sjón sb. f. [-ar; -ir]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
I. A.
1) det at kunne se, synsevne, synssans ⫽ sight, ability to see, sense of sight, eyesight
●●● Ec veit mik sva vesalan maɴ at ec hefe mér fyr gǫrt i ollom vitom líkams. i sión. oc i héyrn. i hilming. oc i berging. oc i allre hneigingo licams míns
●Játn¹(1993) 68r4þæim allum villtizt ⸢sionen [var. syn-en ÓH619 12219] Sva at ængi þæirra matte sia hann
evt def. 2 ÓHLeg 1018huerr limr nittar sinni þionastu. fǫtr gaungu. hendr handlan. tunga mali. augu sión. æyru hæyrnn
Pamph 1185Eyru manns er kallat hlustar auga eða sjónir
SnEApp 25814(i kenning for øre) þav (ɔ: eyru) skal sva keɴa, at kalla land eþa iarþar heitvm nokqvorvm, eþa mvɴ eða ras eða sion eða avgv heyrnariɴar, ef nygiorvingar erv
SnE 19019hafa giort ⸢sion [var. syn AM 639 4° 33v27] blindum monnum
~
PS 9323 Pétr SÁM 1 20va33j fímm likams vítum vorum. þat er j síon ok j heyrn j ilmíng j berging. ok kenningh
Mess²625 361Njgra villir suo sioner fyrir mer at þeirra bygd fæ eg alldri fundjt
evt. def. 2 Vald 6915fystv meir ꜳ gvdz myskvn og til sionar sancte jacobs
Jak667XI(2015) 15929hann tók augnaverk svá mikinn, at þar fyrir missti hann sjónina
ÞHvítˣ 61
● gefa sjón [e-m]
●●● gaf hiɴ fyrsti [o]nd ok líf, aɴarr vit ok hræring, iii. asionv, *mal ok heyrn ok sion
SnE 1617gaf ... asionv, *mal ok heyrn ok ⸢sion [var. sẏn SnEU 72]
SnE 1617hann hefir ... gefit sion blindum
Thom⁴ 32015gafu ⸢sion [var. sẏn SÁM 1 91rb2]
SJ¹ˣ 7864
● taka sjón
toc hann ⸢sion [var. syn Martin³ 61615]
Martin¹ 56213toco sion blindir
Andr⁴ 4127Þa tok Mattheus postoli ⸢sion [var. syn Andr²A 35636] sina
Andr¹ˣ 32024
2) det at se (ngt), synsfelt, synsvidde, udsyn ⫽ sight, seeing (sth.), field of vision, view
Tvngl er nęr VI døgrvm fvllt oc þvi nęr ecci at syon, at þvi er oss syniz
Encᴵᴵ1812III 784legg ek þat á við þik, at þessi augu sé þér jafnan fyrir sjónum, sem ek ber eptir
evt. def. 6 Gr 12127lydr nu klæded i loft vpp med frurnar, og fyrrest bratt siön
Gibbˣ 6619sem aldri höfðu enn sjón af henni
Trist¹ˣ 1020
● felr sjón
3) det der ses, syn (af ngn/ngt) ⫽ what is seen, sight (of sth.)
marastæina nidr sætir, til æuenlegra sionar ok mærkingar, huat huar a
DN I (1313) 1231●●● þa skulu þau vitni bera sion ok vissu sina. at þeir vita at sva se. en æigi nęgir at þeir hafi þat af oðrum heẏrt
DI II (*[1281]›AM 351) 2117havum ver oft sact slica luti ennda er nu at sionom orðit um þæiʀa hatto
FskAˣ 36013
● sjón er sǫgu ríkari [um e-t] [e-m]
(proverb.; cf. GerSprichw 27) Her getr þeꜱ at þeim var sion sǫgv rikri vm ferþ Knvz konungs er þetta qvað
ÓH 4765(proverb.; cf. GerSprichw 27) sion var savgv rikri vm syn hans ok avgv
Thom³G 54427(proverb.; cf. GerSprichw 27) Sitr (hann) sva þegiandi vm stund ok litaz vm. er honum nu seon so᷎gu rikri vm þat er hann foruítnaði
~
PS 59729 JJ SÁM 1 53vb9●●● (proverb.; cf. GerSprichw 27) sjón var sögu ríkari um augu hans ok eystu, at á burt var hvorttveggja
Án 34212(proverb.; cf. GerSprichw 27) án allrar sakar, sem hann segir sjón sögu ríkari
Æv²⁵ˣ 10127
● sjá sjón
hefi ec set þa sion er mer þyccir mikils um vert
ÓH 18414en þat ma segia, at engi hefir sa sét ogvrligar sionir, er eigi matti þat sia, er Þoʀ hvesti avgvn á ormiɴ
evt. def. 6 SnE 6223
● at sjón ok sǫgn
sia þeir nv hvar viðga ligr oc kenna þegar vapn hans oc sialvan hann at sion oc at sogn
Þiðrᴵ 25911hann hefdi wnnit og latid vinna ꜳ helgum tidum optt sinnis ad margra manna sion og saugn
DI X (1540) 5106
4) drømmesyn, vision ⫽ dream apparition, vision
sá ec í draume mínum myccla ⸢sion [var. syn ViðrLaug764 28020]
ViðrLaug619 2805Jamskiot bar þann guðs dẏrling i ⸢sion [var. syn ÓH619 11419] við þa miok marga i liði kononggsens
ÓHLeg 9420þersi sion var sem nockors konar davða takn
TrójHb 18228*ymisslegar sotter edur undursamlegar sioner og margs konar mejn
ÁBpˣ 1917er mér þat at ⸢sjón [var. syn ÓH 1395] orðit, er ek hefi opt heyrt frá sagt
Hkrᴵᴵˣ 1172●●● þä vurdu mǫrg kynsl bædi ï draumumm og ï siönum
HrafnB²ˣ 384bauð drottinn Jesus þeim, at engum skylldi þeir segia þa sion, fyrr en hann væri af dauða risinn
Jón¹ˣ 4139
5) blik, øjekast ⫽ glance, look
[var. + Oc mvn gvþ hans ecki eiga staþ vid sionvm þors vars AM 68 fol “68”]
var. ÓH 27212: AM 68 fol “68”●●● en þat er sa ꜹgnaɴa, þa hvgþiz hann falla mvndv firir sioniɴi eiɴi samt
SnE 4921syniz hann þa nøckva bliðu i sioninni frammi hafa, sem hann bar iafnliga lifande i sino blezaða briosti
MarS 2026þessi sveinn er allmikilfengligr ok hefir hvassar sjónir
evt. def. 6 Vatnˣ 3214
● fyrir sjónum
●●● ef þeir verða reiðir þa snyz iorðin vm fyrir sionum þeira
ÓTᴵ 92ef þa uerðr nackuat kuikt fyrir sionum þeira. þa fellr þegar daudt niðr
ÓTᴵ 93vil ek eigi, at þið verðið fyrir sjónum þeirra
Ket 1186ef þeir verða reiðir, þá snýsk jǫrð um fyrir sjónum þeira
Hkrᴵˣ 14519nu mundi vmmsnuast iordinn fyri sionum minum enn þer mundut allir ærst hafa
LdnHb105ˣ 6124nu mundi vmsnuazt iordinn fyri sionum minumm enn þier mundut aller ærst hafa
LdnStˣ 18424
● gjóta sjónum sende et hårdt blik
6) øje ⫽ eye
oc blindar sionir þeira
ÓTOdd 14216lycr hann (ɔ: landnyrðingr) upp vacrlega birtannda sioner sva sæm saddr af svæfni
Kgs 821●●● Avgv heita sion ok lit eþa viðrlit, avrmiot
evt. def. 1 SnE 19015Hann rekr upp sjónirnar ok sér, at rutt er búrit
Hávˣ 4719
7) øjenhule ⫽ eye socket
I. B. sjónum (dat. pl. = adv)
i udseende, at se på ⫽ in appearance, to look at
● fríðr sjónum
sia maðr var friðr sionum. oc hafði rautt skegg
ÓTOdd 17311Hann var manna friþastr sionom. þegar fra var tekiɴ Olafr faðir hans
Mork 2914allra manna var hann friþastr sionom
Mork 35332friþr sionom
Mork 35627●●● Eigi er þat logit *af yðr fręndum hversv friðir menn þer erot ⸢sionom [var. sýnum Hkrᴵᴵˣ 3910]
ÓH 641hon var oc friþ sionom
Jvs291 219haɴ var allra maɴa vǽnstr oc friþastr sionvm
Jvs291 6625manna friðarstr ⸢síonom [var. sýnum Hkrᴵᴵᴵˣ 2182]
HkrEirsp 1016Þeir voro allir hinir friþuzto menn sionvm
HkrFris 8720allra manna friðastr ⸢sýnum [var. síonom AM 45 fol “F”]
var. Hkrᴵᴵᴵˣ 1323: AM 45 fol “F”friðr ⸢synom [var. sionum AM 325 VI 4° “325 VI”]
var. ÓH 324: AM 325 VI 4° “325 VI”O᷎gmundr var friðr maðr ⸢synum [var. sionum AM 53 fol “B”]
var. ǪgmÓT 111: AM 53 fol “B”fridr ⸢sionum [var. synum Hák81 65512] vel hærdr ok eygdr manna bazst
HákFlat 1963friðr ⸢synum [var. sionvm Holm perg 1 fol “C²”]. rett nefiaðr ok helldr lang leítr
var. ÓTᴵ 3529: Holm perg 1 fol “C²”þet er allra manna soghn i Noreghi at ængi maðr hafe seet friðare mann eða tighurleghri ⸢*sionum [AM 52 folˣ “A1”; non emend. sinum; var. syndom Mork 28615]
emend. FskAˣ 2967: AM 52 folˣ “A1”manna friðastr sionom
FskAˣ 30817allra manna ... fríðastr ⸢sýnum [var. sionvm AM 37 folˣ “J1”]
var. Hkrᴵˣ 985: AM 37 folˣ “J1”mana var hann friðastr ⸢synum [var. sjónum AM 332 4°ˣ “332”]
var. Orkn325IIIβ 556: AM 332 4°ˣ “332”
II. (y. no.)
Form.: sion (21); sionum (11); sionom (7); sjónum (5); sionvm (5); sjón (4); sionar (4); sioner (3); síonom (2); sjónir (2); sjónina (2); sionir (2); sión (2); sioninni (1); syon (1); siön (1); siönum (1); seon (1); sjónirnar (1); sioniɴi (1); síon (1); sionen (1);
Comp.: á- (25), aug- (2), djǫfla- (1), eftir- (2), for- (9), fyrir- (4), harm- (1), himna- (1), í- (2), konungs·skugg- (1), of- (3), písla- (1), reykja- (1), skugg- (8), skyn·semðar·skugg- (1), til- (3), um- (3), viðr- (18), við- (6), yfir- (11)
Gloss.: EJ; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 seon; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím; LP; Med -o-; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH; AJ _; deVr; Fr4; NO; Walter _; ÁBlM; Bl; WPA _; ; EDPG *seuni-
Litt.: Gering 1916 [ANF 32] 27; Larsson 1891 s.v.; Seip 1955 151
Genre. (expected): historical works [his]: 32 (13); religious works [rel]: 17 (21); learned works [div]: 7 (2); family sagas [isl]: 7 (9); romances [rom]: 5 (8); legendary sagas [fas]: 3 (3); charters [dip]: 3 (6); contemporary sagas [bis]: 2 (6); legal works [jur]: 1 (7); unclassified [ ]: 1 (0); þættir [tot]: 1 (2);
EÞJ (red.) — November 2013
TW (eng. def.) — June 2020
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
sjávarbelti - skafa
...
...
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
Kalkar: Sjun (sjón, sýn) ODS: Syn (sýn, sjón) ODS: Oversyn (yfir-sjón, -sýn) ODS: Øjesyn (aug-sjón, -sýn)