verkom. þa ...
Járns 26730÷ bær biorn. bitr varghr ... bita hundar til hæliar. þæt skall alt ⸢nyta [var. etæ AM 68 4° “C”]
BorgKr¹ 34122÷ sumir tocu ofan ofn-griot oc bꜹrðu ut i forstofuna
Sv 7230÷ Sva varo þeir moþir oc barþir at þeir voru sumir er annat-tveɢia hofðu litit sar eða ecki oc varo dauþir af erfiðe
Sv 998÷ Eta ma þæt er biorn bær oc firer bærgh fællr oc er naut stangar naut
SvKr 42025÷ beriande oc særande þa erkibyskupsens sueina, er fyri standa
~ lat.cædentibus
26731 Thom¹ 2678÷ Þormoðr laust við laginu eyxini er hann ha[fði], ok ⸢berr nidr spiotit [var. bar af sér AM 142 folˣ “R”], kemr lagit i fot hanvm fyri nedan kne
FbrHb 1913÷ hann var barðr ok bvfeítaðr ok með lima hvðstrykinn
Bær 12010÷ ef biorn bær smala mannz. i skoge
EiðKrA 38025÷ Otryɢr het maðr er hann hafði ⸢bart [var. barið NRA 55 A 1ra20] miok
HákEirsp 5481÷ Otryggr het bondi sa er hann hafði ⸢barit [var. bart HákEirsp 5481] miog ok tekit af honom hest goðan
HákFris 46817÷ hann var meíri vanndrę́ða maðr i skapi enn aðrir menn. barði hann allt ok beysti
Jvs7 1530÷ Eigi er þat maclict at hann se bariðr til bana
PP 31530÷ með þeim vavndvm bavð hann .vii. lo᷎gmonnum at beria sik oc afhyða
StjC 57730÷ bavð hann ... at beria sik oc afhyða. Enn þeir ... so᷎gðv sik alldregi skylldo leggia hendr a crist drottins. Segiz siþan at hann hafi sialfr bart sik
StjC 57732÷ Bjarmar hlaupa nú upp ok þrífa til byrlans, en Oddr berr þá með honum ok kemz svá út
ǪrvS 2911÷ Eta skal þat er biorn bær oc firir bergh fællr
FrostKrᴵ 14422÷ En ef hann er barðr eða særðr eða stemdr
Landsl 583÷ En ef maðr særer mann eða bær eða skemmir ...
Landsl 645÷ kona tekr siolf rett a ser ef hon er borð oc a hon eigi bonda ser
Landsl 7212÷ ef biorn ber eða bita uargar ... þa er þat handuom hans
Landsl 15913÷ ef maðr uerðr barðr eða særðr i heimili sinu
Landsl 1778÷ kona a oc siolf rett a ser af honn er bord nemma honn eigi ser bonda
GulKrNA 3223÷ keisariɴ bꜹ́þ iarli at hann scylldi fy[rst lá]ta beria iohannem meþ svipom. en siþan ...
Jón³ 115÷ þa bꜹþ hertogiɴ at beria steinom i andlit þeim
~ lat.lapidibus cædi
Milit 20a49 Ridd623 2630÷ skyldv svmir skiota *at honvm⸣, svmir hꜹɢva til, svmir beria grioti
SnE 641÷ Þoʀ var fariɴ i Ꜹstrvega at beria trꜹll
SnE 10020÷ eta skall mat allan þan en eigi er firirboðen. þo at biornn beri till dauðz. eða firir berg falle
JKr 3653÷ hann lystr a dyrrin ... Þeir kuaðuz eigi hirða. þott sua berði allar nætr
Finnb 221÷ Þa vitraduz honum þeir íȷ́. menn er bart hann ho᷎fdu
Gyð(1995) 412÷ ef naut eða ross er sært eða bart ok bera þo fo᷎tr heím til hus eíganða
Landsl1154 15813÷ þa fare til þíngs ok suare firir eptir laga dome. ok eiga ekki a þo at menn berí þa ok take o᷎ll klæðe af þeim
Landsl1154 18919÷ setjast síðan um kirkjuna sem einn herkastala ... Hörmulig var sú framferð, kirkja nývígð er svá særð ok barin grjóti, at alla æfi sá þat á henni
GBpD 11336÷ oc tok at beria vapnvm a hlifarnar
StuᴵK 4017÷ Nv var sagt Snorra, at menn hans voro ⸢*barðir [non emend. barði] uti, ok hliopv allir til vopna ok vt i buda-svndit, ok fylkti þar
StuᴵK 32615n.÷ Vóru þa enn uestan-menn flettir aa Iaukuls-aar backa af fylgdar-monnum Kolbeins, enn sumir voro barðir
StuᴵK 53322÷ kastað var handsauxum ok bol-auxum i milli skipanna, skotið selskutlum ok hual-iarnum, ok barit aullu þvi, er til fekz, bæði beiti-áasum ok áara-hlumum
StuᴵᴵK 7213÷ En er þeir vorv at at beria verkmennína. þa gíeck v́t á bænvm frændi ok fostbroðír Þrandar
Huldaᴵ 13514÷ for suo vm alla menn Alfvina at þeir voro bundnir ok barðir. ok leiddir sva til herbergia Olafs
ÓTᴵ 16713÷ þa liop upp allr mvgr heiðinna manna. ok runnu í moti þeim ... Sumir bo᷎rðu [var. + með GKS 1005 fol “D²”] grioti. sumir skoku at þeim vópn ok skio᷎lldo
ÞorvVÓTᴵ 2971÷ villdi ecki vpp standa hinn sterkazsti hestrinn er þæir ho᷎fdu med ferdar ... ok sem þæir hofdu hann (ɔ: hestinn) lengi bart med fótum ok lurkum ...
ÞBpC¹ 3716÷ En ef hann er barðr eða skemdr, þá tekr hann rétt eptir móður feðr sínum
Jb 496÷ Kona sjálf á rétt á sér, ef hon er bǫrð
Jb 699÷ Nú drepr maðr eða berr fénað manns
Jb 16911÷ Nú er ein sókn á ǫllum ǫfundarrétti þessum, er fénaðr er drepinn eða barðr
Jb 1709÷ Ef maðr særir mann bindr eða berr eða skemmir fullréttis orðum eða verkum
Jb 28512÷ (om sindsstemning) tóku síðan at reyta hár sitt, ok bǫrðu sik ok létu, sem aldri mundu þau hann sjá síðan
FlórN 315÷ var ek barínn ... bædi með þust ok þungum ordum
~
HMSᴵᴵ 1454 ●Nik Holm perg 16 4° 53r22÷ Þorgils let beria at hurdv ok let kalla vt Sigmund prest
StuᴵᴵR 16524÷ Þorgils lavst med oxi litilli i hofud honum, ok sprack nockut i harrotvnvm. Hopadi hann þa vndan ok qvez bardr vera
StuᴵᴵR 1662÷ Þet uilium ok at þer vitir en nokor diruist at berea æda særa vord stadarens at se at allu utslæghar
RbME (*1346)(ˣ) 16628÷ Hann kom þar snimma um morgininn ok barði á hurð
Reykd 2272÷ Miok rꜳsar þa heimsins skipan ... ef saudr berr hirdinn
Thom² 34910÷ Hann reið at kastala yfir eina vindabrú ok barði at portinu
Parc 1714÷ Þessa hins gudræka gyþings herbergi vitiar Theophilus vm nott med vvinarins tilstilli ok berr a hurd
MarS² 108216÷ Decius reiddiz þegar, ok let beria grioti i andlit honum
Laur 43021÷ Þa reiddiz Decius ok let sto᷎ngum beria Ypolitum
Laur 43031÷ Ypolitus hlo at þeim, er hann bordu
Laur 43032÷ Þa mællti Decius, at þeir skylldi beria hann med iarnsvipum
Laur 43032÷ Kveliararnir *mædduz, er þeir bordu Ypolitum
Laur 43033÷ Sidan geck hann til klaustrahlids ok bardi þar ꜳ
~ lat.pulsauit
VitMAeg 13449 MEg¹ 4833÷ Kvaldr var hann ok bardr, elldi brendr ok iarnum skorin
Vinc 3243÷ ef nokør dirfuidast at bæria æder særa vordh stadarena at han se at allu vtlægder
RbHMy (*1358)¹a 479 n. 225÷ bꜳʀdir ok sꜳʀir
Sv81 24212÷ ef gud tekr fra riettuijsvm monnum medan þeir lifa j sijnum lijkam. heilsv eda adra huggan. ok berr þa ⸢saker [var. fyrir sakir Dugg681b 5516] sinna misverka
Dugg624 557÷ Þrír hinir fyrstu þessir höfuðlestir ræna, haufuðlaustr hinn fjórði ber mannenn harðlega ræntan; hinn fimmti kastar út barðan manninn
FV624 15915÷ einn partt af þui folcke slogu þeir og særdu og einn partt baurdu þeir og bundu fyri vtan sauk
DI X (1540) 53816÷ Sueínnen ... spurde. huad heiter þv. edur. hvar uartu j nott. hann. suarar. tidum ber þu at. edur. mvntu nockurra greín kuna at giora þott ec segi þer
FriðB 563÷ þad er hernadur ef tekner eru menn edur fe manna þeim naudugum. barder. bundner edur særder
DI IX (*1523›Lbs 62ˣ) 1425÷ ætlada eg ... er eg riedumst hinngad, ad eg munda eigi bardur til meidinga, eda med ollu tl (sic ed.) bana
Fljˣ 6510÷ Ef kona verðr saklaus bord
FrostÁMˣ 255÷ Ef maðr gerez grímu maðr oc ferr at búanda oc berr hann oc tekr fé hans
Frostˣ 17524÷ þó at menn beri hann oc beysti oc taki öll föt af honum
Frostˣ 25319÷ Hann steig þar af baki hesti sínum og barði að dyrum
GunnKˣ 37510÷ Gunnarr drap á norðrdyrr á húsi því er Helgi svaf í. Helgi vaknaði ok mælti: Skjóls þykkiz sá þurfa, er þar berr
GÞiðrˣ 20721÷ kemr á þá berserksgángr, höggva ok leggja, berja ok ⸢bíta [var. beysta AM 109 a 8°ˣ “C”] konúngsins hirð til beggja handa
HjǪˣ 46623÷ bǫrðu þeir oss með grjóti, ok nú berja þeir oss með keflivǫlum sem hunda
Hkrᴵᴵᴵˣ 3369÷ ef nokor diarfist at bæria eda særa vord stadarennar (!) at hann se at ollu vtlegr
RbHMy (*1358)¹b 17717÷ var þá unnit á ǫðrum þeira, en annarr var barðr, svá at hvergi var þaðan færr
StuᴵᴵR11127ˣ 25824÷ barðr ok brotinn
Trist¹ˣ 2128÷ hann bangar ok berr því meirr, en allt er samt, at eigi kemr * nökkurr maðr til hans
Æv⁴²ˣ 1429÷ kom þar bóndinn at dyrum ok barði at hurðu
Æv⁶⁴ˣ 1789÷ fadir hennar fann hana ok bardi ok tok i hꜳr henne
~ lat.flagellauit
PassBarb 228b25 Barb 1554÷ (Snorri) kvað œrnar skapraunir hennar, þótt hon væri ⸢óbarin [var. eij baurd AM 446 4°ˣ 8r16]
var. Ebˣ 2417 → Eb AM 446 4°ˣ 8r16÷ ok voro þeir sarer ok barðer
EgM(2001) 14316÷ ok þo þeir aller sarer ok barðer
EgM(2001) 14412
● berja í brestina (hamre/banke for at udfylde revne ɔ:) dække over el. bagatellisere defekt ⫽ (hammer in order to fill out cracks) conceal or make light of a defect
● berja (á) brjóst sitt/sín/sér slå sig for brystet ⫽ beat one’s breast
●●● hann hafþi mist cono sinnar barþi a ⸢briostit [var. briost ser Holm perg 4 4° “St 4”, etc.] oc reif clęþi af ser gret mioc en hann villdi giarna deyia
ÓH 6182●●● beriande a sin briost
~ lat.tundentes
26935 Thom¹ 26914●●● (Thómas) fann þar alla postolana. ok anan lyd micin beriande a sin briost. firi þa miclu fagnadarsyn er þeir audluduzt ath sia
~ lat.pectora sua percutientes
TransMarA 1204 MarFramf 3322●●● joseph af arímathia ok níckodemus ... ok allur flokur þeira. er bordu briost sín ok snyruzt til drottíns med hrygleik hvgar firir pisl hans
Mess³ 6038●●● Hon leysti ha̋r sitt oc bardi briost sitt
TrójO¹ˣ 165●●● riddarenn ... griet fast Jfer sÿnum syndum, barde ä briösted, og bad gud myskunar
~ eng.knocked on his breste
1231 ÆvMið⁷ˣ 1214÷ mælti hon opt hið sama oc væinar oc rifr sin klæði oc sit har oc bærr a sitt briost
Þiðrᴵᴵ 19815÷ beriande a sin briost
~ lat.percutientes pectora
26838 Thom¹ 26820÷ Sva mæltir þv Tazabarðr. ok barðir ꜳ̋ briostið. Ǫr þessv briostí komv af vpphafí ǫll þessí rað
Huldaᴵᴵ 33114÷ svá mæltir þú, Razabárðr, ok barðir á brjóstit: ór þessu brjósti kómu at uphafi ǫll þessi ráð
Hkrᴵᴵᴵˣ 47019
● barit gull hamret guld ⫽ beaten gold
●●● Har hennar var sua mikit at þat mátti hylia hana alla ok sva fagrt sem gull barid
Gunnl 118÷ sa hæuir har sua micit oc fagrt sem ⸢barit [var. brenda AM 177 folˣ “B”] gull
Þiðrᴵᴵ 14721÷ hann hafde hár suo fagurt sem silke edr barit gull
HHábr 5824÷ Hꜳr hans var litid og fagurt [var. + sem bared gull AM 177 folˣ “B”]
var. Þiðrᴵˣ 3117: AM 177 folˣ “B”
● berja húð [af e-m] hudstryge (ngn), piske ⫽ flog (sby)
●●● þa skal drotten bꝍta aurum sex bẏskope. oc bæria huð af ... eða kaupa huð hans aurum þrimr at bẏskope
●GulKr315f 1514●●● Ef stelr útlennzkr þræll ... þa sca⟨l⟩ beria húð af hanom
Gulᴵ 852÷ þa skal bæria huð af þæim
●GulKr315f 108÷ ef mann manna vinnr vtlenzt firer vttan drottens rað þa skal bæria huð af þæim eða bꝍte aurum .iij. biskupe
SvKr 42122
2) (om hjerte) slå ⫽ (of the heart) beat
3) [e-t / á e-t] slå (på musikinstrument) ⫽ strike (a musical instrument)
●●● En litlvm tima sidar ma heyra lvdra gang ok allra handa hliodfære ... bvmbvr bardar
Gibb 648●●● blésu þeir hornum ok lúðrum ok börðu á tabor (ɔ: tabúr)
KlmA 3055
4) [e-t] [af e-u] tærske ⫽ thresh
●●● hann barþi korn af halmi i bygghusi
Orkn325I 13527●●● tok hon þvst oc barði kornn af halmi þæim er hon hafði saman lesit vm daginn
~ lat.excutiens
Vulg Ruth 2,17 StjC 4239●●● Sua sem huæiti kom yðr at beiria i lafuanom aðr en saðen skiliz fra þi
Agat³ 147●●● Ma ... ⸢hialm lꝍysa [var. ... halm bæria OsloUB 317 4° “E”]
var. JKr 35820: OsloUB 317 4° “E”●●● hár hennar ... var fagrt sem hálmr barinn
Bós 3013÷ Gedeon ... barði hveiti af halmi
~ lat.excuteret
Vulg Judic 6,11 StjC 3908÷ Hann barði korn í bygghlöðu
Magn¹ˣ 27429
5) [e-n] anfægte ⫽ assail
●●● Tveir brædr ... er miok voru bardir af ohreinsanar anda
~ lat.impugnati
56430 VP 56413●●● Einn brodir vard bardr .ix. ꜳr af hugsanum sinum
~ lat.impugnatus
VitPat 90217 VP 65122÷ Þa com engell at honom oc barþe a honom
Martin¹ 5712÷ villv menn dreifa boðom hans (ɔ: Krists) en vander menn cristnir beria lioðom hans
~ lat.a malis christianis impugnatur
7924 Eluc675(1989) 791÷ hvernig mun hann við mik vera, eigi mun hann berja á mér ?
Glúm 74÷ Sturla qvað slikt vera osoma mikin, at beria a saclavsvm monnum
StuᴵK 7813÷ hefi ek hvergi komit fyrr en hér, at menn hafi ⸢bart [var. barit AM 343 a 4° “A”, etc.] á mér
ǪrvM 1418÷ ⟨ok hug⟩sar at sꜳ̋ mune ęr uera er þorer at beria ꜳ̋ honum
Æv238XXIV² 31523÷ er eigi hitt, karl, attú berir á öðrum, ok þú valdir þessi róstu?
Mág² 6621
6) [e-n] [til e-s] [með e-u] [fyrir e-t] straffe, ramme med plage ⫽ punish, strike/afflict with a scourge
●●● ef lannz-hofðingiar ok aðrir menn vilia eigi varna við slicu ... þa vil var drotten os beria fyrir þat. bæðe með mann-dauða ok úaran ok ufriði
HómNo³ 3721●●● hann (ɔ: guð) a kost at frialsa þat land. þeghar hanum þycki folket yrit bart fírír sínar synndir
cf.sva lengi sem guð v▹i]ll at sa bardaghe stannde
1414-5 KgsFrgγ 1416●●● Gud barði Pharaonem ... meðr mo᷎rgum aafellum
~ lat.Flagellavit
Vulg Gen 12,17 Stj¹ 10536●●● Her er umræða, hversu margar sakir til verði, at guð berr mannfolkit her i heimi
Páll²C 27012●●● væri þá níðingar barðir til batnaðar
Knýtl1741ˣ 12721÷ hrvccv þeir þegar undan. oc varv þeir barðir til batnaðar. þvi at þeir toco þegar við cristni
ÓH 2842÷ af varo illlifi erom ver barþir af guði. en eigi af grimþ hans
Sv 2226÷ hann var bardr til bæcr
StuᴵK 13018÷ littillar virþingar hefir þv mer le⟨i⟩tad her til, nema lata beria mik til bækr; enða syniz mer, sem þv vilir hellðr coma mer i vanða enn virþing, oc man ek eigi þessv iata
StuᴵK 25822÷ mundut þer ... beria þa meðr bræði ok bannanarorðum. sem yðr helldi ok hindraði af þersarri ferd
Stj¹ 15316÷ Sua bardi heilagr Nicholaus. þenna prior til batnadar
~
HMSᴵᴵ 15516 ●Nik Holm perg 16 4° 58v26
7) [e-u] [til e-rs] kæmpe, slås ⫽ fight
●●● þat er heimsklikt at beria til kuenna
Dpl 16033●●● Ef menn ⸢berjaz [var. berja NKS 1930 a 4° “g”] á Øxarár þingi ...
var. Jb 5714: NKS 1930 a 4° “g”●●● konúngr reiddist, ok spurði hverr berði beinum yfir hans borð
cf.Jökull þreif upp uxahnútu ok kastaði í lið Goðmundar. Þorsteinn ... henti á lopti, ok sendi aptr
1864-6 ÞorstBm 1869
8) [e-u / með e-u] [til e-rs] [um e-t] kaste/svaje (med legemsdel), slå om sig, fægte, sparke ⫽ jerk/sway (with part of the body), flail, kick
●●● kona misti vit (!) siɴs ... hon beít oc barþi til. oc reif clę́þi af sér
Pétr²Cod645 7824●●● sea hestr bitr oc beʀ til þeira oc vill æigi lata hœndla sic
Þiðrᴵᴵ 1545●●● barnit bardi bædi haundum og fotum og hrein
VSj 6211●●● hestur hans bardi med aullum fotvnum
VSj 10315●●● berr hann (ɔ: ormrinn) ho᷎fdinu og gerir wmbroth mikil
Hect 11319●●● hestar þeirra ... börðu fótum ok gneggjuðu
Trist¹ˣ 8426●●● öðrum megin dyranna stóð eitt mikit león ... Þat stóð á fjórum fótum ok barði (slog ⫽ lashed) hala sínum um eina líkneskju
Trist¹ˣ 1664÷ Galapin het sa sem þat (merki) bar. hann hafdi .iiij. fætur og voru ho᷎far a hinum eptrum fo᷎tunum og bardi hann sem hestur
VSj 985÷ Villde hon þꜳ bædi bita ok beria
SigrFr 9616÷ þath goda ess er Tranciual reid syndi mikla lidsemd þuij þath spardi huorki bijta ne beria
Hect 12918÷ spardi þat (ɔ: essit) huarki ath bijta ne beria og drap margan mann
Hect 13213÷ Þad er heimskulegt ad beria til qvenna
DplFljˣ 1199
9)
● berja grjóti (í hel, til bana) [e-n/e-t] stene (til døde) ⫽ stone (to death)
●●● Siþan georþo þeir fǫr at honom. oc leiddo haɴ út or iorsala borg. oc bꜵrþo haɴ grióte
~ lat.lapidabant
Vulg Act 7,58 Steph15(1993) 80v13●●● Stephanus var griote bardr en Cristr helt lifscildi fyrir honum. ok toc við stæinomenom (sic ed.)
HómNo⁵ 4433●●● gera hofðengiar rað sitt. hvart beria scyllde Philotam griote í hel eptir fornom sið. eða scyllde pina hann til sagna
~ lat.perimendum ... saxis
Alexandreis 2138 (VIII 308) Alex 12415●●● makligt, at þu verir a bale bręnd ok barinn adr grioti i hel
Vǫls 10310●●● Ef gridungr stangar konu eda kallmann til bana. þa skal gridunginn grioti beria til bana
~ lat.lapidibus obruetur
Vulg Exod 21,28 Stj² 30235●●● er dreginn kalfsbelgr ꜳ ho᷎fud honum ok er bardr griote til bana
Gísl 321÷ stephanus er grioti var barþr af gyþingum
~ lat.qui lapidatus est à Judæis
PassSteph 3160 Steph655XIV 1451÷ váru þau þar ⸢*barið [non emend. barin] grjóti í hel, ok var þar gør at þeim dys ór grjóti
Laxd 13220n.÷ Stephanus ... er grioti var bardr af Gydingum fyrir Kristz tru
Steph 29831÷ skal allr lydr beria hann grioti til bana
~ lat.obruat eum lapidibus
Vulg Num 15,35 Stj² 32814÷ Baurkr ... lætr taka Audbiorgu ... ok berr hana griote i hel
Gísl 3118÷ kom ... til lidz vid systur siɴa er Þiorsdælir villdu beria grioti i hel
LdnStˣ 20212÷ Eptir þat bǫrðu þeir Kǫtlu grjóti í hel
Ebˣ 5417
● ‖ impers.: berr [e-u] [á e-n] (hagl) slår (imod ngn) ⫽ (hail) lashes (against sby)
10) [e-n] [e-u] [■ / um e-t] overdænge (med skældsord, etc.) ⫽ shower (with abuse, etc.)
●●● orto þær þegar orða á hann. ok bꜵrðu hann mycclum ávitum hvi hann ...
~ lat.grauiter castigando
PassOlav 8717 ÓH619 1233●●● Bergþóra kvezk ekki mundu berja Hallgerði illyrðum um slíkt
NjM 10925÷ orto orða a hann oc borðv hann miclum avitum
ÓH 64714÷ Bergþóra kvaz ekki mundu berja Hallgerði illyrðum um slíkt, kvað þat enga hefnd fyrir svá mikit mál
NjR1908 9619÷ meyjar ... ortu orða á hann þegar ok bǫrðu hann miklum ávítum, er hann skyldi svá djarfr gerask, at hlaupa frá þeim góða konungi
Hkrᴵᴵᴵˣ 31214
B. berja + præp./adv.
á: berja á
[e-m] slå, angribe ⫽ hit, attack
●●● Er her sa, er a þeim barþi i Hierusalem
~ lat.expugnabat
Vulg Act 9,21 Páll¹ 21713●●● Systr mínar vildu bjóða yfir mik ... en ef ek mælti á móti, þá bǫrðu þær á mér
EgÁsm 554●●● Þat vil ek, Þorgeirr, at þu hefner þessa averka, er hirðmaðr minn feck ut a Islandi, ok leiðer sva Islendingum at beria a minum monnum
Fbrˣ 8712
í: berja í
● berja augum í [■] ?stå ansigt til ansigt med (en sag) ⫽ ?stand face to face with (an issue)
●●● en mikit liɢr nv á þino mali. oc beriom ver nv þar ꜹgom i
Mork 11214÷ En mikit líggr nv á þínv mali. ok beríum ver þar avgvm í
Huldaᴵ 725÷ erit mik⟨it⟩ þikir oss ꜳ liggia fyrir þier og þinu male ... og berium uer þar nu augum j
MHFlat 31915
niðr: berja niðr
[e-t / e-u] nedkæmpe, knuse, “mane i jorden” ⫽ crush, quash, gainsay
●●● Ver kennvm einfallda trv Kristz, ok berivm ver sva niðr allan blotzskap ok skvrðgoða þionostv
~ lat.debellavimus
VitAnt 1615 Ant 10632●●● ⸢Var ok ecki þat orð aá [var. en þo var þat nidr barit af ollvm AM 122 b fol “II”], at hvn hefði Brannd fram huatt
var. StuᴵK 53821: AM 122 b fol “II”●●● Sturla kvez sjá, at bjóz til ófriðar með þeim ǫllum. Þórðr barði því niðr
StuᴵᴵR11127ˣ 24822
saman: berja saman
1) [e-um] støde (våben) sammen ⫽ dash (weapons) against one another
●●● Þeir bǫrðu saman vápnum sínum
Hkrᴵᴵᴵˣ 34615÷ þeir bavrðv saman vapnvm sínvm. dæmdv þa alla vtlæga ok friðlavsa
Huldaᴵᴵ 25519
● ‖ impers.: berr saman [e-um] (ngt) ramler sammen ⫽ (things) get knocked together
●●● kistur tue᷎r stodu ok j andyrinu þeim barde saman sua af landskialftanum at badar braut j sman mola
AnnL 2634÷ kistur tvær stodu j anndyrinu j Næfurhollte. þeim barde saman. so af land skialftanum at badar brottnudu j sman mola
LBpA 2111
2) [e-t] banke sammen, tømre sammen ⫽ knock together, construct roughly
um: berja um
[e-t/e-n] slå/hugge løs på, gå løs på ⫽ flail, pound away at
●●● Eyiolfr liop þa til rima-navstz, er feria var i, ok bardi vm hana
StuᴵK 3583●●● (def.?) Án átti opt at berja um þær skinnkyrtlur norðr þar
Án 36127
● ‖ impers.: berr um [!] [e-u] der bliver slået løs (med ngt) ⫽ hitting is done (with sth.)
við: berja við
1)
● ‖ impers.: berr við [e-t] [e-u] (ngt) ramler mod (ngt) ⫽ (sth.) knocks against (sth.)
●●● þar i kirkiunni var mikill mꜳlmpottr festr vid brunꜳsinn. honum bardi sua vid ræfr kirkiunar af skialftanum at braut pottinn. kistur .ij. stodu i anddyrinu. þeim bardi sua saman ... at ...
Ann1005 38719÷ þar j kirkiuni uar mikill malmpottur festur uidr brunasinn kirkiunar. honum bardi suo vidur ráfit kirkjunnar af skjalftanum at braut pottinn
LBpB 2127
2) [!] [e-u] indvende, anføre til gengæld ⫽ object, raise as an objection
●●● ef þetta er prófat á þingi ok því sé við ⸢lostit [var. barid var. Njála 2974: AM 162 B θ fol “Cθ”], at þú hafir áðr lostit Þorgeir ... þá ...
var. NjR1908 14411 → var. Njála 2974: AM 162 B θ fol “Cθ”●●● ok lesa fyrir sinum soknarmonnum ... at menn megi eigi heðan af þi ⸢við beria [var. vm bera “186”] at þeim se eigi sagt þat sem at varaz er
DI II (*1326›AM 671) 59223●●● ⸢Nu var eigi þat [var. ok máttu ei því við berja AM 453 4°ˣ “K”] Steinaʀʀ at þu gerðer þat vuitandi at beita land Þorsteins. ok lagðer vnder þik eign hans
var. EgM(2001) 16715: AM 453 4°ˣ “K”
C. berja sér
1) [við e-t] slå/skade sig (på ngt) ⫽ hit/damage oneself (on sth.)
2) (om hjerte) banke, hamre ⫽ (of the heart) beat, hammer
D. berjask
1) [fyrir e-t / fyrir e-m/e-u / til e-rs/e-s / um e-t] [e-u] [við e-n/e-t] kæmpe (for ngn/ngt) (imod ngn) (med ngt), kæmpe (for at vinde ngn/ngt) ⫽ fight/battle (for sby/sth.) (with sth.) (against sby), fight (to win sby/sth.)
●●● ver scolom eige illyrþom beriasc viþ méingerþar meɴ óra
HómÍsl²⁷(1993) 40v7●●● þer vilið eigi fyr mer beriaz
Alex 318●●● ef þv villt eigi beriaz viðr mic firir sakar gullz eða godra vapna. þa bers firir lif oc kvrteisi þessa ix drotninga
Þiðrᴵ 1828●●● Eirikr ... barðiz við Svein margar orrostur a skipvm
Hamb415 614●●● gerði mikinn vind i gegn þeim, oc borðuz þeir þar við, allt til þess er af var þriðiungr af nott
PP 28423●●● þvíat vér berjumz ⸢fyrir ofrkapp eitt [var. um ekki nema kapp ǪrvM 645] ok metnað
ǪrvS 655●●● stefnir hann moti Fenrisvlf, en Þoʀ fram á aðra hlið honvm, ok ma hann ecki dvga honvm, þviat hann hefir fvllt fang at beriaz við Miðgarðzorm
SnE 7212●●● Man gud drottinn frammgo᷎ngu ueita ok beriaz fyrir ydr
~ lat.pugnabit
Vulg Exod 14,14 Stj¹ 28615●●● ok bordumz ek vid sialfan mik ok hugrenningar minar
Malc 43926●●● vér berjumz ⸢um ekki nema kapp ok metnuð [var. fyrir ofrkapp eitt ok metnað ǪrvS 655]
ǪrvM 645●●● Enn þrir riddarar fyr greindir foru þui betr, at þeir baurduz fyrir Jorsalalandi ok fiellu þar
Thom² 45411●●● ek beriumz fyrir retta so᷎k
Ambr 439●●● I þenna tima ried firi Danmorku Knutr hinn riki Sueinsson ... Ok heitadiz iafnan at ⸢heria [var. beriazt AM 557 4° “B”] til Einglandz
var. Gunnl 3511: AM 557 4° “B”●●● eigi mun eg beriazt uit þig til mannz þessa
Jvs510 9617÷ ek se giorla þv villt beriaz til hæstzens við mic
Þiðrᴵᴵ 89÷ Þaðan for Skuli jarl vt i Orkneyiar ok barðiz til rikis við Liot jarl
ÓTᴵ 21619÷ hinir sem gude hafa vnnat ok þar allt traust haft ok barizst firir frelse heilagrar kristne hafa þo af hinum vitrazstum monnum fæingit meira lof en ...
EVíðA 1148÷ Því barðisk Magnús konungr eigi til Englandz, at allr landz-lýðr vildi hafa Eatvarð at konungi
Hkrᴵᴵᴵˣ 19112
2) [e-u / með e-u] [um e-t] slås ⫽ brawl
●●● Ef þrælarnir beriaz lama barning. þa ...
GrgKonᴵ 19119●●● ef þu þickiz sialfr vanføʀ til vapna sciptis ... lattu tunguna beriaz akafliga með eɢianar orðino. þo at hondin se vanafla til at styra sverðino
Alex 524●●● er þeir hofðv barzt vm rið
~ lat.congrederetur
ExidTroi 252 TrójHb 9924●●● Nv ef menn beriazt i kaupferðum oc sættaz menn þar
BlFar 28011●●● Ef maðr lystr mann pustr eða nefa hogg. eða ryskiazt menn. eða beriazt með nefom
Landsl 674●●● En ef menn erkibyskups beriazt i hans hiauero sinn i millum ... þa ...
RbEM (*1281-1282)² 8314●●● skutusk á ok bǫrðusk grjóti
Glúm 9328●●● at ... lid þeira hefði gengit i tva staði oc bariz vm þat er aðra hafdi fyrr þrotat vist en aðra
StuᴵK 1216●●● Ef menn ⸢berjaz [var. berja NKS 1930 a 4° “g”] á Øxarár þingi ...
Jb 5714●●● Baurduzst ꜳ alþingi menn Ꜳrna Þordarsonar ok Jons Guthormssonar
Ann1005 40729●●● fleiri ... (eru) dreifdir um eydimo᷎rkina ... beriandiz med bæna vapnum, skyldir med truar skilldi fyrir umsitianda fianda
~ lat.pugnans
33925 VP 3395●●● sva mikill diofulskraptr fylgde henne (ɔ: kúnni), at uvinir hans urdu sva ęrir, þegar þeir heyrdu til hennar, at þeir baurduzt sialfir ok gadu sin eigi
Ragn 1337●●● fyrre skal hann beriazt enn upp gefa skegg sitt sem huglaus madur
~ fr.Qu’enceis se combaterat
Tristan 9110 Trist¹Reeves 30114●●● en þar heiter Orrosto huall sem þeir borðuz
EgM(2001) 1754÷ Þa berstu nu hart viþ dyrþar konungen
~ lat.pugna
EvangNicod 7158 Niðrst¹ 439÷ æftir þat er Olafr hafðe barezt við sota viking
ÓHLeg 825÷ Æigi bæiriumk ec við hann æinn
ÓHLeg 435÷ En ef menn beriazt i kirkiu æða i kirkiugarðe þeim er vigðr er
GulKrᴵ 209÷ Nu beriasc þeir. þa fellr hverr utlagr er firistendr arve dꝍmdom
Gulᴵ 5315÷ ef menn gangazt at i floccom tveim oc beriasc
Gulᴵ 6417÷ En ef konor beriasc þar a engi maðr rett a. nema þær sialvar
Gulᴵ 6910÷ Nu beriast menn tveir
Gulᴵ 7229÷ Nu hitta þeir a her oc beriasc þeir
Gulᴵ 10233÷ bætra er æitt spiot i fylkingu a vælli en tvau sværð til barðaga. En æf a skipum er barzk þa væl þu þer tvau spiot þau er þu skioter æigi fra þer
Kgs 604÷ Þat haust barðiz Olafr ena fyrsto oʀostu við Sotascer
ÓH 368÷ segir iarl ... at hann vill liði samna oc fara a fund Olafs. oc beriaz við hann
ÓH 854÷ þar sem þeir hofðo barz
Alex 13228÷ hon reiþ honom þat raþ at haɴ scyllde ... segia honom þꜹ tiþeɴdi at hꜹcar .ii. hꜹfþv barzk
Jvs291 1320÷ em ec nv oc albviɴɴ at beriaz viþ þig
Jvs291 7316÷ þyckiz þat sia at haɴ fær egi halldit siɴɴe tígn ef haɴ lǽ̨tr þa beriaz þar á þingino oc ginge egi á mille þeirra
Jvs291 7319÷ haɴ gengr á mille þeirra oc lǽ̨tr þa egi ná at beriaz
Jvs291 7322÷ oc ma nu æigi lengr beriaz at sinni
Þiðrᴵᴵ 2416÷ Nu er þæir hafa lengi bardzt mæðiz Þiðrekr af bærn af sarom þæim er hann hafði fyr haft oc þæim er nu fek hann
Þiðrᴵᴵ 2024÷ Nv ridr þiðrekr konungr aptr þar sem bariz hafði værit oc ser hann þar fallinn margan sinn mann vin oc frænda
Þiðrᴵᴵ 2496÷ far þa eptir þino riki oc bærrsk (!) við erminrik konung
Þiðrᴵᴵ 25025÷ Nu ef menn bæriaz i kirkiu garðe
BorgKr¹ 35215÷ *skortir þar ei hꜹgg stor ... ok eitt hꜹg hꜹggr Þoroddr til Þorbiarnar. ok af fotinn i ristar liðnvm. ok ei bersk hann at siðr
Heið 9132÷ leypr hann siðan at Barða ok bersk við hann
Heið 927÷ Þa mælti Barði. þu þicki mer trꜹll er þv bersk sva at af þer er fotrinn
Heið 928÷ hann barðiz við Eirik við-sia. ok aðr þeir berðiz. kvað Eirikr visu
Heið 9221÷ hann barðiz við Eirik við-sia. ok aðr þeir berðiz. kvað Eirikr visu
Heið 9221÷ þeir fa eigi stillt sik. ok hlavpa imot honum i moinn abravt ok beriaz
Heið 9316÷ Synir Eiðꜱ beriaz ok fast ok ganga vel fram ok hermannliga. Steinn ok Steingrimr þar imoti
Heið 9321÷ ok nv beriaz þeir allir. ok gera mikit af ser. ok þar falla þeir synir Eiðꜱ
Heið 9323÷ Eyiolfr gengr imoti Oddi ok beriaz þeir. ok er þar hvarrtveggi hinn bezti dreingr
Heið 9419÷ melti hvarr ... illa til annars. oc þui næst to᷎ko þeir til vapna ok villdo beriazk
ÓTOddS 334÷ hon vissi at konungr hafðe heitiz Oþni til sigrs þa er hann barðiz viþ Styrbiorn oc átti fa vétr ólifat
ÓTOddS 1521÷ eptir orrosto þa er þeir Eirikr ok Styrbiorn borðvz
ÓTOddS 10727÷ þeir hofðu a scipum barz
Sv 6414÷ þott varir fundir hafi iafnan scakir verit firir sakir fiol-meɴis þa er ver hofum barz
Sv 9417÷ allir ... qvaðuz vilia vist beriaz oc leɢiaz alldri a flotta at ureyndu
Sv 9435÷ qvaðuz iafnan hafa barz við mikinn liðs-mun oc unnit þo sigr
Sv 9436÷ þeir beriaz nv ogorliga ... ok er þeir hofðv barðs vm rið
BretHb(2025) 2826÷ varð þar en harðasta orrosta ok er litla rið var barðs þa ...
BretHb(2025) 5729÷ er þeir hofþv lengi [barz] þa ...
BretHb(2025) 11524÷ En er þeir hofþv lengi barðs þa mællti Nikvlas eigi megv ver vallda sokn þersi lengi sakir mœði
Hem544 5327÷ þeir erv sva olmir ok oðir at þeir vilia fyri hvetvetna fram beriaz
RagnSon 46338÷ er þeir hofðv lengi barz
TrójHb 18026÷ sterkr maðr bers hravstliga
Gramm³748 584÷ Enn herra gvð hæyrði þegar bo᷎n hans oc hrærði einn iaxl i asnakialkanvm er hann hafði bariz með
StjC 41435÷ Ef menn beriazt i leiðangrs ferðum með konungi eða a þingum ...
Landsl 6316÷ Nu beriazt þeir. þa fellr huer utlægr er firir stendr arfe dꝍmdom
Landsl 899÷ þeir borduz snarpligha ok leinge ok þat sa ek at hvarum tueggia blædde
Gunnl 418÷ er nu kostr huárr er þu vill ... at vær berimz aller. eda vid tueir ok se iafn margir huarir
Gunnl 5326÷ Þa mættu þeir frændr Hrafns ... kuoduz eigi vilia standa hia er þeir berdiz
Gunnl 5329÷ Sidan ginguz þeir at borduz fræknliga aller
Gunnl 541÷ sa hann ... mart folk, svmt með leikvm, svmir drvckv, svmir með vapnvm ok barþvz
SnE 917÷ Þesi savk er til, er Freyr var sva vapnlavs, er hann barþiz við Belia ok *drap hann með hiartar horni
SnE 4121÷ geysimikit mein var honvm þat, þa er hann barþiz við þaɴ, er Beli heitir
SnE 4125÷ Hvern dag, þa er þeir hafa klætz, þa hervæþa þeir sik ok ganga vt i garþiɴ ok beriaz ok fell⟨i⟩r hverr *aɴan
SnE 4420÷ Þessi maðr fellr þar niðr i kirkivnni ok bravz þar vm ok barðiz lengi
Thom³G 54119÷ Ek hygg, at þeir beriz hér niðri við ána Þorsteinn ... ok Bolli
Boll 3097÷ er þeir koma til árinnar, berjaz þeir Bolli sem óðast
Boll 30912÷ En með því at Ljótr gekk at svá fast, þá hættu þeir at berjaz
Boll 3101÷ Þar heitir í Hestanesi, sem þeir hǫfðu bariz
Boll 3106÷ Finngeirr segir ... þo skal fyrr beriaz við þik en gipta þer systur mina
Dpl 17415÷ Egill mælir Ekki vil ek uið þik beriaz
~
Eg 19121 Eg WolfAug 9 10 4° 45r32÷ bǫrðusk (þeir) yfir ána með grjóti ok skotum
Glúm 3926÷ æigi mvnum ver nu beriaz. ędr ueriaz daglengís
Gyð(1995) 175÷ Vrækiu-menn þeir, er siðarr foro, hyggia nu, at þeir Gizurr hlaupi út aá þa, bregða uaápnum, ok beriaz nu siaalfir
StuᴵK 56219÷ Siðan híellt Sigvrðr konvngr til kastala þess á Spaní. er Sintre heitir. ok ⸢barðíz [var. átti GKS 1010 fol “Hr.”] þar aðra oʀosto
Huldaᴵᴵ 1694÷ beriaz ok sin j millum lærdir menn ok læikmenn þa ...
RbHM (*1301)² 11 n. 1211÷ ęrit lít hefer þv at ⸢beriazt vid heidna menn [var. beriazt j mote heidnum monnum MHFlat 27837] þviat ek mvn beriazt med þer
MHFrg² 15125÷ Ef menn berjaz i kaupferðum ok sættaz menn þar
Jb 2477÷ þa er barizst var um hrid, fell sa (ɔ: merkismaðrinn)
Orkn 2112÷ sonr þinn hefir ⸢barzt [var. barizt AM 180 a fol “a”] við Karlamagnús konung
KlmA 31533÷ vér höfum nú ⸢barzt [var. barizt AM 180 a fol “a”] þrjá daga við Karlamagnús konung
KlmA 3215÷ ⸢bíttu nú ok berst [var. bíð mín ok bersktu AM 180 d folˣ “B”] við mik
KlmA 4041÷ Soba kongr segir a ser aungan ⸢*bilbug [AM 489 4° “B”; non emend. bilbig] at beriazt, ok a þridia degi *þadan mun hann koma i mot honum
emend. KirjA 3119: AM 489 4° “B”÷ hann gaf mier lijf j Nioruasundum þa ek baurdumzt uid þa brædur
VSj 3920÷ bardizt opt uid marga hofdingia ok uann sigur ok sæmd
Trist¹Reeves 30012÷ skundadi hann ... j landamæri rikis artus konungs ad beriazt uid hann
~ fr.Pur combatre encontre lui
Tristan 9117 Trist¹Reeves 30117÷ hoggaz þeir (ɔ: hǫggormar) ok beriaz med holum (ɔ: hǫlum) þar til er þeir deyia
MedMisc 6320÷ Þá var með ǫllu barizk, því er til fekksk
Gr 3017÷ Eg beriunnt wid rettlata menn
Marg AM 433 a 12° 22v9÷ þessi bardiz miog vid magnus konung medan hann lifdi enn konungrinn kom hier sialldan
MH AM 54 fol 73va8÷ eg hefi barizt ꜳ holmi uid xij berserki og alla yfir unnith med minum dreingskap
Hect 10224÷ fimm uoru Nord-menn um einn Dan, og þat lid at auk er kom til þeirra fedga um alla daga, medann barizt uar, og kom þat firer litit
Jvs510 7728÷ Ef menn beriast i kaupförum ok sættast þar
BjarkÁMˣ 31233÷ Þad munde eg ei spara, ef eg være fiórum vetrum elldre; enn þó skal firr beriast vid þig, enn gipta þier systur myna
DplFljˣ 13116÷ kvaz vilja taka við dóttur hans ... eða berðiz við hann
Flóamˣ 5814÷ Sa er inn .iiii. er menn beriaz ok sættaz þeir sinn i mille at þar a konongr ekki a
FrostÁMˣ 2420÷ Ef menn hittaz á flockum .v. menn saman eða .v. mönnum fleira. oc beriaz þeir oc verðr maðr veginn or öðrum tveggia flocki
Frostˣ 16519÷ Haraldr konungr hafði fyrr ⸢barzk [var. barízt AM 45 fol “E”] á Updals-skógi
Hkrᴵ37ˣ 1084÷ Sigurðr ... barðisk þar aðra orrostu
Hkrᴵᴵᴵˣ 27110÷ En þeir bǫrþosc þar oc mátti þingit eigi heyiasc at lǫgum
Íslbˣ 2215÷ En síþan fóro sacarnar til alþingis. oc bǫrþusc þeir þar þá eɴ
Íslbˣ 2217÷ oc hafþi svá nę́r at þeir myndi beriasc at eigi of sá á miþli
Íslbˣ 293÷ þá barþisc hann viþ Svein Harallz son ... at Upsǫlom
Íslbˣ 2934÷ ek býð yðr í guðs nafni, at þér gangið fram karlmannliga ok beriz djarfliga
Knýtlˣ 2213÷ er þeir hǫfðu litla hríð barz, lǫgðuz Vinðr á flótta
Knýtlˣ 2813÷ lærisveinar voru a skipi a storum sia, ok mikit veðr i gegn þeim, ok borðuz þeir þar við, allt til þess er þriðiungr var af nott
Pétr²Aˣ 16018÷ Artus ... barðist opt við marga höfðingja ok fékk sigr ok sœmd
~ fr.combatu s’esteit
Tristan 908 Trist¹ˣ 14918÷ at fyrr skal hann berjast, enn upp gefa skegg sitt sem huglauss maðr
~ fr.Qu’enceis se combatrat
Tristan 9110 Trist¹ˣ 1505÷ at berjast við hann
~ fr.Pur combatre encontre lui
Tristan 9117 Trist¹ˣ 1509÷ fann hann öngvan þann er berjast þyrði við þenna jötun
~ fr.Ki ... contre lui se combatist
Tristan 9214 Trist¹ˣ 15026÷ siðan barðiz hann við þa konunga er næster voro ok sigraði þa
EgM(2001) 425÷ þa uil ec bioða þér holmgꜹngo. oc þat at uið berimc her a þingino. hafi sá fe þetta lꜹnd oc lꜹsa ꜹra er sigr fęr
EgFrg² 3409÷ Ef þu egill ert allfúꜱ til at beriaz þa scolom uer þat nu ueita þér
EgFrg² 34012
E. berjask + præp./adv.
á: berjask á
1) [e-n/e-t] [með e-u] angribe (ngn/ngt) (med ngt) ⫽ attack (sby/sth.) (with sth.)
●●● Philisteis ... draga þa her saman oc ætla at beriaz a gvðs lyð
~ lat.ad proeliandum contra Israäl
Vulg 1Reg 13,5 StjC 45011●●● konvngar bǫrðvz á hana (ɔ: borgina) bæðí með vápnvm ok vígvíelvm
Huldaᴵᴵ 17911÷ sem Zambri ser at bariz er a borgina oc hon man skiott vvnnin verða ... þa ...
~ lat.expugnanda esset civitas
Vulg 3Reg 16,18 StjC 5883÷ hann ... sęttiz vm Samariam oc barðiz a borgina
~ lat.pugnabat contra Samariam
Vulg 3Reg 20,1 StjC 59611÷ setti hann sinn herskiolld umhuerfis borgina ok barðiz aa með marghaattuðum uiguelum
StjB 5429÷ Siþan barðiz hann ꜳ borgina. ok gerði til margar víg vælar. oc gat vnnit vm sidir
ÓTᴵ 1143÷ Eugenius berzt dagliga á borgina
KirjA 587
2) [!] [við e-n] slås (med ngn) ⫽ brawl (with sby)
●●● konunge var sagt at hans menn berðiz a vid verma
Hák AM 42 folˣ 118r28÷ Gestr tekr þa ok sin vapn; vilia þeir þa a beriaz
FbrHb 1436÷ vid þui uar buit at allr þingheimrin mundi beriazst a
Fær 12622
3) [!] gå løs på hinanden, slås ⫽ go at each other, fight
●●● mer orkar þat margra vandræða, ef þer °heriz (ms. beriz) her á
Fbr 3519 → ms. 200ra23●●● bardage var a alþinge. ok borduzst aa menn Aarna. ok Jons Guthorms sonar
AnnL 2789
gegn: berjask í gegn
[e-m] kæmpe imod (ngn) ⫽ fight against (sby)
●●● styrcr er sá er bersc i gegn siólfom sér
~ lat.pugnant
PsAugSerm 19788 HómÍsl¹⁷(1993) 24v18●●● og ma alldri sa sidan beriast j gegn helgvm monnvm
~ lat.congredi
11920 Eluc238XVIII(1989) 1192
með: berjask með
1) [e-m] kæmpe på (ngns) side, slås ved siden af (ngn) ⫽ fight/battle on (sby’s) side, fight alongside (sby)
●●● þeir sogðu sic giarna vilia beriaz með honom sem hann væri þeira konungr
Sv 2626●●● huert uerkkaup hofum uer fyrer það er uer hꜹfum bar⟨i⟩z i Saxlandi með þer nema það að beriaz nu uið uara borgar menn
Rómv595(2010) 2969
2) [e-n/e-t] kæmpe imod (ngn/ngt) ⫽ fight/battle against (sby/sth.)
●●● med þa (indversku orma) bo᷎rdumz mer eina tid nætr
~ lat.Cum his ... debellavimus
Epistola 188 AlexBr226 16013●●● þeir sneru i mot honum ok borduz med hann i Emathia
Rómv226(2010) 3883÷ þóat þér beriz með hennar landzmenn, þá mun ek hvárigum veita; skal hón ecki traust af oss hafa yðr móti
HG 1632÷ Þesꜱir hofdíngiar borduz med Antoníum í Roma borg sealfrí
Rómv226(2010) 38610
mót: berjask (í) mót(i)
1) [e-m/e-u] kæmpe imod (ngn/ngt), gøre modstand ⫽ fight/battle against (sby/sth.), resist
●●● Hann barðiz i mot Serkia konvngi
~ lat.Rebellavit ... contra regem
Vulg 4Reg 18,7 StjC 64031●●● henne matti eigi fyrnaz við Svia konung þat er hann ⸢hafði verit at falli Olafs konungs [var. barðiz imote olafe Holm perg 4 4° “St 4”]
var. ÓH 1238: Holm perg 4 4° “St 4”●●● Heilagr Remigius færdiz leingi undan ... ok þott hann berdiz leingi mot, vard hann sigradr af bæn lydsins ok tarum fedgina meyarinnar
Remig 22537●●● bardizt hann naliga mot guds myskunn
~ lat.oppugnaret
MirMar1886 52722 MarD635ˣ 99731÷ bøndr oc cꜹpmenni hofðu ⸢bariz [var. bardz SvEirsp 38330] imot konungi
Sv 1419÷ ek man gefa þer grið ef þv villt þers sveria at beriaz alldri moti mer ok gera mer niosn ef þv veitz mer samdœgris svik raðin
Hem544 4628÷ Freyr berst moti Svrti ok verþr harðr samgangr, aðr Freyr fellr
SnE 7212÷ Se her nu marghan godan drengh er berkz ok keppiz jmoti ouinum váʀum
TrójFrgβ 11516÷ gud drottinn berst nu fyrir þeirra skyld oss i mot
~ lat.pugnat pro eis
HistSchol 13113 Stj¹ 28723÷ Ek beriumz i moti retlatum monnum
MargA 47840÷ þui kalla þeir skylldugt, at hin romuerska modir styrki hann i logligri framferd, enn beriz æigi mot þeim, er hun ꜳ at efla til allra godra luta
Thom² 3669÷ og ecke er nu fra þvi ad seigia, ad hofdingiar hafe barest i móte honum, so eru nu aller hrædder fyrer honum, ad eingenn þorer ad hefnast a honum
Þiðrᴵᴵˣ 3756
2) [e-um] støde mod hinanden ⫽ clash against one another
saman: berjask saman
ramle sammen, støde sammen ⫽ clash against each other, bang together
●●● og af samkomv vedranna vard so mikill gnyr sem þȧ munde verda ef hinu (sic ed.) stæstv fioll j heiminvm berdizt saman
Adon 1272●●● Jordenn titrade og skalf. steinarnir baurduzt saman og hrundu nidur b⟨i⟩orgin
~ da.Stenene sloge dem till hobe den ene mod den anden
24728 ChrP² 24712
um: berjask um
[!] slå om sig, gå grassat ⫽ hit right and left, flail (with one’s arms and legs)
●●● hann beliaði sem oxi ok barðiz vm i reckionni beði með hondvm ok fotvm
Bær 8627●●● Þorbiorn sleggia ⸢berst [var. brýzt AM 510 4° “B”] vm fast a gerðinu. hann gengr at bryna lia sinn
Finnb 8113●●● Er þat satt ... at þú hafir lamit bræðrna meirr en saklausa ok bariz um innan kirkju?
Æv²²624 8314÷ Engum veitti erfiðra enn Skelia karli, þar er hann barðiz um
Mág¹A 2266÷ bað taka þann vánda mann er barðiz um ok þvílíka úhæfu gjörði í páfans herbergjum
Æv⁸⁸ 26912÷ sua at þeir ræna lẏdinn þvi sem falt var a to᷎rgínu. beriaz vm ef nockurr vill veria sítt go᷎dz
~
HMSᴵᴵ 9810 ●Nik Holm perg 16 4° 27r26÷ var nú sagt til konunginum, at sá barðisk um, sem járnit skyldi bera
Gr 13323÷ satt er þat at ek barðiz um
Æv²²624 8316
við: berjask við
[e-m] kæmpe sammen med (ngn) ⫽ fight together with (sby)
Form.: beria (37); beriaz (32); berr (24); barðiz (16); barði (14); beriazt (12); bardi (12); bart (10); berja (9); barðr (9); barz (7); bardr (7); bariz (7); barit (7); bæria (6); bær (6); bǫrðu (6); barðir (6); beriasc (6); beriz (5); barþi (4); berjaz (4); borduz (4); beriast (4); beriande (4); berst (4); beʀ (3); barðisk (3); barde (3); barðer (3); borðuz (3); bordu (3); bersk (3); berjast (3); ber (3); barzk (3); barðs (3); barzt (3); berðiz (3); barþr (2); beriumz (2); barizst (2); bǫrðusk (2); beri (2); barid (2); berdiz (2); barþir (2); barþiz (2); barin (2); barinn (2); berði (2); bers (2); börðu (2); barizt (2); bardizt (2); bord (2); berjumz (2); baurduzt (2); berí (1); bærr (1); bardar (1); Baurduzst (1); bǫrþosc (1); berdizt (1); bæriazk (1); barþan (1); barið (1); bordumz (1); bæriaz (1); beriunnt (1); bæiriumk (1); borðvz (1); bærrsk (1); berzt (1); barder (1); berþv (1); bꜹrðu (1); bo᷎rðu (1); barðe (1); bavrðv (1); baurduz (1); bǫrþusc (1); borduzst (1); bariz (1); baʀt (1); borð (1); bared (1); bꜵrðu (1); berimc (1); berimz (1); barezt (1); beriazst (1); bersc (1); bo᷎rduzt (1); bǫrð (1); bꜹrþv (1); berea (1); bardir (1); beriom (1); beríum (1); beriandiz (1); barþisc (1); bǫrðvz (1); bo᷎rdum (1); baurdu (1); bardur (1); barínn (1); bꜳʀdir (1); berir (1); borðv (1); bærði (1); baurdumzt (1); bo᷎rdumz (1); berkz (1); bǽr (1); bǫrðv (1); baurd (1); bariðr (1); berium (1); barizk (1); bardiz (1); berstu (1); beriazk (1); barþvz (1); barðist (1); barest (1); beiria (1); barþe (1); bꜵrþo (1); berivm (1); barðíz (1); bardzt (1);
Gloss.: EJ; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 berjandist; Finsen _; Fr; FrErr1; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím; LP; Med; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH; AJ item -sk; deVr; Fr4 item barinn; NO; Walter _; ÁBlM; Bl item cf. corr.; WPA _; ; EDPG *barjan-
Litt.: Bell 1980 [ANF 95] 97, 98; Nygaard 1917 3
Genre. (expected): religious works [rel]: 97 (110); historical works [his]: 81 (71); legal works [jur]: 58 (39); family sagas [isl]: 54 (50); romances [rom]: 53 (43); legendary sagas [fas]: 26 (18); contemporary sagas [bis]: 23 (30); learned works [div]: 9 (13); þættir [tot]: 9 (9); charters [dip]: 3 (32); unclassified [ ]: 0 (2);
External (non-ONP) resources:
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
berg-saxar - beysta
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
ODS: baarde (berja)