rúmr adj. [compar. rýmri/rúmari, superl. rýmstr]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
I.
1) rummelig, stor i omfang/udstrækning, udstrakt, som har/giver god plads
I gær toc þrong eta við Cristi ungum svæini. en i dag toc rum holl himins við Stephano Crist riðara
~ lat.immensitas cœli
FulgSerm 7304 ●HómNo⁵ 444þo at hinum fylgi marger vege vegenom. er rumr synizt. oc alla vega val gengr. oc þo leiðir til tions. oc tapanar
Menota: 34ra19 BarlA 6124Mart lid for fyʀ en konungr oc mart siþar. Reiþ hann þa þar er rvmt var vm hann
ÓH 5325hevir Darius oc valet ser til vigvallar ruma staðe oc sletta
Alex 679gatan var eigi rymri eɴ einn maðr matti riða seɴ
Sv 3417aðr heðan se liðinn manaðr. þa skal sumum vera rymra vm hendr innan hirðar en nu ær
HákEirsp 59534reíst sua ruman krokinn at þeir fengu æigi at uikit
SvEirsp 4115●●● þiki mer nu feit fastliga komit. Er konungs garðr rumr inngangs en þraungr brotfarar
EgM(2001) 13014Vandráðr styrðí þar sem honvm þottí rymz míllí skípanna
Huldaᴵᴵ 1825segiz ... at aa uidum ok rumum seo see hafit þa sua kyrt ok hægt. at huarki bidi þar bááru ne uindzblæ samfleytt aa þeim .vii. nattum. sem hann liggr aa eggiunum
Stj¹ 7823til þers hins goda ok ruma landz
~ lat.in terram bonam et spatiosam
Vulg Exod 3,8 Stj¹ 25910hann gefr sinum fanga rumara gang an ollu þrælsligu undirbroti, en nockurr þægi annarr af þeiri herleidzlu
Jón⁴ 49820●●● þui er ecki mannligt hugskot sua rumt eda vidrkiæmiligt
~
HMSᴵᴵ 7512 Nik Holm perg 16 4° 14v6rumr ok vidr er sa vegr, er til dauda dregr
cf. Vulg Matth 7,13~ lat.lata est et spatiosa via, quæ ducit ad mortem
35628 VP 3571hafde hann vid hafz i þeiri rumu eydemork
VP 4344med þvi at fíoturin var rumr fíeck hann komit honum af sier
HuldaHrokk 96●●● rumur er sa uegr, er til dauda liggur, þviat marger ganga um hann
~ lat.lata est via et spatiosa
6621 Dugg681a 6511adr en hedan se lidinn manudr, þa skal sumum vera rymra vm hendr jnnan hirdar, en nu er
Hák81 54224[var. + þykkir honum skǫr rymra AM 343 a 4° “A”]
var. ǪrvM 11011: AM 343 a 4° “A”samv[i]zka miok þravng og miog rum. þviat miog þravng leidir manninn j orv[ilnan] e[n] m[i]og rum j ofvilnan
SpecPen 20923Hann setr nú jarlinn á millum fóta henni, var þar gata eigi mjök rúm, en þó kom hann fram ferðinni
BósC 244Vandráðr stýrði þar, er honum þótti rýmst milli skipanna
Hkrᴵᴵᴵˣ 1672mætti þetta lijkast vera vm voxt landsins (ɔ: Íslands). at Grunduollur þess mun vaxinn med morgum ædum og ⸢tomum [var. rumum AM 243 c fol 9rb8] smugum edur storum holum
var. KgsE 1835 → Kgs AM 243 c fol 9rb8biðr ek, konungr, at þér látit gera steinhús eitt ... svá rúmt ok mikit ok hátt, at hon megi vel bæði sitja ok standa
KlmBˣ 5919
● rúmt (n. sg. = adv.)
Setttiz konungr þa sialfr niðr oc allt lið hans oc satv rvmt
ÓH 55411skipin lágu rúmt í hǫfninni
ǪrvS 554
2)
● rúmt (n. sg. = adv.) lidt over, godt og vel
rumt firir halfuom setta tigh vætra
DN I (1322) 14536hann hefvir tekit lik Þordar bratz ... oc halldet þi rumt fimtighi sem ohœyrileger luter er at firra nokorn kristin mann sinum hæilaghum legstad um iamlanghan tima
DN IV (*1320›DonVar 1ˣ) 13327
3) (om beklædnings pasform) vid
hann hafði ... hautt gran ⸢viðan [var. ruman vel AM 325 VII 4° “325 VII”]
var. ÓH 6811: AM 325 VII 4° “325 VII”steypir hann a sec brynio sinni hon er rum oc sið oc oll tvigor
Þiðrᴵ 10213Siðan semr hvn ser eitt klæði storliga rvmt, þat er með sinvm skvkkvm leynir hennar kviðar voxt
Mar655XXXII 44719Brynian Bessa var rvm ok hliop hon fram vndir hendr honvᴍ er hann lꜹt
GBpB(2018) 11410Þessu næst sitr Heinrekr konungr i eydihusi med huita linklædi, er bædi var sitt ok uidt. Þat klædi merkir ueralldar blidu stundligs rikis. Þat klædi uilldi Heinrekr konungr rumt hafa, þa er hann dæmdi sua lærdan sem olærdan
Thom² 35630Messu serkur huítur ok hælsidr ok runr (sic) iarteígner godlifí flecklaust
Mess²625 4018Geitskinnzolpa hennar war rum. eigi miog sidug. stutt ꜳ bakit enn sijd fyrir
SigÞǫgl 1496þat matte hann ecki sia. diaknar hefdi ruma stacka. vnnder messu klædum og dalmatikum
LBpA 995
4) (medic.) (om prop i øret) åben
Héér er le᷎kning vid sar eyru: tak sauda gall og blanda med kvenna miolk, þat g[i]orir r[úm] eyrun
Med194 6425tac sauda gall ok blannda wid kvenna miolk, þat giorer rum eyrun
Med434 1726
5) slap
eige var halsenn skarpare ne herðarnar niðr sigu, eige sialfr [likamenn stir]ðare, eþa skinnet a honum rumare
~ lat.non cutis laxior est
27238 Thom¹ 27213eigi (var) sealfr likaminn stirðari ne skinnit a honvm rvmara
MarS 20129
6) løs
Enn er hann vacknadi þa varu sva rvmir fiotraner afotum hans at hann matti auduelliga þeim af ser koma
Mthias SÁM 1 89rb15sagditz hann ok alldri hardara fangelsi haft hafa helldur enn fioturlꜳs rumann til skipta ꜳ sinum fotum en opt þess j mille laus geinget
DI VI (1481) 3746
7) bekvem, belejlig, passende
II. (y. no.)
Form.: rumt (6); rum (6); rumr (4); rvmt (3); ruma (3); rymra (3); ruman (2); rúmt (2); rumum (2); rvm (1); rymre (1); rúm (1); rýmst (1); rumare (1); rvmir (1); rvmara (1); rymri (1); rumur (1); r▹úm◃ (1); rumu (1); rumara (1); rymz (1); runr (1); rumann (1);
Gloss.: EJ; ClV item (jafn) jafnrúmr; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr item rúmt adv.; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb _; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím; LP item jafnrúmr; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH; AJ _; deVr; Fr4 item jafnrúmr; NO item rúmt adv.; Walter _; ÁBlM; Bl item cf. corr.; WPA _; ; EDPG *rūma-
Litt.: Heidermanns 1993 455-456; Hægstad 1915 88
Genre. (expected): religious works [rel]: 18 (12); historical works [his]: 11 (8); charters [dip]: 5 (3); romances [rom]: 4 (5); legendary sagas [fas]: 4 (2); contemporary sagas [bis]: 2 (3); family sagas [isl]: 1 (5); unclassified [ ]: 1 (0); learned works [div]: 0 (1); legal works [jur]: 0 (4); þættir [tot]: 0 (1);
SB (red.) — December 2017
External (non-ONP) resources:
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
rúfr - rýna
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
ODS: rum (rúmr)