4rétta vb. [-tt-]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
A.
[e-n/e-t] [með e-u]
ef guþ sér oꜱ vel viþ verþa. þa mun haɴ eɴ a léiþ rétta
●HómÍsl⁴³(1993) 70v26gefr Olafr hanum grið oc mannum hans allum. Oc retter nu aftr skipet
ÓHLeg 2227Ef maðr er quaddr vat orða til þinga tveɢia. þa scal hann fara til þess þings er hann er í. en hann scal retta vættit. þat er til hins þingsens scal
GrgKonᴵ 10711Ef hann er bva quiðar quaddr til aɴars þings eɴ til aɴars þings vattorðz. oc scal hann retta vættit oc fara til þess þings er hann er bva quiðar quaddr
GrgKonᴵ 10713Þar scolo menn rétta lög sín oc gera ny mæli ef vilia
GrgKonᴵ 21226Ef þa er snær a iorðo er menn scolo lande scipta eða i telia eþa garðlag rétta. oc er rett at þeir bíði til þess er vi. vicor ero af sumri
GrgKonᴵᴵ 8919Bvar scolo retta merki þeirra. iafna þar nesiom
GrgKonᴵᴵ 907Sa maðr scal fara er vættis quaddi oc siɴa þa menn er ivætte voro með hinom siúca. oc queþia þa til farar at retta vætte við hiɴ siuka maɴ
GrgKonᴵᴵ 2028Ec synda oc bokina. Gitzure Hallz s. (syni) oc retta ec hana eptir hans raðe
ÓTOdd 24713retti þar siðv manna. letti sva fremi er þar var alcristnat
ÓH 2834Þorir hvndr gecc þar til er var lic Olafs konungs oc veitti þar vmbvnat lagþi niðr licit oc rétti oc breiddi clęþi yfir
ÓH 57615til þess at retta þann bacslett ef ver fam nockornn
Alex 2818konvngriɴ̇ villde eigi reítta ranet þa er haɴ var þes beþiɴ̇
Jvs291 362beriaz viþ haɴ oc geta rítta fylking sina oc egi betr
Jvs291 11214Standit upp oc rettit vapn yður. verit nu Birkibeinar oc latit sia hverfu þer kunnit beita vapnunum
Sv 12738Rettir Egill þa batinn, ok eptir þat sez hann til ara ok ręr vt eptir firði
FbrHb 18716retta þar. ef þæir hafa ⸢rangt boðet [misboðet] messo daga
EiðKrA 37817konungr rétti aptr fylkinguna
HG 4319Hofum ver ok boðit Oghmundi ok Halgrimi att rætta ok um at bæta með nyu marki þui somu sem þeir hafua i silfrinv
RbHM (*1314)¹ 10911Dauid ... rętti allt ranið sva gersamliga. at ...
StjC 49026ho᷎nd hans ... krepti at meðalkaflanvm sva at hann matti lengi æigi rætta
StjC 50915ef menn skil a huer bœr nestr er. þa skal með stongu mæla. oc er lutr manz þui uerri er hann ber boð lengr aflaga. þui at þegar ma retta er uil
Landsl 13819settvz gvþin vpp í sǽti sin ok rettv doma sina ok miɴtvz, hvaþan dvergar hofþv qviknat i moldvɴi ok niðri í iorþvɴi
SnE 2018settvz gvþin vpp í sǽti sin ok ⸢rettv [var. settu AM 242 fol “W”] doma sina
SnE 2018rrv dvergarnir a boþa ok *hvelfþv skipinv. Gillingr var osyndr ok tyndiz hann, en dvergarnir rettv skip sitt ok rerv til landz
SnE 8223skolo vphalldz menn firir konong bera þetta mal ok lata han retta mædr þuí vællde er gud hæfuir honom j hendr fenget
SvR 126scal þar eftir gialkyri oc syslumaðr retta sin mælikerolld
Bl 26717erki byskup baud honum sua j skylld ok hlyðni við guð ok við sik at hann rétti einkanliga slika luti með ualldi sins byskupligs embǽttis
ÁBp220 3316sat Skalla Grimr fram a stock ok var þa andaðr ok sua stirðr at menn fingu huergi rett hann ne hafit
EgM(2001) 11136er nú á vandi nǫkkurr, svívirðing, ef kyrrt er, en allósýn virðing ef við er leitat at rétta
Glúm 3922hefir (hann) þat at vísu í hug sér at rétta þenna krók, er honum var svá nauðuliga beygðr
Laxd 3517Hǫfu vér nú allir ... réttan kvið várn ok orðit á eitt sáttir: berum á Flosa kviðinn ok berum hann sannan at sǫkinni
NjM 39024bið hann helldr styrkia sitt herlið oc eggia þa at briota borg sinna uuina ok kostgęfa at retta þann krók i baki þeirra er þeir beygðu
StjB 51527Eptir þat gengr Petrus fram palmarium, ok segir svá: Rétt, Dunstane. Sem hann hefir rétt ok þegit hljóðgóðan slag í vinstra lófa, segir postolinn svá
GBpD 392rétta þá líkamann ok semja limuna, at allir færi sem fagrligast
GBpD 15813hon retti miok látinu bækr sua at hon lét lesa fyrir ser. enn hon siꜳlf saumaðe
JBpB(2003) 8810Ion svarar: þat eitt var vinfengi ockat Einars, at mer ⟨er⟩ fyrir þa soc engi vandi a þessv mali; en þo *þicci mer i v-vænt efni komit, ef þat skal eigi rætta, er skil-littlir menn drepa niðr hofþingia
StuᴵK 23320Enn er þeir biskup oc Ogmundr vrðv þess varir, þa rettv þeir mesta lvta ransins
StuᴵK 2811Eirikr jarl hafði rettan þann bug er ꜳ var uorðinn flotanum fyrir Sveini broður hans er hann hafði latit lvta vndan Vagni
ÓTᴵ 19111Hann færr rett skípit ok barg mo᷎rgum mo᷎nnum
Fær 8327bꜹd pafanom at hann skyldi retta med þeim þat sem þa skildi ꜳ
KlmA1980 902þeir mæn sæm brotlæger værda i Norege ok flya uttan lændis fyr en þeir hafua rettat sin brot
RbME (*1347)² 17525for hann þegar j kaf ... en batnum huolfdi. hon let þar lif sitt en hann rettir batinn
StSt335 1927hversu mun ek retta adra ok endrbæta, en ek retti eigi sialfan mik
VP 36814stodz ekki vid hans ho᷎ggum, ok gat sundr skilith ok aptur ⸢rett [var. rekit BevC(2001) 21527] hina fyrste fylking
BevB(2001) 21510at hann mætti þær (ɔ: bækr) ... retta, þar sem honum þotti þurfa
AugB 1457so mikit giordu þeir af ser at þeir ⸢rėtta [var. rettu Holm perg 7 fol 65vb24] aptur alla fylking er ádur var at flȯtta komin
var. Adon 20219 → Adon Holm perg 7 fol 65vb24⸢þa skipan rita [var. þær skipanir riufa eda rietta AM 132 4° “132”]
var. StatJón350 1883: AM 132 4° “132”þeir hefdi fallit baader aa bak aptur ef Dimus hefdi eigi hlaupit vnder herdar þeim ok riett þa
Vikt 258og drepa þeir marga riddara af lidi Adonias og so mikit giora þeir af sier at þeir rėtta aptur alla fylking er ȧdur var at flȯtta komin
Adon 20219[var. ʀetta AM 180 a fol “a”]
var. KlmA1980 7612: AM 180 a fol “a”liet adr nefndr sira semingur retta kirkiuna oc hlada um hana ueg⟨g⟩ina er adr uar komen (!) at nidr falle
DI V (1461-1510: Bps B II 4) 31114hann og hans menn hofdu ⸢rėtt [var. reitt AM 567 I 4° 2r8] þat skard er þeir hofdu latit med sinne hendi hafdi hann fellt .lx. riddara
var. Adon 20522 → Adon AM 567 I 4° 2r8⸢svá at ei fengu lengr í rétti legit [var. matti þꜳ eigi leínngur retta AM 152 fol 148vb22]
var. HG 3233 → HG AM 152 fol 148vb22vner Jngi kongur allilla vid og hygst aptur skulu retta ꜳ̈ fruinni sina smꜳn og sviuirding
Nit 1317eg skal retta hann sem einn rettan reyfara
GregReyk 472þv skallt fyrer vist þat eiga vitha. at eg skal retta hann sem einn rettan reyfara
GregReyk 472þótti óvíst, hvárt hann gæti þetta nökkut við Þorgrím rétt eðr eigi
Vígl510 748þeir vitu, at Þórðr hefir op minna hlut en þú; ann veram at þeir vili þat rétta
BjHˣ 1578skylldi greinndur sijra olafur lata bæta kirkivna suo hun sie velstanndannde suo sem ad retta hana oc þilia hana oc bæta ad þake oc beckium jnnann sig
DI VII (*[1491-1518]›Bps A II 1ˣ) 862retta
~
Rafn 1830 1174 HG AM 590 b-c 4°ˣ 23r20þeir drepa alla Blámenn ok berserki konúngssonar, en rétta aptr fylkingararminn
HjǪˣ 4672ríetta
JónLeik AM 174 folˣ 9r21ef nǫkkurir menn gera þér rangt eða óskil, kom þá til mín, ok skal ek þat rétta
Knýtl1741ˣ 797Vndarligt matti þickia, huersu idnarfullir sumir voru at skrifa eda retta helga bækr
MarD634ˣ 81630Ek þottumzt ⟨rétta⟩, ⟨ok⟩ slita þat i sundr mille handa mer, ok gefa yðr øllvm at eta af með mer emend. Stu 4329: BLAdd 11127 “IIp”
emend. StuᴵK 4329: BLAdd 11127ˣ “IIp”⟨sagði Hálfdan þar marga þá menn, er harma sína áttu at rétta við Kolbein⟩ emend. Stu 98: BLAdd 11127 “IIp”
emend. StuᴵᴵK 98: BLAdd 11127ˣ “IIp”Þórðr krafði þá frændr sína liðveizlu ok ferðar norðr um land eða ella suðr um heiði, svá at hann mætti rétta skaða sinn við aðrahvára
StuᴵᴵR11127ˣ 412Þóttuz margir menn eiga at launa honum mikit fullting, at hann hefði rétt rán þau, er þeir hǫfðu rændir verit í Geldingaholti
StuᴵᴵR11127ˣ 28128voru þa rietter fingurner og miukir ad beigia og rietta
ÞBpC³ˣ 34622Salomon ok aðrir vitrir menn rituðu þar til marga hluti at rètta þeirra röng siðferði
Æv⁶³ˣ 1771
● rétta fingr [e-m]
● rétta fót [undan e-u] [fyrir e-n]
Þorarinn hafði rett fot sinn annan vndan clęðom
ÓH 18411Þat var eitt sinn, at Hrafn hljóp eptir hnettinum, at maðr einn rétti fyrir hann fót, svá hann féll
GHr 26412
● rétta hals [undir e-t]
rettu uer glaþir halsa ora uɴdir uapn ouina uaʀa
Eras 215þa reis Gvþs þrell up oc stoþ a cníom oc réti halsiɴ
GregDialA 1217stoð hann rettr oc sem hann retti halsiɴ oc veri bviɴ ef hann reiddi ofan sverþit
Mork 39829þeir réttu halsana med þrikvisladri tungu. ok eitr töndrudum augum
AlexBr226 16012Var Sveinn þa limaðr oc savng meðann Ave Maria. Siþan retti hann halsinn vndir hoggit, oc var all-miok lofvd hans hræysti, sem gvð hialpi honum
StuᴵK 2888hann sueipadi harinu fram yfir ho᷎fuð ser ok retti halsinn
ÓTᴵ 1978Nu sem hinn mikli dreki er fullur rietter hann sinn hala. nu werþur Þidrek kongur lauss. ok er þar suo myrkt ath ekki sier hann. hann hleypur sem huatast þar til er hann wænter dyranna og nv hleypur hann ofann þar er vnder woru klædi nockur
Þiðrᴵᴵˣ 36224
● rétta hlut/hluta [sinn/e-rs] [við e-n / á e-m]
ek uil rettir hlut minn, þvíat ek kalla þik her heraðs hofðingia ok skylldan at retta hlut manna þeira er uanhluta uerða
EbWolf(2003) 15715ek kalla þik her heraðs hofðingia ok skylldan at retta hlut manna þeira er uanhluta uerða. fyrir huerium liggr nu hlutr þinn undir bondi sagði Snorri
EbWolf(2003) 15716u uinir Snorra honum þetta til áá mælis at hann þotti seint retta hlut Alfs
EbWolf(2003) 28731Nu væri þat allra yduaʀa vegsemd. at retta minn luta. þar sem allar þiodir þeona ydru valldí
Rómv226(2010) 162Nu hialpit mer ... ok halldit ydra eida vid mina forfedr. ok réttít minn luta. þuiat mer man ydr lidueítzla skiott verda of seín. ef þer duelit lengr
Rómv226(2010) 256oc qvez ætlla, at hann mundi vilia retta hans lvt
StuᴵK 6218Enn Snorri segir sva, at þeir munði eigi faa rett lut sinn við Barð, meþan Þorvaldr væri vppi
StuᴵK 36018bændr kærdu skada sinn firir Hallade jalli ok þotti hann litt retta hlut þeirra
OrknFlatᴵ 22223sagde (Sigurdr) honum fra suadils ferdum sínum. ok bad ho᷎rd retta hlut sínn uid uikingana
Harð 1485þar hefir hamhleypan Dís Kolsdóttir komit við metum sínum; þikki mér seinligt at ⸢rétta sinn hluta [var. rettazt AM 556 b 4to “C”] á henni
ÞorstVík 39516þad ætludu marger menn at Eyiolfur Þorsteinsson mꜳgur Loptz mundi retta hluta hanns
HrafnAˣ 2169þad ætludu marger menn at Eyiolfur Þorsteinsson mꜳgur Loptz mundi retta hluta hanns ok þeir Sunnlendingar fyrer þingvistar saker vmm raned vid Þorvalld. enn þat vard ekke
HrafnAˣ 2169þú skalt rétta hluta minn ok vera skyldr til, við hvern sem ek á um
Hǿnsˣ 710Þeir sǫgðu Þorgils mundu mega ræna þá, ef hann vildi, en eigi er þá ørvænt, at nǫkkurr rétti hlut várn; munu vér eigi selja því heldr
StuᴵᴵR11127ˣ 1544bað hann rétta
Vápnfˣ 396
● rétta hǫnd/hendr
hann reᴛe hreinar hendr sinar a crosse. oc var honom gefit eítr at dreca
Andr¹Cod645 1287þa reti guþ hønd sina oc melte sva
Niðrst¹ 78Siðan rette hann. með allum hug oc vilia hendr sinar. biðiannde til guðs
Menota: 100va7 BarlA 1916em ek v fvss at lata þat band a mina leɢi. En helldr en þer frẏit mer hvgar. þa rett[i] ein hverr ẏþaʀ hond sina i mvn mer at veþi. at þetta se falslavst gert
SnEU 1815i minning þers ok merking sem Jesus Cristus rétti sinar hendr bidiandiz fyrir áá hinum heilaga krossi
Stj¹ 29632hann matti eigi a fętr standa eda hendr retta
Seb 22914er hann reitte sinar hendr ath hondla hennar blezada likama visnvdv þær
MarFramf 33130þeim sem retta sijnar hialparhendur til gagns edur gooda
DI VIII (*1512›AM 914 Iˣ) 40317Hun var giorn at fa sína heilsu ok rettir hondina
~ lat.manum tetendit
MirMar1886 52837 MarD635ˣ 100023
● rétta mál [sitt/e-rs] [við e-n]
søkir hann at ef greifinn myni retta vilia mal hans viþ norþmaɴ
Mork 32520hann frétti, at sa var, er honum munndi við hialpa ok hans mal retta
Mág¹A 154þat mun ek þer raða at þu finn Helga Asbiarnarson ok skorir a hann at hann retti þitt mal
Dpl 15824Þó vilja engir rétta málit, þá skal enn bíða, ok vænti ek, at Glúmr muni út koma ok leiðrétta várt mál
Glúm 2312leitaz hann um, hversu hann skal rétta sitt mál
Æv³ 177konungr villdi ecki retta þetta mal er kært var fyrir honum
ÓTᴵ 1718baþu þess allz ualldanda gud at hann skylldi ⸢retta [var. retleida KlmB1980ˣ 2856] þeirra mal
KlmBFrg1980 28524eingi madr mun rietta þitt mal
Stj² 34428Þad mun eg þier ráda, ad þu finner Helga Asbiarnarson og skorer á hann ad rietta þitt mál
DplFljˣ 11629Hann bidur Bessa, ad hann mundi rietta malid, slijkar hrakningar sem hann hefur feingid
Fljˣ 5610vil ek ok því heita, at rétta yður mál
Hávˣ 3726hét Þorgils at rétta hans mál við Þórð
StuᴵᴵR11127ˣ 29312vilda ek hafa þitt liðsinni at rétta mitt mál
Vatnˣ 476
● ‖ præt. part.: verða/vera al- réttr
innan fárra nátta eru þeir sömu fíngr alréttir
GBpD 2920tekr konungr kryplinginn i fang ser ok berr til Petrskirkiu i Lundunum ok setti þar nidr. þa vard hann þegar alrettr
JátvFlat 46634ein qvinna ... miog hneft ... vard þegar alrett og bætt
ServReyk 2064
B. rétta + præp./adv.
á: rétta á
● rétta (...)hendr á [e-n]
af: rétta af
● rétta af sér [e-t]
at: rétta at
[e-m]
● rétta hǫnd/hendr at [!] [móti e-u]
Ingjaldr ... réttir hǫndina at móti fésjóðnum
Laxd 4313hann gengr at eldinum ok rettir at hendr sínar
Fær 8819
eftir: rétta eftir
[e-u] [e-t]
●●● stein skal standa aa Vllinshofue a Raumariki sa sem þeir (!) skulir retta ydra pundara eftir ok annar j Aslo. er þeim skal suara. ok motader bader at þer meghi⟨r⟩ þui siðer j vaghinni verda prettader
DN VI (1358) 27813skal þar eptir sýslumaðr hverr rétta sína pundara, stiku ok mælikerǫld
Jb 2356er ver cilium oc skulum gerna eftir yðrum raðom sealfer reetta
DN IX (*[1326]›apogrˣ) 11726
frá: rétta (í) frá
● rétta fót/fǿtr (ok hǫfuð) frá sér
signaðe. bralaam hann. oc sik. með hins hælga kross markke. oc rette i fra ser fœtr sina oc lagðe henndr sinar saman
Menota: 100rb15 BarlA 19029la quigan vte auelle. ok rette be᷎ðe fra ser fe᷎tr ok høfut. ok var ne᷎r davð
GBpA 1026svá leiddr í dauða at rétti frá sér hvern fót
GBpD 3437fiell hesturinn nidur. og Rietter fra sier hofud og fætur
JBpC(2003)ˣ 15511
● rétta hals frá sér
● rétta hǫnd/hendr frá sér
sva sem hann retti honnd sina fra ser þa fekk hann eigi rett hana til mvnnz
Dugg657a 1020sua sem hann retti hond sina fra sier
Dugg681a 107Þá lagðiz Þórðr niðr annars staðar ok rétti hendr frá sér í kross
StuᴵᴵR11127ˣ 31723
fram: rétta fram
[e-t] [af e-u / í e-t / yfir e-t]
ɴu es miscuɴar þóttr eɴ fyʀe fram réttr. íþui es vér scolom cost eiga siálfer at déoma of os
●HómÍsl³³(1993) 53r21Helysevs tok o᷎xarskaptið oc rætti framm i vatnit þar sem o᷎xin hafði a hrotið
StjC 6192en ef þú kemr á vettvang, sit einn saman ok bregð þar, rétt fram brandinn ok blás á
Korm 23516ok retti hann framm yfir Egiptalandz uo᷎tn
~ lat.extende
Vulg Exod 7,19 Stj¹ 2689hann retti framm uo᷎ndinn yfir Egiptaland medr sialfs sins hendi
Stj¹ 27533Síðan réttu þeir fram spjót sín ok ríðu á hendr heiðingjum
Klma 4502hann rette þꜳ fram augsína. Ok teíknade til at no᷎ckur skyllde uega at herde
Harð 17123Grettir rétti fótinn fram af stokkinum, ok fell Auðunn áfram
Gr 966framm rettí
~ lat.Extendit palmites suos usque ad mare
13611 (Vulg Psalm 79,12) GlossPsalt 13711rétta fram digr spjót meðr breiðum merkjum
KlmBˣ 17512
● rétta hals fram
● rétta hǫnd/hendr fram [yfir e-t]
þottiz hann retta fram baþar hendr
Sv 1024þú rétt nauðigr fram hǫndina ok handsala mér Hjarðarholts land
Laxd 2794Gud ... bad hann retta framm ho᷎ndina ok gripa hoggormsins spord
Stj¹ 26019ek er saa gud drottinn sem mina ho᷎nd hefir framm rett yfir allt Egiptaland
~ lat.qui extenderim manum meam super Aegyptum
Vulg Exod 7,5 Stj¹ 2671Biod Aaroni brødr þinum. at hann retti enn framm sina hand ok slái nu iardarinnar dupt. til þers at þar af verdi cynifes aa aullu Egiptalandi
Stj¹ 27017⸢*rétti ... [GKS 2868 4° “S”; non emend. festi ...]
emend. NjR 3111: GKS 2868 4° “S”baud hann Dunstano [fram r]etta haundina. ok sem hann framm rette sinn lofua. sem hlydinn lærisueinn. gefur hann honum plagu
Dunst 1422Steinþor bad Snorra rietta fram hondena
Eb447(2003)ˣ 2025
í: rétta í
● rétta í hǫnd [e-m] [e-t]
mót: rétta at/í móti
[■]
● rétta í móti sér [e-t]
ór: rétta ór
[!]
Enn þriði hlutr sagnanna er frá konungum þeim, sem koma í miklar mannraunir ok hafa misjafnt ór rétt
FlórKon 1219honum þótti hann hafa komit í mikla mannhættu ok vel ór rétt
FlórKon 1585honum þótti hann í miklar mannraunir komit hafa ok gæfusamliga ór hafa rétt
FlórKon 16926
● rétta ór sér [e-t]
til: rétta til
[e-rs] [e-t]
Engillinn rętti þa til vo᷎nd er hann hafði i hendi
~ lat.extendit
Vulg Judic 6,21 StjC 39033Villtu ljá mér kambinn? Steingerðr rétti til hans
Korm 2129
● rétta hǫnd/hendr/hendi til [e-rs/e-s]
konungriɴ retti til hond sina
ÓTOdd 18511Þa retti drottinn haund sina til hans
PP 28434var ęingi sva moðr ęða hvngraðr at sina ho᷎nd rętti til at kenna vtan Jonathas
StjC 45328hann (sveinninn Jón) retti hendr til þeira lvta er hann fysti at hafva. en moðir hans villdi þat kviðia honvm ok drap ꜳ hendrnar honvm
JBpA(2003) 413Snorri for i Odda ok stillti sua til, at Solueig hafði kos-eyre af arfi, þeim er hon retti henðr til
StuᴵK 36625ek rettir mina hand til himins
Stj¹ 27423far þu nu til herbergia þinna. ok lif þar sem einn plogkarl ok niot med þui allra eigna þinna at þu uert sem einn bondi. ok suo skiott sem þu ʀettir hendr þinar til nockurs kenimanlegs embættis. þa uittu uist ʀettdæmi heilagra laga jfir hofdi þino
KgsA 12115uil ek ydr nu spyria þui salomon kongr tok abiatar byskup fra þeiri syslu er hann uar til skipadr ... ok þo suo þungliga at hann skyllde alldri retta hendr sinar til byskuplegs embættis. helldr skylldi hann uist lifa sem einn plogkarll
KgsA 12541sueri hann eid. at hann rietti eigi hond sina til eigu naungs sins
Stj² 30338ver rettum hond vora til hvor sem ver viljum
BernhRitn 19712firirbiodande fyrnæmfdum monnum at retta hende ( ) hædan af til kirkna tiunda þæira sem enn ero æighi samantæknar
DN III (*1313›DonVar 1ˣ) 10116sa hinn sami hleipur nu þar sudur i fiallid. Hann rietter til honndina og vijsar þeim til
Fljˣ 8211til enkis rétti hann sínar hendr, svó at ǫðrum væri til gagns
Gautr¹ˣ 2625eigi rétti ek hendr mínar til at vinna á Þorkatli
LjósvLˣ 4721þad hygg eg ad optt rietter þu þynar hendur til jlls, og mun þetta vpp haf ógiptu þinnar
Vallˣ 626
upp: rétta upp
[e-t/e-n] [undan e-u] [at e-m]
steypðiz hꜹttriɴ fyr andlitit honom er hann lꜹt niðr hann kendi fyr hǫndvnom at tiǫrn var a golfino þa toc hann vp hendiɴi vatri oc rétti vp hǫttinn
ÓH 58812var af honum brunninn fingrinn, er hann hafði rétt upp undan húðinni
NjR1908 31212var af honum brunninn fingrinn, er hann hafði rétt upp undan húðinni
NjM 34227enn Vilhialmur stod eigi allframarliga. þui rietter fijllinn sitt haufut og hals upp at honum og uilldi suelgia hann
VSj 4716vær ervm fallner j syndina. drotten minn. en hverr skal oss app retta annar. nema þv einn dvd almatthogvr
AnnaReyk 3093let retta upp sneckiuna. oc toc Karl við skipi sinu oc rare a braut
FskBˣ 1472hinn suiki madr ... rettir ... þegar upp sit hofud
~ lat.caput erigit
MirMar1731 37124 MarD635ˣ 8348
● rétta upp hǫnd [í e-t / til e-s]
Þoʀ geck til ok toc hendi siɴi niðr vndir miðian kviþin ok lypti vpp, en kavttriɴ bꜹgþi *kenginn sva sem Þoʀ retti vpp havndina
SnE 5717Rett upp þina hand til himinsins
~ lat.Extende manum
Vulg Exod 9,22 Stj¹ 2746Moyses gordi sem gud baud honum. at hann retti upp handina i loptit
Stj¹ 2749
út: rétta út
[e-t]
hann (ɔ: ormrinn) retti vt langa ok lęiðiliga tvn[gv] tvikvislada
Bær 11946ut rettir
~ lat.Numquid in eternum irasceris nobis aut extendes iram tuam a generacione in generacionem
14610 (Vulg Psalm 84,6) GlossPsalt 14711vt riett
~ lat.(Clamaui ad te domine: tota die) expandi ad te (manus meas)
15216 (Vulg Psalm 87,10) GlossPsalt 15316utręttandí
~ lat.Extendens (celum sicut) pellem
1921 (Vulg Psalm 103,2) GlossPsalt 1931
● rétta hǫnd út
þa retti Jhesus ut litilatlega sina signada hægre hond til baudulens
ChrP² 24217vt ręttum
~ lat.et si expandimus manus nostras ad deum alienum
4833 (Vulg Psalm 43,21) GlossPsalt 4937ut rett
~ lat.extendit manum suam in retribuendo
7431 (Vulg Psalm 54,21) GlossPsalt 7530
● ‖ præt. part.: út réttr
við: rétta við
[e-n/e-t] ; [!] [af e-u / ór e-u]
Varþ hon siþan heil a einom manaþe. þar er áþr vę́ᴛo þeir henne trav́t lífs en þóᴛe hon raþin til ørcvmla þót hon réᴛe viþ
ÞBpCod645 1424Ef hann rettir við oc grør fire tungustufinn. þa kømr mer þat i hug at hann myni mela
ÓH 6534Nu skal nefna .vj. menn a hvara hond þeim sem undan skulo færaz. iafna at rætte við hann. þa sem næster ero honom
Járns 30011tekr hann nu sott mikla. sva at sialfum honom þicker orent at hann mone við retta
Alex 2410satt menn yfir honom til þess er hann retti við ok batnaði
Fris 30225þa kom til Jon ketlingr ok Erlingr rvmstafr a karfa einom ok retto Birkibeinar þa við
HákFris 47210gekk hann inn ok til rúms síns ok fekk langt óvit ok rétti við ór því
NjR1908 2945Þeir hugðuz se᷎ra hann til olifis ... En er þat frettiz at hann rette við. þa saumnoðu þeir mønnum ... ok uilldo drepa hann
GBpA 864þegar hvn rettir við, leitar hon v́t af staðnvm
ClarA 2141Narfi réttir við ór rotinu, ok talask þeir við
Korm 22715Þorvaldr rétti við, ok snúa áleiðis ferðinni
Korm 29421gekk hann inn ok til rúms síns ok fekk langt óvit ok rétti við ór því
NjM 32119þeir ... hetu sidan a heilagan Þorlak byskup. at kyrin skilldi vid rétta
ÞBpB 30911hann retti við svo sem af þungu omegni
Agat² 1040en vílldí eigi lata drepa hann. fy en vitað værí hvart Þorðr ríettí við
Þorgr 228vílldí eigi lata drepa hann. fy en vitað værí hvart Þorðr ríettí við
Þorgr 228kom til Jon ketlingr ok Erlingr rumstafr ꜳ karfa einum, ok rettu Birkibeinar þa vid
HákFlat 964rasadi hann vid, enn fell eigi. Ok er hann retti vid, þa sa hann mann standa i dyrunum
Orkn 1719er ꜳ leið daginn v mætti konung. ⸢sagði hann þa at hann uill fara [var. ok er hann rette vid bad hann síg flytía GKS 1005 fol “D²”] norðr
var. ÓTᴵ 4520: GKS 1005 fol “D²”tok ek j hendr Hiallta hinum hugpruda. herti sig þar huorr sem gat. hann ok ek. honum gat ek kift a framanverdan stok en þa gat hann ofallt vid rett ok settizst nidr aftr firir mer
Tók 13639er þeir koma til hans, skilia þeir ⟨hann⟩ hafa lif ... Var hann þꜳ heim fluttr i herbergi ... Rietti hann uid fliott ok lifdi lengi siþan
Thom² 4737hann retti vit sem af nockurv ouiti
KatB(2017) 219kom til Jon ketlingr ok Erlingr rumstafr ꜳ karfa einum, ok rettu Birkibeinar þa vid
Hák81 4545er hann nu so mattdreginn at hann verdr þar leingi at liggia adr hann matti sik hræra [enn] er hann retti vid vindr hann sin klædi
Sams 1514med þui at mennerner uoru ungir og lijfmiklir en lagit mikllu meira enn nu uar fram komed þa rettu þeir snart uid so at þeir mattu bader tala uid menn
Saulus 2219var hon borin til sinnar sængr. og retti hvn vid vm sider med myclum harme
Adon 9620rétti Rollant ⟨við⟩ af úmætti
Klma 52415Rettir hann udi eptir lausnena þa skal hann sækia sem fyrs ma hann a fund biskups sins
DI II (*[1269]›AM 456) 284er Sigmundr konúngsson sá þat, hugði hann at rétta við fylkíngararminn, ok reið nú fram ákafliga
SǫrlaStˣ 4465
yfir: rétta yfir
[e-n/e-t] [e-t] ; [e-m/e-u]
chervbin rættv vęngi yfir órkina oc skyldv henne
~ lat.expandebant
Vulg 3Reg 8,7 StjC 56526Skall ok herra abote sealfuer retta æptir loghum ifuir sina ok klaustrens daghligha sueina ok firirnæmfnda heimildis menn
DN II (1350) 25223þat veit eg vel minn hera seiger hvn. ef þat at hann retter yfer minv male þa hafe þier eingen lavn þar af
GregReyk 4417Monu þa oc biskupanner .j. Noreghe litit hafa at gera. er konungs klærkar skulu þui ollu framfara sem þeim likar. oc skal ængin sa vera er ifuir þeim skal reetta
DN IX (*[1326]›apogrˣ) 11829ef hann skyllde ⸢þræta [var. retta Deichman 11 8° “G”] yfir þessum greinum fyrir rettum domara
var. Sættarg 4692: Deichman 11 8° “G”
● rétta hǫnd yfir [e-t]
C. rétta sik
retti
Marg AM 430 12° 14r14Africa ... retter sig j vestvr og so nockvt j svdvr atth
AugReyk 9623sat Þorðr bondi a stoli oc ⸢reisti sig fyrir hann [var. rétti sik heldr langt BLAdd 11127ˣ 52v31 “IIp”]
var. StuᴵK 21818: BLAdd 11127ˣ “IIp”
D. rétta sik + præp./adv.
af: rétta sik af
[■]
enn þat finnet og ecki helldr j rithningvm so at menn megv þar af retta sigh
AntReyk 2668Nv fra þvi at þessvm astvine gvdz byhagade so bezth. at eingen skyllde mega fꜳ vitha svar hans likamr læge. en þat finnzt og ecki helldr j rithningvm so at menn megv þar af retta sigh
AugReyk 2668
eftir: rétta sik eftir
[■]
til þess at þier vithit hvat þier dæmit. Þꜳ vil eg vnder visa ydr einn hverrn hlvt er þier skvlit retta ydr efter og dæma yfer
GregReyk 4718Hier vidid at rietta ýdur etter. og latid þetta ꜳ aungvar lunder. bijfalandi ýdur gude
DI X (*1539›apogrˣ) 41322
mót: rétta sik í mót
[e-u]
upp: rétta sik upp
[af e-u]
hún fékk sik ekki upp rétt eðr gengit annan hátt, en hún dró sik fram með tveim stöfum
GBpD 1677matti einginn þeirra sig af jordu vpp rette
MarFramf 3319
E. réttask
[af e-u / frá e-u / á e-t]
Sva scolom ver oc sitia þolenmóþlega meingerþer nóngom órom. til þes at þeir mege ⸢rettasc [var. læiðretasc HómNo¹⁶ 7828] af várre þolenmǿþe
●HómÍsl²²(1993) 32r33þa es þeir réttasc fra synþom fyr iþron
●HómÍsl²⁴(1993) 35v29eɴda sýndi hann sva micla miscuɴ viþ þa er at voro at pina hann. at hann lét þa réttasc oc iþrasc oc yfir beóta
●HómÍsl⁴⁴(1993) 74v31hværr mon annattvæggia réttasc eða fyrdømasc af ænda sinna værca
Alk619 1158Af þvi matto æigi hofðingiar gyðinga rettasc at þæir misgerðo æigi af okǿnsco. hældr af illsco
HómNo¹⁶ 7913enn hinir (ɔ: kryplingar) rettuz baþir
Orkn325I 1321Hinn heiþinge lagðe spiote i siþo drottens, en rettez siþan ok gerðez guðs vin ok hans martir
Thom¹ 2643þa varo villvmen fyrirrecnir ok rꜳtiz Gregorivs patriarcha er adr hafdi villv fylgt
VerA 682Ok eigi er a þat kveðit, at aðrir hafvi ⸢retz [var. snuezt AM 84 8° “C”], þeir sem at þessu verki voru
Páll²A 23814rangir hlutir munu rettaz, en snarpir slettaz
JBapt²A 86934kemr honum nú til hugar, hversu hjólit hamingjunnar vallt með bráðum atburð ok hversu fljótt mót líkendum þat réttiz aptr
Æv⁴⁸ 15628Siþan foro menn heim af þinginv oc voro sattir at kalla; rettvz ran flest oc eigi giorsamliga
StuᴵK 702ef nǫckur maðr duelr lengr en vm eitt ꜳr ok þria manaði bruðlaupsgio᷎rð sina. siðan þat rettz
StatJón 1775þa er uænnt um ef uær skulum rettaz þat mun ecki suo brat lida munu þeser xíí manader adr
BandK 3624sivkdomr þinn mvn heðan af ⸢lettaz - degi [var. rettazt Holm perg 1 4° “E”]
var. MarS 21829: Holm perg 1 4° “E”Rettiz bœn mín dróttin so sem reykilsí j auglite þínu
Mess³ 5915þá réttusk fingrnir ok losnuðu af meðalkaflanum
Gr 26126um sǫmu skógarmannabjǫrg sótti Þórðr Bjǫrn ok hugðisk at réttask, ef hann mætti, er Bjǫrn hafði ónýtt mál fyrir honum
BjHˣ 17212Skipade minn herra kongren oc baud j sinu brefi at uier skylldum rettaz ester noregz logum og efter vorm jslenskum logum hvad vær giordum vanrettaz
DI VII (*1502›BLAdd 11242ˣ) 60825þú munt við skip þín svikum mœta ok flokkum ok mun á bardaga ⸢rœtask [var. rettaz (el. reitaz, cf. ed. note) AM 37 folˣ “J1”]
var. Hkrᴵˣ 3108: AM 37 folˣ “J1”gud heyrde bæn þeirra ... og riettist þä hondinn
ÞBpC⁴ 38521
F. réttask + præp./adv.
upp: réttask upp
[við e-t] [til e-s] [í mót(i) e-m / með e-m]
þa lagþi hann hendr ýfir hana oc rettisc hon up þegar oc dvrcaþi Gvþ
Hóm677 8519þa reþ maðr til at hꜹɢva hann. En er hann heyrdi hvininn rettiz hann vp
ÓH 5049oðrvm megin voro þessar eikr sva lagþar, at þær matv trꜹt eða eigi vp rettaz
KonrA 7215Viðr hans kvamv rættvz vpp at nyio frendr Sichem til vspectar
StjC 40017man Jsrael nv rættaz vpp i mot Philisteis
~ lat.erexit
Vulg 1Reg 13,4 StjC 45010gat hann rettz upp með O᷎nund ok ⸢rak [fęrdi] hann niðr fall sva mikit at hann la i oviti
Hallfr61 8314er Skuli rettiz upp. þa var konungriɴ horfinn
ÓTᴵᴵ 2929vpp re᷎ttaz
~
HMSᴵᴵ 1513 Nik Holm perg 16 4° 56v13Enn alla æui mꜳtti hann litt upprettaz siþan, þuiat knyttar uoru allar herþarnar
MarS² 107826gek hann j þat herbergi, er kongrin lꜳ̋. Ok hann ⸢rettizt [var. reistiz BevB(2001) 3575] vpp j moti honum
BevC(2001) 35721Þar uar ein kona suo biug ok hryggdreigin ath ꜳ þrimr arum matti hun alldri upp rettazt
Thom²y 47821Glámr fór seint ok réttisk upp, er hann kom inn í dyrrnar; hann gnæfði ofarliga við rjáfrinu
Gr 11925hestrinn viknaði við, er þeir lǫgðu II framan í brjóstit; þá lǫgðu aðrir II í mót aptan í lendina, ok réttiz þá upp hestrinn
Knýtlˣ 23822eptir þat rettiz hun vpp
~ lat.rursum erecta
SpecH 262a1 (VII 109) MarD634ˣ 88625
við: réttask við
[!] [ór e-u]
hui villtv deyða þic sialfr. þat er engv nyt costa viðr at rettazc
Menota: 30vb34 Streng 12024Sem hon uiðr rettiz or uviti þa huggaðe hann hana
Menota: 42va7 Streng 24017kastar honum a jordina suo at hann laut vit En med þui at hann uar agætur madur þa rettizt hann skiott vit ok fimliga
Rém 26030er hun rettizt wid voru þeir ut komnir af hofninne
SigÞǫgl 12917ef hann réttisk við ok grœr fyrir tungu-stúfinn, þá kømr mér þat í hug, at hann myni mæla
Hkrᴵᴵᴵˣ 3846
yfir: réttask yfir
[!]
II. (y. isl.)
Form.: retta (50); retti (28); rétta (26); rétti (22); rétt (10); rett (9); rettir (9); rietta (8); rette (7); rettaz (6); retter (5); réttir (5); rettu (5); rettv (4); rietter (4); rettiz (4); rætta (4); réttasc (3); rettizt (3); ríettí (3); (3); rętti (3); réttisk (2); rettz (2); réttiz (2); Rietter (2); Rettir (2); rettasc (2); rettazt (2); réttu (2); reetta (2); riett (2); reitt (1); reítta (1); ʀetta (1); rett▹i◃ (1); rætti (1); ʀettir (1); rèttum (1); réttan (1); r◃etta (1); ręttandí (1); retto (1); rætte (1); rættv (1); riette (1); Rettiz (1); retz (1); riettist (1); rettazst (1); reitte (1); ręttum (1); réttask (1); rettit (1); reti (1); reittu (1); rietti (1); réᴛe (1); rettazc (1); rítta (1); réti (1); réttr (1); Rett (1); rettisc (1); rættaz (1); ríetta (1); rètta (1); reᴛe (1); rettr (1); réttusk (1); rettez (1); rꜳtiz (1); rėtta (1); rettan (1); rettí (1); rettum (1); rettuz (1); re᷎ttaz (1); Rétt (1); rettat (1); réttít (1); Rietti (1); rættvz (1);
Gloss.: EJ ³rétta; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím; LP ¹rétta; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN; AH; AJ _; deVr ¹rétta; Fr4; NO ¹rétta; Walter _; ÁBlM (¹,⁴réttur); Bl ²rjetta; WPA _; LMNL 4322; ; LMNL
Litt.: Hamre 1961 [KLNM 6] 110; Sigurður Líndal 1984 [Skírnir 158] 124-126, 137-138, 149; Tveitane 1968 145; Veturliði Óskarsson 2003 [BA 43] 308, 309; Vilhjálmur Finsen 1873 [ANOH 1873] 160-161; Vilhjálmur Finsen 1883 644, 661; von See 1964 41-50, 254
Genre. (expected): religious works [rel]: 87 (76); family sagas [isl]: 45 (35); historical works [his]: 37 (50); contemporary sagas [bis]: 34 (21); romances [rom]: 32 (30); legal works [jur]: 16 (27); charters [dip]: 13 (22); legendary sagas [fas]: 12 (12); learned works [div]: 11 (9); þættir [tot]: 4 (6); unclassified [ ]: 1 (1);
ÞH (strukt.) — July 2013
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
rekkr - reyðr
...
Lexicon of Medieval Nordic Law
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
Kalkar: Rette (rétta) ODS: rette (rétta)