spekð sb. f. [-ar; -ir]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
I.
1) stilfærdighed, sagtmodighed, fredsommelighed
Óláfr ... er búandi var kallaþr fyr spekþar sakar ok hógværis
Ágr 4128●●● at menn gangi med allri spekt ok virdingu til þess heilags embættis. ok falli huerr a kne fyrir alltari sa er taka skal
StatEi² 53816biodhum wer at men gangi með spekt hofsemi oc guðro᷎kiligha at taka guðz likam a pascha dagh
StatÁrni 84231hann (ɔ: hvalr) kann at þyrfa monnum og skipum og rekur til þeira silld og allskyns fiska suo sem hann sie skipadur edur sendur til þess af Gudi og þat sie hans skylldar embætti. æ medan fiski menn gæta med speckt sinnar veidi
KgsE 1530verdur hann (ɔ: fiskr) opt veiddur af veidi monnum firi hoguæri sinnar sakir og spektar
KgsE 178saklaus geldr siɴar spectar sęm goþrar maɴanaʀ
FrostÁMˣ 2128
● fara/... með spekð (ok friði) [til e-s]
foro til hófs nacqvars meþ specð oc friþi
Mork 4182●●● þo at minir menn hafi vapn eða goð clæði þa er þat þeira eigin oc engum penningi rænt til. fara þeir með specð hvar sem þeir coma
Sv 12326hann mundi sigla suðr til Danmerkr með spekt ok friði
HákEirsp 65117en alt hugðum vér at fara með spekð um þessi heruð
Boll 29815Ok allir þeir menn er at af-toko Rafns hǫfðv verit, þeir skylldo alldri koma i þetta tak-mark, nema þeir yrdi sæha⟨fa⟩ navðgir, þa skylldv þeir fara aa ⟨brott⟩ sem fyrst með spekt fullvm dagleiðvm
StuᴵK 31613Fór Karlamagnús konungr þá með spekt ok friði ok hvíldi lið sitt
KlmA 3706hann mundi sigla sudr til Danmerkr, sem hann hafdi ætlat, ok fara medur speckt ok fride
Hák81 6602vier þeinkvm oss aller þrir ... at rida heim til Modruvalla ꜳ lavgardagenn epter Mikelsmessv med vorn selskap med frid oc speckt
DI VIII (*[1508]›AM 238ˣ) 24128fóru þeir til hófs nǫkkurs með spekð ok friði austan fjarðar
Hkrᴵᴵᴵˣ 35312
● spekð ok siðsemð/siðsemi
i allum stoðum hꝍfer monnum at gæta spektar oc siðsemdar
Landsl 1620i ollum stoðum hꝍvir monnum at giæta spectar oc siðsemdar
Bl 1909um þær spectir oc siðsemd sem han skipaði innan hirðar
Hirð 4458bidium vier ydur kiærlega ad setia nidur med spekt ok sidseme allar agreiningar
DI IX (*1522›Lbs 62ˣ) 1116
2) visdom, forstand
●●● Þessar siꜹ beoner es í pater noster mego fiɴasc. samtengiasc siꜹ gifstom heilags anda ... En þat es ande specþar. oc skilníngar. ráþs. oc styrcléics. Fróþléics oc millde. oc hrǽtslo dróttens
●FV15³(1993) 93v10Su es fyrst anda gifst taleþ es hǽst es. en þat es specþ goþleg
●FV15³(1993) 93v12at sa mønde boreɴ verþa í hans hrike (“ɔ: rike”, ed note) er hans móttr. fægrþ oc liós. specþ. oc prýþe. oc crafstr meonde yver bera
●HómÍsl¹⁶(1993) 22v12●●● Eige er specþ oc eige er ráþ a mót goþe
~ lat.non est sapientia
Vulg Pro 21,30 ●HómÍsl¹⁹(1993) 28v6Specþ merkesc i golleno
~ lat.sapientia
GregHom 111315 ●HómÍsl¹⁹(1993) 28v24af biartléic yverlegrar specþar
~ lat.claritate supernæ sapientiæ
GregHom 111326 ●HómÍsl¹⁹(1993) 28v29þót ec hafa alla specþ oc spár. oc engla mǽlsco. oc ec gefa alla eigo mína ꜹmom ... en ec hafa eige ꜵ́stena. þa stoþar mér þat þó allt etke
●HómÍsl³³(1993) 51r10sva mikill er móttr guþdoms ens. at orþ hans oc specþ er callat sunr hans
●HómÍsl⁴⁴(1993) 74r27●●● es þó éin specþ alt saman huguit oc miɴi.
●HómÍsl⁴⁴(1993) 74r34●●● oc es þó éin specþ alt saman huguit oc miɴi. oc skilning. sva er oc éiɴ guþ faþir oc sunr oc héilagr aɴde
●HómÍsl⁴⁴(1993) 74r34ꜵnd goþs maɴz es stóll specþariɴar
~ lat.sedes sapientiæ
GregHom 12833 ●HómÍsl⁴⁴(1993) 74v3●●● þat er allt eit oc þeir bera helga specþ guþs boþorþa í briósti meþ astríki
●HómÍsl⁴⁴(1993) 74v6Non est sapientia. non est prvdentia. non est consilium contra deum. Eigi er spæct ok eigi er horsclæicr. ok æigi ráð a mote guði
~ lat.non est sapientia
Vulg Pro 21,30 HómNo³⁷ 17022Sva myccla spæct ok orð-gnót hafðe vár drotenn lét hinum hælga Olaue konunge. at við orð hans ok fortꜵlu ok met-for þa dyrlego er hann hafðe. iðraðosc margir menn sinna synda. ok hafnaðo hæiðnum dóme
ÓH619 10919þvilic sem er specþen an hretslo gvds
~ lat.sapientia
Epigram 5031 Prosper677 53þar er sva umb ritit at hretsla drottins er uphaf allar specþar
~ lat.sapientiæ timor Domini
Epigram 5032 Prosper677 54elsco uit ⸢specþ [var. speki Silv 25940] oc retlęti
SilvFrgIV 1129Þessi maðr ... vissi af sinni specð þangat quomu þeira
ÓTOdd 444●●● morghum hevir hans vit oc spęct at gaghne orðet
KgsFrgγ 14011vildi ec oc giarna værða noccors luttakare af arfe spæcðar yðaʀar
Kgs 313hann er kallaðr ok ⸢spekin [var. spekðin AM 240 XIV fol “d”; var. spektin Holm perg 1 4° “E”] sialf
var. MarA 39323: AM 240 XIV fol “d”vil ek alla stvnd a yðra hialp leggia ok skilia mvno þer af specð yðaʀe at ver bioðvm sát
ÓTOddS 4230feðr sinom ... likr at ⸢spekð [var. speki ÓTOdd 749]
ÓTOddS 7424sonr kallaz orð ok spækt hvi hæitir hældr sonr en dotter
Eluc675(1989) 1210.ii. tabvle lavgmals Moysi. er merkia spekt oc vitzkv
~ lat.sapientiam et scientiam
LibExcept 24926 StjC 3779gaf gvð Salomon konvngi harðla mikla spect oc vitrv
~ lat.Deus sapientiam Salomoni et prudentiam multam nimis
Vulg 3Reg 4,29 StjC 56022hann vissi af gvðligri spekð at ...
Bas 3421●●● þeir ... vndrvðvz miok, er finnaz matti sva mikil spekð með einvm olærðvm manni
Ant 10210hann varð eigi agiætr af mikilli snilld ... eigi af dispvtan veralldligrar spekðar
~ lat.mundanæ sapientiæ disputatio
VitAnt 16823 Ant 12013miðlaði hann (ɔ: guð) ok ⸢spektina [var. speki SnEU 112] sua at þeir skilðu alla iarðlega lutí ok allar græiner þær er sia matti loptzins ok iarðarennar
SnEW¹ 119þeim uar æigi gefen andleg spekten
SnEW¹ 334var hann feinginn af feðr sinum I meistara do᷎m sæls Isleifs byskups ... at nema guðligha speckt. ok heilagar ritningar
JBpB(2003) 6029fanz ǫllvm mǫnncm mikít vm spekt hans
Huldaᴵ 10318eigi skorti hann spekt ne grimð
ÓTᴵ 1297huern t[im]a sem dravma menn koma ferr hann (ɔ: jarl) j ein mæli vid Jon ok lætr hann segia sier huat þenna ok þ[ann] hefer dreymt ... Avkadiz iarli enn *frægdin af nyiv yfer oll lond at nv berr þat yfer hans fyrri spekt at hann segi nu alla dravma osagda
DrJ 469ok mvn hvila ẏfer honvm andí drottíns spektar ok skilníngar andí rads ok stẏrktar
Mess¹238 32kristr drottíɴ kallaz spekt gus (ɔ: guðs)
Mess¹238 317meistaramenn i speckt ok ollum frodleik
Thom² 32231Vpp haf ⸢spectar [var. spæki Alk619 832] er hræzla drottins
Alk685 822spiritus sapientiae, þat er andi spektar
FV624 16127sakir astar-spectar ok soma-semdar sagdi hann sigrat hafa sialfs sins hiarta-girndir
~ lat.ex amore philosophiæ et honestatis
CTV 82a6 Physiogn435 1058bæði lögbækr ok annarrar vizku er vísdómrinn fann í þeirra brjósti er ekki girntuz annat en spekt af heiminum
Æv⁸³624 23917Enn ef kongur heitir þier. og nefnir þier stefnudag ... þa verdur þu þar til at standa. Enn ef kongur skytur þui máli a frest og mælir suo ... kann eg þui máli eigi suo brádliga at andsuara fyr en eg sie speckt hans og adrar medferdir
KgsE 4633
● kraftr ok spekð
●●● Dominus iesus christus conungr eilífrar dýrþar. ens hǽsta fꜵþor álmáttect orþ. craftr oc specþ scyniande alla hlute
●Bǿn15¹(1993) 90v9sa er crafstr oc specþ ens almátka fꜵþor. at haɴ es ꜵll atviɴa
●FV15¹(1993) 14r16
● spekð ok mannvit
minnztv iðvliga at gvð hefir gefið þer spect oc mannvit
StjC 55228gvþ gaf honvm sva mikla spekt oc maɴvit meira oc getspeki eɴ ꜹþrvm monnvm ⟨at⟩ ...
VerA 3716þar er Mimisbrvɴr, er spekð ok manvit er ifolgit, ok heitir sa Mimir, er a brvɴinn
SnE 2211
3*) ?
sands. err. for sveit sb. f., cf. Frostˣ 247²
II. (y. isl.)
Form.: spekt (13); specþ (11); speckt (7); spekð (6); spektar (6); specð (4); spectar (4); specþar (4); spæct (2); spect (2); spekðin (2); spæcðar (1); spęct (1); spekten (1); spekðar (1); spectir (1); spekþar (1); Specþ (1); spektina (1); spækt (1); specþen (1); specþariɴar (1);
Comp.: dóm- (1), mál- (2), ó- (52), skapara- (1), styrkðar- (1), veraldar- (2)
Gloss.: EJ (speki) -kt; ClV (spekt); ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr -kt; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb -kt; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím -kt; LP -kt; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH -kt; AJ _; deVr -kt; Fr4 -kt; NO -kt; Walter _; ÁBlM -kt, item (spakur) -kt; Bl -kt; WPA _; LMNL 4986; ; LMNL
Litt.: Bjarni Guðnason 1993 [StudIsl 50] 16-17; Bjarni Guðnason 1993 [StudIsl 50] 17; Salvesen 1968 46, 66; Seip 1955 169
Genre. (expected): religious works [rel]: 36 (18); historical works [his]: 18 (12); legal works [jur]: 7 (7); learned works [div]: 3 (2); contemporary sagas [bis]: 2 (5); romances [rom]: 2 (7); charters [dip]: 2 (5); unclassified [ ]: 1 (0); þættir [tot]: 1 (2); family sagas [isl]: 0 (8); legendary sagas [fas]: 0 (3);
EÞJ (red.) — May 2014
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
sparr - spillir
...