rǫskr adj. [-an/-van; compar. -ari/-vari, superl. -astr/-vastr]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
I.
1) [í e-u / til e-s / upp á e-t] [at e-u] rask, kvik, energisk, dygtig, modig
ok þeꜱir eru rꜹskvastir af ꜹllvm þeim er her erv i Viði-dal
Heið 6525skil hann ok hann vera bæðe raðugan ok rauskan
Thom¹ 612at hann rise þi rauskare upp til striðs
~ lat.fortior resurgat ad pugnam
7031 Thom¹ 7010Halldiz vel saman, ok fari eingi .i. saman! þviat eingi er sva roskr, at eigi verþi sottr, ef margir sekia
Flóv¹ 14458.iij. ⸢rꜹskva [var. vaska Hkrᴵᴵᴵˣ 20217] drengi
HkrFris 24624roskazstu riddarar
Mich 69023fꜳndi bræðrunum vænt skip meðr rǫskum liðsmonnum
Mich 70830‹Þ›etta kǫllum uer tuiríðit. her fylger stuðning sannkenníngu ef maðr er kallaðr alrǫskr ofrhugaðr fullhuatr uegsæll
SnEW² 1052.x. þvsvndir hinna ⸢hravstvstv [var. rǫskuztu AM 227 fol “B”] bardagamanna
var. StjC 45612: AM 227 fol “B”af ageto forellre tignare [var. + roskuari AM 226 fol “B”]. fyr alldr sacir
var. Alex 1828: AM 226 fol “B”hit ro᷎skuazta lid
Rómv226(2010) 32716stefndo Þorvalds synir þeim monnum til sin, er þeim þottv rǫskvazstir
StuᴵK 3999Kolbeinn valdi með ser hit rauskuazta folk
StuᴵK 51223saa maðr maá alldregi rauskr heita, er eigi rekr þessa o-alldar flocka af ser
StuᴵK 52310ok varþ þvi hart motit með [...]ro ravsqvir ok hvatir
StuᴵᴵK 2416kann vera at þa se no᷎ckurir sva ⸢ro᷎skir [var. roskvir AM 53 fol “B” etc.; var. hraustir GKS 1005 fol “D²”] at eigi þoli jarli huern v soma
ÓTᴵ 2281margir aðrir ⸢ro᷎skuir [var. roskir AM 54 fol “C¹”, etc.] drengir
ÓTᴵᴵ 28520Þeir voru ok radugir ok rauskvir i orrostu
Maurit 64638Priorinn syslꜳr honum einn litinn bꜳt til sioferdar ok tuo rosku prestbrædr til fylgis
Thom² 35833Hier med leggr Rodgeir þessi ord, þuiat hann skilr, at konungrinn þarf rauskrar bryningar, sakir þess at hann þickiz nu sattr uidr erchibyskupinn, hann segir sua
Thom² 43022sva ro᷎skr sem þu ert upp a girzka tungu ok latina
~ lat.qui tantæ eruditionis in Latina et Græca lingua edoctus es
VitPat 9541 VP 66613Enn þo ath xx riddarar kæmi ath honum alvo᷎pnader þa gaf hann eigi meira vm enn eina riupu þo ath þeir væri aller ro᷎skuer ok harder
BevB(2001) 495Sæll Thomas var ro᷎skr i soknum
Thom⁴ 31635godr dreingr ertu ok rauskr til vopns
ElisD 1432hamingian hefer meir gefit þier voxt ok vænleik ok rauskann riddaradom enn vijsdom til veralldarinnar fram ferda
Vikt 93hvor ridi fram af sinv lidi ok hafi sa gagn er gvd vill en sa ockar allt Franz er ravskvara riddara skap hefir
PartA 424er þat til ⸢ravskvm [var. hraustum Holm perg 7 fol “A²”] riddara at næra sik
PartA 7712mínni naudsyn mun þer at fara til kialar ness þings enn at suara fyrer mag þínn iafn rauskuann. ok munntu uera skaud eín
Harð 15329með því at skip var gott, en menn heldr í rǫskvara lagi, þá náðu þeir Hvalshaushólm
Gr 1619hinn roskui riddari suarar
Hect 11820hliop hann ꜳ sinn goda hest sem einn ravskvr riddare
GeorgReyk 36215hefur einginn aptur komid, sa ed farid hefur, þo ed allroskuur riddari verid hafi
ErAˣ 624var enginn svá röskr eða ríkilátr, mikill eða mektugr, at honum þyrði í móti at ríða
HjǪˣ 4554ek hefig opt mik reynt millum röskra riddara
KlmBˣ 596ek hygg, at fár finniz í váru landi jafnrǫskvar
Knýtl1741ˣ 792Sannliga er þessi godr ok rauskr stridsmadr
MarD635ˣ 81217‹Þidrekur kongur høggr nu a tvær hlidar sier, og so myked giører hann aff sier, ad ecke vætta stendur fyrer honum, og med þvi ad borgarmenn eru røskver, enn skakmenn hafa øngvann høfdingia þa flyia þeir› emend. Þiðr 36619: AM 177 fol “B”
emend. Þiðrᴵᴵˣ 36619: AM 177 folˣ “B”greidugir og godviliadir, sem rauskier þegna‹r› riettum kongi
ÞJˣ 4627[var. + var inn röskvasti í öllum mannraunum, bæði at hug ok hjartaprýði AM 564 b 4°ˣ “564”]
var. Þórð¹486ˣ 2375: AM 564 b 4°ˣ “564”verðr þat þa ⸢rikara [var. roskara AM 325 IX 1 b 4°ˣ “C⁸”] sem verr gegnir
var. ǪgmÓT 93: AM 325 IX 1 b 4°ˣ “C⁸”
● rǫskr maðr
var eɴ rosqvasti maþr
Mork 42324Konungr ... ‹kvað Hrút vera inn rǫskvasta mann ok vel kunna at vera með tignum mǫnnum› emend. Nj 219: GKS 2870 4° “Z”
emend. NjR 219: GKS 2870 4° “Z”Þar fello margir rꜹskvir menn
HákFris 41912Olafr hafði mikla sveit ok marga rꜹskva menn
HákFris 44219hann var ⸢hraustastr [var. rǫskvastr NjR1908 3088] maðr með Flosa ‹einn hverr ok mest virðr›
var. NjM 33811 → NjR1908 3088Þórhallr var rǫskr maðr ok harðgǫrr í ǫllu
NjR1908 2547hann var rǫskvastr maðr með Flosa einn hverr ok mest verðr
NjR1908 3088●●● þú ert hǫfðingi mikill ok rǫskr maðr ok einarðr
NjR1908 3368Munt þú þá þykkja rǫskr maðr, þó at þú hafir ratat í stórvirki þetta
NjR1908 3861Ek vil gefa þér ... hund, er mér var gefinn á Írlandi; hann er mikill ok eigi verri til fylgðar en rǫskr maðr
NjM 17314Þórhallr var rǫskr maðr ok harðgǫrr í ǫllu
NjM 27916Þú ert hǫfðingi mikill ok rǫskr maðr ok einarðr, ok skefr lítt af manni
NjM 3664Muntú þá þykkja rǫskr maðr, þótt þú hafir hitt í stórræði þetta
NjM 42311Enn ærít langt er nu talat fyrir ⸢sua ro᷎skum [var. uꜹskum Rómv595(2010) 1195] monnum
Rómv226(2010) 11917Hólakirkja er nauðsynjuð at fá tvá ⸢röskva [var. roska AM 219 fol 11vb18] menn ok ráðna
GBpD 454margir aðrir roskir menn voro með biskupi, Vigfus kenni-maðr Onvndar son, Konall Socca son oc margir adrir
StuᴵK 28020Nv riðr biskup af staðnvm við CCC manna. Með honum voro III abotar oc II mvncar, nær XL presta oc mart klerca. Þar var oc mart roskra manna, oc svmt stracar oc stafkarlar oc gongv-conor
StuᴵK 2822Þar var mart roscra manna
StuᴵK 28622Margt var þa ravskra manna i Miðfirdi
StuᴵK 3206þar var þa margt ravskra manna með honum Einarr skemmingr, Petr Bardar son ... oc margir adrir
StuᴵK 35216allir hinir rǫskvare menn
StuᴵK 35223Mart var þa i Skagafirði rauskra manna, enn þessir voro mest til ráaða-stoðar með Brannði
StuᴵᴵK 8714hafðe margt ravskra manna með ser
StuᴵᴵK 1341I þeire ferð voro margir ravsqvir menn
StuᴵᴵK 13417ok hans vavrn bra Gizur iafnan við siþan, at hann quazt alldri ravsquara mann sét hafa
StuᴵᴵK 19816Þessir ... hrędvz ecki vætta ok verda eigi roskvari menn enn þessir at mini rꜹn
GBpB(2018) 1408Æinar bondi ... ok margir ⸢rǫskir [var. rosknir Ann1005 41413] menn
AnnL 28227Jlla gerdir þu þat segir Ormr at pina hann suo miog iafnnroskuann mann skalltu ok hafa þess nokkurar meniar
OStór 5311Þat er ok lesit med godri frægd, huerssu roskr madr hann hefir uerit til strids
Thom² 31019bregda þeir uid badir sem rauskir menn, sækia Heinrek konung fyrir sunnan sio berandi honum heilliga ok storum einardliga, huat er þeim var bodit
Thom² 41838inir röskustu menn í öllum mannraunum
Þórð¹ 24110þu munt alldri þier rauskuara mann faa helldr en hann er vm alla hluti
Vikt 4413Reiser hann fyst upp merki Erreks og feck einum rauskum manni at bera þat
VSj 1094⸢margtt var med honvm rauskra manna [var. marga hafde hann uaska menn med sier Hem1010 25]
Hem1005 222Hann reid vm dag ath skemta sier med falka ꜳ fuglaueidi, ok einn kertissveinn rauskr madr rann med honum ꜳ fæti
Thom²y 4869Mikill skaði er þat um svá rǫskvan mann, sem þú ert, er þik hefir hent sú óvizka, at ráðask til illvirkja með útlegðarmanni þessum
Gr 26214Hrolfr quezt eigi hafa funndith ⸢ro᷎skuare [var. hraustare AM 590 b-c 4°ˣ 18v4] menn fyrir
~
HG 2025 HG AM 152 fol 145va14er ekki víst, at jafnrǫskva menn fái sem þér eruð
Hávˣ 3728þóttu þeir Þorgunnusynir jafnan vera enir ⸢rǫskustu [var. vǫskustu AM 180 b fol “B”] menn ok drengir góðir
Knýtl1741ˣ 1644
2) moden
maþrinn var snemma rǫskr ok risuligr vexti
●Ágr 24●●● Ef aðilia þickir sueiɴ sa sva ravscr at viti at hann vill þat lofat hafa
GrgStað 33529ek var hier j Torgvm x. vetra gamall ok þotta ek þa aungvmm annann veg enn helldur rauskur
Hem1005 525
3) effektiv, virksom
þat byriar þeim er hofdíngiar vilia vera. at vera ro᷎skir af fenu enn grimmír sinum vvinum
Rómv226(2010) 11816Aldri reri hann við fleiri menn en við þriðja mann ok hafði þó röskvan teinæring
Vígl 837Eigi þótti rǫskvari ferð farin hafa verit en sú, er Jǫkull fór þá
Vatnˣ 7133
II. (cogn.)
Form.: rǫskr (9); rauskr (4); ravskra (3); ro᷎skir (3); ro᷎skr (2); roskui (2); rǫskvasta (2); rǫskvastr (2); rꜹskva (2); rauskra (2); ravsqvir (2); roskr (2); ravskvr (1); rǫskva (1); rǫskvara (1); rꜹskvastir (1); rǫskuztu (1); rauskuazta (1); røskver (1); röskva (1); roskir (1); roskra (1); roscra (1); rauskir (1); ravscr (1); ro᷎skvi (1); ravskvara (1); rosku (1); rosqvasti (1); rauskuara (1); rauskum (1); rauskur (1); rǫskvari (1); röskvan (1); röskra (1); rauskvir (1); ro᷎skuazta (1); rauskann (1); röskvasti (1); rǫskir (1); ro᷎skuare (1); ro᷎skum (1); roskuari (1); rǫskvar (1); rǫskustu (1); röskustu (1); roskuur (1); ro᷎skuir (1); rǫskvazstir (1); roskvari (1); ravsquara (1); rauskuann (1); oskazstu (1); rǫskum (1); rauskan (1); rauskare (1); roskara (1); rꜹskvir (1); ro᷎skuer (1); röskr (1); ravskvm (1); rauskrar (1); rauskier (1); rǫskvan (1); roskuann (1); rǫskvare (1);
Gloss.: EJ; ClV item (jafn) jafnröskr; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb _; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin -skvi; Rím _; LP item jafnrǫskr; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH _; AJ _; deVr; Fr4; NO; Walter _; ÁBlM (röskur); Bl; WPA _;
Litt.: Heidermanns 1993 693-694; Jessen 1868-1869 228; Sverdrup 1911 [ANF 27] 29
Genre. (expected): family sagas [isl]: 20 (10); religious works [rel]: 18 (23); contemporary sagas [bis]: 16 (6); romances [rom]: 14 (9); historical works [his]: 12 (15); þættir [tot]: 4 (2); legendary sagas [fas]: 3 (4); learned works [div]: 1 (3); legal works [jur]: 1 (8); unclassified [ ]: 0 (0); charters [dip]: 0 (7);
SB (red.) — December 2017
External (non-ONP) resources:
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
rõk - rõst
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
ODS: rask (rǫskr)