skyldugr, skyllugr adj. [compar. -ari/-ri]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
1) [e-t / e-u / til e-s] [e-m] [at e-u / í e-u] skyldig, pligtig, pligtskyldig, forpligtet
at konvngr viti sik þvi helldr scylldugan log at hallda viðr sina þegna oc vm at bꝍta. þa scal hann þenna æiðstaf hafa þa er hann er til konvngs tekinn
●ÁKr 1827huerr sem guðsifiar veitir barni. þa er scylldugr til at kenna þvi Credo oc Pater noster
●ÁKr 2019Þat er at logom scylldvct at menn scolo tiunda fe sitt allt. logtivnd her a landi
●ÁKr 329●●● Hueriu prestr er skyldvgr bondum eða bꝍndr preste oc um laga gift
cap.
●BorgKr¹ 34618ef præstr spillir kirkiu bole sinu af vanrœkt sinni, husum. garðum eða akre, se skylldughr at bœta æftir goðra manna vitnissburð sem skaðe virðizst kirkiunni gorr
DN V (*1303›vid 1305) 4232ver erum allum monnum skylldughir till lagha ok rœttynda
DN II (1309) 8725at bꝍndr oc alðyða viti sik þui skyldugare til hollastu oc þegnskylldu oc lyðni við konung. þa ...
Landsl 3110aller menn ero ⸢skyldir við [var. skyldugir NKS 1642 4° “B”] at hægna kristni
var. BorgKr¹ 35213: NKS 1642 4° “B”at bꝍndr ... viti sik þvi ⸢skyldare [var. skẏldugri NKS 1642 4° 148r2] til ...
var. Hirð 39815 → Hirð NKS 1642 4° 148r2oc aller ⸢skyldugir [var. iamskyldugir AM 69 4° “Fb”, etc.] til allra logligra þegnskylldu
var. Landsl 326: AM 69 4° “Fb”●●● ero lendir men ... aller ⸢skyldugir [var. skylldir Landsl 143] at koma til logþingis
LandslBorg 40b9Nu er erfingi ⸢skyldugar [var. skylldr Landsl 204] at gera manne bod
LandslBorg 45b21uer kennum oss skylduga at hugsa vm alra manna naudsyniar
RbEM (*1290) 1728skal han ok ganga til skola sins daglegha ok uera skyldugr at lesa firir borde brœdra þa sem han er fœr til ok brœðrom synist
DN II (1327) 1378at þeir se eigi skylldugir kononge till þionostu
SvR 826Huat sa prestr er skilldugr er tæckr tiund
cap.
BorgKr³ 3709En at konongr viti sek ⸢þui helldr skylldugan [var. þui skylldugara Holm perg 34 4° “K”; var. þui skylldra AM 126 4° “H”] logh at hallda uið þægna sina ... þa ...
Hirð 39622Skylldugr skal hertoghe oc til vera i friði oc ufriði at fara þær færðir er konongr byðr honom með skynsemd
Hirð 40115●●● skal iarl ⸢skylldugr [var. skylldr AM 106 4°ˣ “I”, etc.] vera kononge i ollum nauðsynium
Hirð 40513konongr er ollum skyldugr
Hirð 42410‹at bęndr oc aull alþyða uite sik þvi skylldugare til hollostu ok þegnskylldu ok lyðni við konvng. þa ...› emend. ÁKr 1913: AM 346 fol “C”, etc.
emend. ÁKr 1913: AM 346 fol “C”Skylldug er ek, min fru! *segir mærin⸣, at giora yðart bod
ClarA 527Hversu skylldugt er at hallda drottins dagh
index
Grg347 944Nú at bœndr ok alþýða viti sik því skyldugari til hollustu ok lýðskyldu ok hlýðni við konung, þá ...
Jb3268 294hvar sem maðr byrjar eignar ákall í hendr öðrum manni, er sá skylldugr til at svara sem eignina helldr
Æv²⁸ 11226Þorgills ... ok Þorer son hans fengo Bergsuæini Barder syni med handerbande fim aura booll ... firir þæn domm sem Þorgills fyrnæmfder var skyllduger herra Gudþorme
DN III (1352) 22920þeir er ⸢sculldugir [var. skẏlldugir AM 226 fol 136ra36] eru þeim at þiona
var. Alex 576 → Alex AM 226 fol 136ra36Nu ero lendír menn ... allir ⸢skylldughír [var. skylldir at koma Landsl 143] til loghþingís
Landsl1154 7826●●● fyrir þá víðfregð, er hann fékk í fyrrum sínum ferðum, gerir sik margr dugandi maðr skyldugan bæði til fjárframlaga ok sæmiligs yfirlætis
GBpD 11918er eck skylldugr at segia nockut fra þui
JBpB(2003) 6118nu man ek til taka at segia, ⸢þo at [var. þviat SÁM 1 33vb30] þat væri eigi ⸢skylldugt [var. iafn skẏlldugt SÁM 1 33vb30] nema ek villda
var. Páll²C 26718 → Páll SÁM 1 33vb30þar sem prestr andaz se allir skylldugir þeir sem i nand ero til at koma ok lata lesa psalltara fyrir sꜳl hans
StatEi² 5387skolo oc allir lærdir menn skylldugir vera til at hialpa kirkiu soknar mo᷎nnum
StatEi² 53826sekt eptir landz lꝍgum skylldug til hans heyra
~ lat.mulcta ... debita pertinebit
46536 Sættarg 47311sa hinn sami lyðr skylldi þadan af skilia sik uera skylldugan til at snida af ser saurugliga flecka ok fullifnad
Stj¹ 11625●●● bodord. þau sem allir uer erum skylldugir at hallda
Stj¹ 1488manninom er ecki iafn ⸢scylldulict [var. scylldugt AM 351 fol “F”]
var. ÁKr 2718: AM 351 fol “F”●●● hafdi ecki farit til Roms sem hann var skylldugr. þui hann hafdi tekit lausn allra sinna mꜳla af Heinreki Grænlandz byskupi
Ann1005 41816vm þiundar ydhrar allat þet sama som þeer æro skyldoger wtgꝍra ath laghum
JurTrondh 33634klerkar se ecki skyldoghi til ath fara j leidhangers ferd med konunge
SættargDKNVSB 4797Oss þikir þu skylldugur til hlydni vid konginn
Hák81 4773prestar ero ok skẏlluger
Theol AM 672 4°¹ 31v7Virdvligum herra sinvm magnvsi konvngi hinvm korvnada senda arne biskvp j skalahollti og hrafn bonde ... qediu guds og sina skylldvga þionvztv
DI II (*[1275]›AM 174 I A) 12515●●● Ek býð upp á þá hlýðni sem þér erut mér skylldugir, at þér segit satt
Æv²³624 8917Enn med þuij at þer eptir leitit þꜳ̋ uerd eg skylldugur at gera ydur þetta kunnigt
SigÞǫgl 21923þa dæmdum wer sira jon arason ... skylldugan at leggia aptur vmbodit biskupinum
DI IX (1523) 13319þo at þat væri eigi ⸢skylldugt [var. skyllt Páll²Frg 2818] nema ek villda
Páll²C 26718þu truer ad forn ovande sa sem a vorum *landskiekle var upp tekenn umm leikmanna forräd a kyrkium meige ei rettelega nidur briotast med þeim roksemdum sem allur hejmurenn helldur, og af pavanum eru aller skyllduger til ad hallda
ÁBpˣ 10921Sagdest og konguren kenna sig skylldugann med erchebiskops rade ad fylgia kyrkiunne til sins rettar sem odrum
ÁBpˣ 15719●●● ræðrs maðr ... viti sik skylldughan at fara efter landskylldum
~ lat.nouerit se obligatum
1638 DN II (*1276›apogrˣ) 1434vm alltt þat sem Noreghs konunghar ero skylldughir rikissens þegnum ok þæghnanner honom
DN VIII (*1319›apogrˣ) 7427enn eg skylldugur ꜳ̋ tru mijna henni fyrstur nij tijdinde ad seigia
ErAˣ 191er pussunar dagur kemur, er epterfrett nafni meyarinnar, sem skylldugt er j Gudz laugum
ErAˣ 286fullkomit kenni ek mik skyldugan yðarn vilja at gøra, hvat sem ek formá
Rémˣ 1647hẏggium þä ad, hve skilldugt oss er ad vænta fulltingis af himne, þar er siälfur Christur drottinn lifir ok lijknar
Yngvˣ 411sakir skylldugrar hlýðni við hinn *helga Petrum⸣
Æv²⁵ˣ 10112
2) [e-m/e-u] [e-s / e-t] [fyrir e-t] som skylder (ngn) (ngt) (for ngt), i gæld (til ngn) (for ngt)
ek er skylldugr Rikard franzæis ... iiij merkr ok xl. marka ok ij aura firir iij stycki klædes ok xj allner klædes er ek skall luka honom
DN III (*1343›vid 1343) 18733hann var sua mykils godz eda meira skylldugr med logum ... fyʀnefndum þorsteini
IslDipl (1358) 3440nefndr skeggi vidr kenndizst at hann var sua mykils godz eda meira skylldugr med logum ...
IslDipl (1358) 3440var opptnefndr þorsteinn honum einkiss skylldugr fyrir adr nefnda Jord
IslDipl (1358) 353●●● þa var opptnefndr þorsteinn honum einkiss skylldugr fyrir adr nefnda Jord
IslDipl (1358) 353skylldaz huerr sem einn at uera þi litillatari ok þionostufullari fyrir allar þær guds giafir ok láán. er honum ueitiz her. sem hann skilr sik sealfum honum meirr skylldugan i reikningar gerdinni ok skynsemdar gialldinu
Stj¹ 1513vndir gefur ek migh miskunar dom drottins mins ihu xi (ɔ: Jesu Christi) þess kennandiz at ek er honum skylldugr fyrir marga velgerninga er hann hefir mer veitt o verdugum
IslDipl (1417) 19834fullnadar doms atkuædi ꜳ at leggia hverra suara edur segta at verdvgur herra biskup ... yrdi skylldvgur jllavga olafsyni ferir þa savk og ꜳkiæru
DI IX (*1533›c1536) 67519þad goz er gefist hefur til sydan sira Eyolfur kom til. er kyrkiann honumm nv skylldug
DI IV (*1397›AM 260ˣ) 4832●●● So mikills var Jon heiten ketelson skyllogur Hvanneyrar kirkiu þa hann fiell fra
DI V (*[p1470]›apogrˣ) 58730kennumst ver vid oss skylduga vera firir þenna ydarn godvilia ok allan annan
DN II (*1308›DonVar 1ˣ) 7821aminningh til þess godvilia er ver værem ydri gœdsko skyldugir
DN VII (*1338›DonVar 1ˣ) 17034
3) [e-m] [fyrir e-t] tilbørlig, passende, som tilkommer (ngn)
Hann sér upp á at um lítit hafa .II. menn þolat þá písl sem honum var skylldug fyrir sinn glæp
Æv⁹² 29020(dauðinn) ... sem ollum er skylldugr ok sameiginligr
~ lat.morte ... omnibus debita
SpecH 39b39 (I 107) Stj¹ 13213●●● skreytum þa ok skrydum bænarinnar hus ok herbergi. þat er heilaga kirkiu. af allri uarri kunnattu medr hinum bezta skruda sem skylldugt er
Stj¹ 14135sendir iarl ... sína kveðív með ⸢skylldvgri [var. skyllduligri SÁM 1 56ra35] virðíng
~
PS 60733 JJ AM 651 I 4° 45r2licar mer væl at þu komer opt til mins funndar. þvi at ⸢skyllt [var. skylldugt AM 243 a fol 1vb6] væri tal occat um marga luti oc vil ec giarna lyða þvi er þu vilt spurt hafa
var. Kgs 36 → Kgs AM 243 a fol 1vb6er þat ráðagjörðin, at honum skuli ekki sýnaz veitt í, helldr sem skylldugt, at hans erendi sé fagrliga greitt
Æv⁸³624 2416●●● þicker Sueini kongi skylldugt at giora erfi epter Haralld iarll, ef syner hans ener elldri koma eigi til
Jvs510 5329mín vinátta skal *þér til reiðu, sem skylldugt er
Æv⁷⁶ˣ 19924
4) [■ / fyrir e-t] som gør sig fortjent (til ngt)
biodum uer þik Anundr fulkomlegha. at þu luki‹r› korsbrœdrum ok klerkom varom þar, þa half lest biors sem þeir ero skyldughir at hafua
DN II (1363) 29818þui ser ek mer ecki iamskylldugt sem ollum audrum kristnum monnum firer þessar þinar astgiafer drottinn minn
DI III (*1363›apogrˣ) 1857
5) [e-u(hum.)] nødvendig
oc allra handa miskunna uerk ero ret scriptadhum manne till salohielp oc vissa frialsan fra skyldugri pinu
StatÁrni 8446med ⸢skylduleghom [var. skylldugum AM 354 fol “E”, etc.] bodordum
var. StatInnoc 4589: AM 354 fol “E”ek bid þik ath þu later mik inn þui ath ek ꜳ̋ skyldugt eyrendi vid keisarann
BevB(2001) 276segir hann, at borgarlydnum er skylldugt at bidia almattigann gud
MarE 54234
6) [e-s] trængende (til ngt)
Form.: skylldugr (12); skylldugt (10); skylldugan (6); skylldugir (5); skyldugir (4); skylldugur (3); skylldug (3); skyllduger (2); skylldughir (2); skylldugann (2); skyldugr (2); skyldugan (2); skylduga (2); scylldugan (1); scylldugt (1); skẏldugri (1); skyldugare (1); skylldugri (1); skylldvgur (1); scylldvgr (1); scylldugr (1); skẏlldugir (1); skyldugari (1); skyldoghi (1); skẏlluger (1); skilldugr (1); skyldoger (1); skyllogur (1); skylldugare (1); scylldvct (1); skilldugt (1); skyldugt (1); skyldughir (1); skyldugar (1); skylldughan (1); skylldvga (1); Skylldug (1); skylldugum (1); skylldugrar (1); Skylldugr (1); skylldughr (1); skyldvgr (1); skyldugri (1); skẏlldugt (1); skylldughír (1);
Comp.: fjǫl- (4), lýð- (6), lǫg- (1), ó- (3), trú- (1), verð- (1), þegn- (1)
Gloss.: EJ (skyldigr); ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb item (¹jafnskyldr) jafnskyldugr; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer; Anm _; Bin _; Rím; LP; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH _; AJ _; deVr _; Fr4 item jafnskyldugr; NO item jafnskyldugr; Walter _; ÁBlM; Bl; WPA _;
Litt.: Bugge 1905 [ANF 21] 268; Hægstad 1899 92; Hægstad 1915 67, 148; Kock 1905 [ANF 21] 109; Seip 1955 271; Veturliði Óskarsson 2003 [BA 43] 30, 54, 90, 102, 191-192, 318
Genre. (expected): legal works [jur]: 29 (8); charters [dip]: 22 (6); religious works [rel]: 17 (22); romances [rom]: 7 (9); contemporary sagas [bis]: 6 (6); historical works [his]: 5 (14); legendary sagas [fas]: 1 (4); learned works [div]: 0 (3); family sagas [isl]: 0 (10); unclassified [ ]: 0 (0); þættir [tot]: 0 (2);
ÞH (red.) — April 2018
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
skutr - skyndir
...
...
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
Kalkar: Skyldug (skyldugr) ODS: lydskyldig (lýðskyldr, -skyldugr) ODS: skyldig (skyldugr)