1kostr sb. m. [-ar, dat. -i/-; -ir, acc. -i/-u]
(cf. kost sb. n.) kost sb. n. [1]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
I. A.
1) [til ■] [á e-m/e-u] [um e-t] valg, valgmulighed, alternativ ⫽ choice, option, alternative
Flere citt. rummer mul. for mere end én tolkning. Et klart skel ml. deff. er derfor ikke muligt ⫽ Several citations can have more than one interpretation. A clear distinction between definitions is therefore not possible
‹a›rue hans haue korste tua
FrostIII 5181●●● Þaɴ a hann hiɴ .iii.ia cost at beiða biarg quiðar vm þat at bera hvart hann keypti hann til frelsís. eða eigi
GrgStað 13022vitraðez guð Salamone í draumi oc bauð hanum at kiosa æina hværia giof af ser þa sæm hann villdi En Salamon kaus at guð skylldi geva hanum vizku oc skilning millim allra rettra doma. En Guð svaraðe hanum sva. Ef þæsse costr væri margum gevinn þa muɴde þeir marger væra at kiosa munndu fe oc riki eða langlivi eða frið eða sigr sælo. En mæðr þvi at þu caust þænna lut þa skallt þu æignazt þat er þu caust i fystunni oc alla þæssa luti mæð er ec hæfi nu næfnda
Kgs 11623Nv ero .ii. costir fyrir hendi sa annaʀ at ver farem allir a fund hans oc latem hann scera oc scapa allt ⸢var i milli [var. millim vár AM 75 a fol “75 a”] oc etla ec oss þann beztan af at taca. En sa er annaʀ at ...
ÓH 1492●●● byþr liþe haʀalldz þa coste hvart þeir villde helldr beriaz viþ haɴ eþa selia honom fram Gvllhaʀalld
Jvs291 207konungs son vill þenna kost at visu
Þiðrᴵᴵ 2124En með þvi at Magnus konungr oc Erlingr vill eigi þenna cost. þa gerir Sverrir konungr þann cost annan at ...
Sv 3714●●● þa hafe arfe hins davða koste .iij. take viðr barne eða iarn bere. eða vinni lyritar æið
SvKr 41912Nv skolo þer hava kosinn kost a mer ok a riki favðvr mins
Bær 10925þrir ero þer kostir gerfir
StjC 54619Nv kiosþv of tva costi aɴat tveɢia at þv blota goþom orom ... ęþa ella mon ec lata gera illar helfarar þinar
BlasA623 3925En er Loki ser tva kosti, var þat lifs haski at hlꜹpa a sæinn, en *hinn var aɴaʀ, at hlꜹpa enn ifir netit
SnE 6912skaltu nu konungr kiosa vm þessa kosti aðr þinginu se slitit
ÓTᴵ 3315konungr segir at þar skal kostr uera engi aɴaʀ en hann skal hafa hring þann
ÓTᴵ 508let Ormr þa engan kost [var. + ꜳ̋ AM 53 fol “B”, etc.] at Guþrvn færi með þrælunum
ÓTᴵ 22815Sva er nv komit bondi at þu skalt her nv kiosa vm kosti no᷎ckura
ÓTᴵᴵ 11520segit nu skiott huornn kost þer vilit nu helldr upp taka
ÓHFlat 8421Kios þu nu um tvo kosti, annattveggia at þu seg, at þu ert eigi cristin ...
CecA 29211Nv ero ⸢.ij. kostir til [var. ko᷎str (!) .ii. AM 557 4° “557”] ... at sitia her ... eþr ...
var. Hallfr61 3216: AM 557 4° “557”beiddiz þess, at kongrinn af Aragunn skylldi gipta honum iunfru. Kongr bar þetta fyrir junfru ok Nordmenn ok let henni kost a þessu giptingarordi
Hák81 6723spurdi Nikulas hvortt skvlv reyna kapp sund eda fram langtt. þess er kostur seigir hann ath reyna kappsund er þv hefer mig fyrer lagtt ꜳ̋ hinv adur
def. 1/3 Hem1005 1829Nu er þier skiott til ad kiosa umm II kosti
Fljˣ 7513en hann hafi costi .ij. lúci sculld eða vinni lögeiða
Frostˣ 22222talde tva koste firir handum. þann annan at snua aftr til Danmarkar meðr sva buit eða ...
FskAˣ 3712Nú skaltú, konungr, kjósa um kosti þessa, áðr þing sé slitit
Hkrᴵˣ 19016Ek mun gera þér kost á um þat
Hkrᴵˣ 35916Var þat dœmt, at Væringjar skyldi kørna kosti hafa um alt þat, er þeir þreyttu um
Hkrᴵᴵᴵˣ 807Megu þér þá eigi haldask í ǫðrum kostum en sættask
LjósvLˣ 1320Þórði kvaz þykkja tvennir kostir til: bjóða Þorgilsi jafnaðardóm, ok mundi hann svara fégjǫldum eptir því sem dómr felli á; sá annarr, at ...
StuᴵᴵR11127ˣ 17912verðr þat á mér, sem á mörgum sannast, at nauðigr er einn kosinn kostr
Trist¹ˣ 143
● bjóða kost [á ■] [e-m]
ok budu henni iiij koste
DN IV (*1338›vid 1347) 2027Þorolfr bar þetta firer liðs menn sina. ok bauð þeim kost a huart fara skylldi eða eigi
EgM(2001) 201hann bauð þeim kost ꜳ. huart þeir villde helldr drepa prestinn eðr breɴa kirkiuna
ÞorvVÓTᴵ 2922hakon kongr baud magnusi kongi kost ꜳ huott hann uilldi helldr bua lata naustid þat hid mykla ... eda uilldi hann ueizluna uera lata j kongs-gardi
Hák8B 18532ber allt á einn dag þing oc dóm oc fimtarstemnu hans. þá scal hann cost bióða þeim er lögfesti fyrir loð hans hvert er hann vill hafa fernæting eða sexnæting
Frostˣ 21738baud hanum kost a hvart hann villdi helldr brenna kirkiuna eda drepa prest
Kristniˣ 12815Honum var kostr á boðinn, hvat til gamans skyldi hafa, sǫgur eða danz, um kveldit
StuᴵᴵR11127ˣ 29531
● (at) þriðja kosti
þa man annat hvart ... ella man auðvellt at drepa hvern ... at þriðia koste mono þeir vpp gevaz
Alex 672ec scal heria ȷ́ Noreg ... oc hava elltan hacon jarl or laɴdi eþa drepit haɴ ella at .iii. costi scal ec þar eptir liɢia
Jvs291 955En þiðrekr konungr lætr blasa i alla sina luðra oc biðr aumlunga oc hyni vapna sic oc hlaupa a sina hæsta oc riða igegn Valldemar konungi oc sægia at þænna dag skal Valdemar konungr fa bana eða flyia eða at þridia kosti skal þiðrekr konungr sialfr falla med allan hær sinn
Þiðrᴵᴵ 21419let hann huern gera annathuart at geraz hans þionostu mann eða fara af landi a brott. En at þriðia kosti sæta afarkostum eða lata lifit
EgM(2001) 636byskop ꜳ sok þa ef hann vill sækia láta. en ella prestr sa er wardueitir kirkiuna æða bæn hws. bondi sa at þriðia kosti er byʀʀ ꜳ kirkiu bænum
Grg351 4215⸢þridia kosti [var. at .iii. costi Jvs291 954] skal ek þar eftir liggia
JvsFlat 18028at annat hvart skylldi lata lif eða fara or lande. þriðia coste taca skyrn
FskBˣ 1559nv skulumm wier ei dvelia fyrer þviat annadhvort skal Walldimar kongur flyia sitt riki fyrer oss edur laata sitt líf. edur ath þridia kosti skulumm wier *ei lijfz⸣ apttur koma. Nu lætur Attila kongur sennda bod wmm allt sitt riki ath huerr madur skal til hans koma sa er honum vill lid weíta til at berriast
Þiðrᴵᴵˣ 21023
2) adgang (til ngn/ngt), det at ngn/ngt findes el. er til stede, rådighed (over ngn/ngt) ⫽ access (to sby/sth.), existence/presence (of sby/sth.), control (of sby/sth.)
● eiga/hafa kost [e-rs/e-s / á e-m] [við e-n / með e-n] [undir sér] [með e-jum]
at þeir er saurger vilia vera scyle saurs cost éiga
FV15¹(1993) 14v29ec atti lifs þins costi i dag
Kgs 11339hann atti costi lifs hans iðulega
Kgs 11423vil ec til þess engi lut spara þann er ec a kosti
ÓH 757at þat vere raðligra at ver snerim aptr oc førim ecki sva at Þorir ętti alla costi við oss þvi at ec trui honom illa
ÓH 3482er slícs atte koste við hann ... er hann villde gort hava
Alex 9718þau hafa æi annara manna kost. firi mannfæðezs saker
EiðKrA 37613hann a þo ⸢allz kost [var. allz kosti AM 227 fol “B”] við hann
StjC 48118eʀ nu til þess at taka er Þorarenn reð at menn uoro þeir með Barða. er mikilꜱ (lege uoro, cf. ed. note) uerðir ok mikilꜱ attu kosti
Heiðy 10413for Egill fram með skoginum. ok sua til skipanna at hann atti kost skogarins ef hann þyrfti
EgM(2001) 13235virðisk mér Óláfr svá mikill atgørvimaðr ok skǫrungr, at vér eigum eigi slíkra manna hér kost
Laxd 7312eigi er sá ráðlauss, faðir, er þinna ráða á kost
Laxd 13818krjúpit hér inn ok hafit kost matar ok klæða meðan þit þurfit
Æv⁹⁰ 2863Var eigingirni mikil í þeim mǫnnum, er góðs áttu kost ok kalla þat með eigu sinni annarri
Ǫlk 9021[var. hann atti allz ko᷎st med hann sliks er hann villdi at þvi sinni AM 226 fol “B”]
var. Alex 9716: AM 226 fol “B”ec dyliomz við, at ec hafa her við navckvt of-tekior haft i vetr, þviat ec hæfig eigi kosti att
StuᴵK 2638sprettr hann þa upp skiott ok fyr en þeir hugdu uard mottullinn eftir. attu þeir hans þa ecki kosti
Eym 13110at ver komimzst a burt suo at bændr æigi o᷎ngan kost a oss
FbrFlat 3611nu hefir honum gefit missyne mikit er hann drap os æigi er hann atti allz kosti vid os
Fær 8330Þordr lagi mællti þat er rad Sigurdr frænde at gefa þessum mo᷎nnum grid er ver æigum allz kosti vít
Fær 13225mer þikir litit j væitt at lifua læingr ok æiga þo æigi mæira kost en nu a ek
def? JvsFlat 19918ætla ek radligra at ver setimzst aftr ok forum ecki suo at Þorir ætti alla kosti undir ser þuiat ek trui honum illa
ÓHFlat 25613eingra manna iafningi er Sveinn, þeirra er ver eigum kosti her med oss
Orkn 21224bad þa vid þui standa at heidner menn ętti nu eigi kost a Oddgeiri sem þeir ho᷎fdu fyʀ farid med suikom
KlmA1980 2141latu suo sem ek eiga ⸢allra kost [var. a ollum vol BandM 489] eɴ aullum uɴa ek illz hlutar af nema þer
BandK 4828ok at þú vitir, hvers ek á kosti við þik, þá skaltu nú sjá þat
Án 32828hann tók okkr bræðr af skipbroti ok gerði við okkr hvern hlut öðrum betr, en hann átti alls kosti við okkr
Vígl 1028Hun hugsade þꜳ at hun munde eiga allz kosti uid hann j þeirra uidskiptum. og mælti sijdan Ennga sko᷎m skal eg af þier uilia fꜳ. enn þo uil eg lijfit kiosa
SigÞǫgl 20526þeir hafa sijnnt þad, ad þeir hafa alls kosti ꜳtt vid yckur, enn ‹láted› mijn ad niota, er þeir hafa eigi meira ad giortt vid yckur
Fljˣ 562hafda ek suo mikid fio᷎lmenni at ek matta alz kost vid þik þess er ek villda
HrafnAˣ 2219mun ek mjǫk þat hafa, er slíkir menn mæla, er bæði eru heilráðir ok vitrir ok eigu mikils kosti
StuᴵR440ˣ 3119Werra beidizt þu, enn þu ätt koste
Svarfd(1966)ˣ 1019þu gatz oc þess at Menelaus bondi minn væri litils verdr oc ætti ner engis kosti
TrójO¹ˣ 517á ek ⸢kost alls [alls kosti] við þik, hvárt ek læt þik lifa eðr deyja
Vatnˣ 71n.
● kostr [e-rs] er (við) [!]
hui skæmtír Sighvatr æigi. konongr svarar. Æigi er hans við kostr farenn or lande til rums suðr
ÓHLeg 7930Var Olafs þo oflitla hriþ viþ costr
Mork 33721konungr hafði męlt at Einar scylldi bera tignarnafn yfir Noregi er Haconar jarls var eigi við costr
ÓH 52313Sveinki ... var mikill hlifsciolldr riki Magnus konvngs. oc hellzc þeira trvnaþr oc vingan meþan þeira var beɢia viþ costr
SveinkaMork 31511Ek ueit at ek á skamt vlifat. ok veit ek at þer munut bunir vera at skelkia at gudi. þa er min er æigi uid kostr
Stj³ 36324var hann komiɴ at vítia heíta þeira er Knutr konungr hafði heítit honum jarls nafni í Noregi. ef Hakonar jarls væri eigi við kostr
ÓTᴵᴵ 33710Bui brodir hans var firir bord stiginn ok var ekki hans þa vid kostr ok þurfti ekki hans at bida
JvsFlat 19424hans er nu eigi vit kostr, hann er nu daudr
Steph 28929ef hennar kynne vidh ad missa fyrr enn hun kæmi J klaustr ... enn ef hennar væri vid kostr ok hennar hugur skipadizt suo ad hun villde eighi J klaustr fara þaa skylldi klaustred eigha bækrnar sem adr
IslDipl (1443) 3602ek vil ekki konúngr vera, meðan yðvar er við ⸢*kostr [non emend. kostí]
Trist² 5810n.mikit afbragð er Grettir annarra manna, þeira er nú er kostr á váru landi
Gr 10423
● koma kostu [hjá e-rri]
Nema hann þore sueria þan eyd, ad hann kom alldre þꜳ kostu hia henne, at þau mættu barn gieta
BjarkExcXˣ 84a3nema hann þori sveria at hann kom alldrigi þá kostu hiá henni at þau mætti barn geta
BjarkExcYaˣ 9325
3) [e-s / til e-s / á e-u] mulighed (for ngt), chance, lejlighed ⫽ possibility (of sth.), chance, opportunity
Af þvi scyndi *hværr sem æín at snuasc til guðꜱ meðan hann hefir ráða-rúm at þvi. þvi at engi væit nę́r su stund kømr er æigi er cóstr at læiðretasc þo at vili
HómNo¹⁷ 871Nv hefir hann í ongan stað ⸢meira [var. meiri AM 68 fol “68” etc.] ⸢costi [var. kost AM 325 VII 4° “325 VII” etc.] en einnhverr vaʀ
evt. ‘midler, magt’ ÓH 796Með hanom ero margir agætir kappar oc scaltv við engan þeiʀra etia þer þo at costr væri a
Þiðrᴵ 22214ef hann hefer æigi kost. eða uill æi rꝍgt hafa a. þa æigu bꝍnðr fe hans allt. at hafa. til kirkiu giærðar
EiðKrA 38718Þat er hverjum manni boðit at leita sér lífs, meðan kostr er
NjR1908 30232Þat legg ek til ráðs, at þú sættiz við Þorgeir, ef kostr er
NjR1908 3834Bjǫrn kvað nú kost vera, at fúnaði svá margir af Síðumǫnnum, sem hann vildi
NjR1908 3948ekki hefir þv kost til þess at veita sva mo᷎rgvm mo᷎nnvm oc ho᷎fðingivm senn
evt. ²kostr: midler StjC 52113hugsa mætti héðan af hvat honum líðr smábóndanum, þar þér komit til garðs; þótt hann hafi kost at gefa yðrum frjálsum mönnum, ofbýðr honum þessarra *yfirgangr sem nú standa hér
GBpD 14325qvad hann þess eigi skylldv kost
StuᴵK 751enge var kostr griða
StuᴵK 43826ætlaði Hallfreðr þa at taka ꜳ sik naðir. en þess gerþiz uarla kostr þviat Onundr bravtz ꜳ hurðina fast
Hallfr61 8410at þu fengir helldr af fo᷎rinni sæmd ok mann uirþing en mikit fe ef eigi er huarstueɢia kostr
ǪgmÓT 27her er nu saman komit lid mikit suo at j þessu hinu fatæka landi mun æigi kostr at sea meira her innlendzskann
ÓHFlat 3483níota skal fiarens medan kostur er
HuldaHrokk 832var þa eingi kost‹r› aptur at snua
Hák81 51911En nu mundi eg þers allz idrazt ef koster væri. en nu er of seinad
ViðrLaug696 28716Betra er nú fyrst at taka vásklæði af gestunum en at ámæla mér; þess mun lengi kostr
Gr 6431ef þat er so at þig lyster til at þiona mier leingr. þa vil eg þess vnna þier kost ꜳ þvi og mvn eg leingia þina lifdaga so at þv skalt mega gammall vera
AnnaReyk 4424kostur mun þier at eiga hringen og loga eigi
FriðB 3928þá var eigi kostr fleira at gera, því at menn hljópu í milli ok skilðu þá
BjHˣ 17514þo at hann sę huarke vitanðe viliande veranðe um aftak hinns dauða ok vilia ęigi a þęim hefna er drap þo at þęim sę þess kostr
FrostÁMˣ 2127hring þann segir konungr at hann vill hafa, ok var þá engi annarr kostr á
Hkrᴵˣ 2283veytti hann þä þegar dyrdliga veytslu Brandi byskupi, og odrum synum vinum þeim er þar ⸢voru, þa var kostur [var. (ms.) var vid kostur AM 205 folˣ 36r4 “C”] vyn ad drecka og aull aunnur þau atfong sem best mättu verda
var. PBpˣ 4141: AM 205 folˣ “C” → ms. 36r4nú vil ek, sagði hann, héðan burtsigla til Svíþjóðar, ok leita um sættir við þá bræðr, ef kostr er á
SǫrlaStˣ 43527ef hann vill annad enn gott þa mun þess kostur
Vilm1006ˣ 15821
● kostr [e-s] er af [!]
vill hann eigi herscilldi fara til Noregs ef annars er af kostr
ÓH 34014Halldorr segir þa Þorðe hvers af var kostr
StuᴵK 44011ok lattv þionustumann þinn ei sua fyrirfaraz i eilifri glatan, attu bidir ei fyrir honum drottinn miskunnar ok vitir hvers af er kostr
MarS² 9444nú vil ek vita, hvers af er kostr um mægðirnar við yðr
Vatnˣ 1314
● eiga kost [e-s]
Sa a cost er vættis er heiman quaddr at stefna þeirri söc at lögbergi oc søkia et sama sumar enda er costr at sökia siðaʀ
GrgKonᴵ 589get þer uel at borði þinu ef þu átt þess coste. En eptir mat þa ...
KgsFrgα 1299a hann cost at mæla
GrgStað 8317enda a hann eigi kost at coma logspurning við hann
GrgStað 2706þa a biscop kost at taca hann (ɔ: prest) fra setu sinni. oc setia annan til er rettar tiðir kunni at veita
GulKrᴵ 921eigu cost hværn dag at sia goða siðu
Kgs 4216þeira manna er þat at ørventa ser hialpar af oðrom. er enga man oc vęita vilia en þeir ę́tte nockors goðs koste
Alex 935einhleypinga vreynda þa er ser eigv * ein[kis] goðꜱ kosti. ef nockvt hendir til vandræða
Heið 6530En han a kost at ganga til scripta oc bꝍta við guð. oc vere þa i norege
SvKr 4142vil ek heima vera, ef ek á kosti
NjR1908 874Kosti á ek nú at vega þik
NjR1908 19319muntu eiga kost af honum virðingar mikillar
EgM(2001) 717mundi hann ok kost hafa átt at bjóða mér þar um nǫkkut erendi
Laxd 15712vil ek heima vera, ef ek á kost
NjM 9922En þó at engi sé vitni til, þá eigi hann kost at beiða út réttar síns, þegar hann vill
Jb 6212ecki aattu þeir þess ⸢kost [var. kostí Hák8A 402]
HákFlat 4116þess uænti ek herra huort sem fridr er uerri edr betri at ek se nærr ydr staddr medan ek a þess kost
ÓHFlat 34335kosti attir þu at drepa mik þar, sem adra menn
Orkn 833eigi uillda eg þat til uinna þo eg ætte koste at uera j kastalanum hia Vilmundi
Vilm 18414uer uilium ꜳ þath hętta huorir eiga audrum kosti at bíoda adr quelld komi
~
Rafn 1830 11010 HG AM 152 fol 147vb9vær attvm ecki koste at koma vid sꜳl hans helldr thokv hana einglar og færdv hana med sier
HenKunReyk 6116aunguer menn uilldu hafa ofrid uit þa, ef þeir attu kosti
Jvs510 4432
● eiga/hafa allan/... kost [undir sér]
þotti þeim sem hann ætti engan cost ⸢undir ser [var. wit þeim Sv81 18718] ... ef a scipum scylldi beriaz
Sv 1497Augmundr qvez eigi mundo ut ganga, fyrr enn lyste ... Þa mælti Guðmundr: hvat muntu þa eiga undir þer meira kost, þott lyse af dege
StuᴵᴵK 11326nu uil ek at ver beitim undir uedrit segir Leifr suo at naim til þeirra ef menn eru þurftugir at na uorum funde ok er naudsyn a at duga þeim. en med þui at þeir se æigi fridmenn þa æigum ver allan kost vndir oss en þeir ekki undir ser
Grǿn 54032Tristram átti alla kosti undir sér at fella konúng af baki
Trist² 3610Nestor tok þungliga hans máli oc kuad dirfd mikla eptir sliku at leita þar sem þeir hofdu afbrugdit firr. Enn hofdu þo ongva kosti undir ser
TrójO¹ˣ 3917
● gera kost [á !] [um e-t]
● láta kost [e-s / á e-u] [e-m]
keiꜱari ... lætr þeim cost griþa ef þeir vilia trv taca
Jvs291 3126liet faðir hennar a þi engan kost
~ lat.prohibuit eum pater
Vulg Judic 15,1 StjC 41229Siþan fystiz hann ibrøt. eɴ huspreyia let honum kost lengre uistar ef hann uillde
GBpA 21910þeir (víkingar) beiddust at hafa þar friðland með Katli, ok þess lét hann þeim kost
Ket 12513lét Ormr þá engan kost, at Guðrún fœri með þrælunum
Hkrᴵˣ 3491
● sjá (...) sinn kost [til e-s]
Sa Ulfaʀ þa aungan sinn kost annan en uerða a braut
EbWolf(2003) 1558Sa Þorbrandz synir þann sinn kost beztan at huerfa fra
EbWolf(2003) 16318en Haugní sa engan annan sin kost en lata allt sua vera som Biorgolfr villdi
EgM(2001) 101Sa Eirikr þa engan sinn kost annan en flyia land
EgM(2001) 11225þa sa þeir o᷎nguan sinn kost til þess at sinne at hafa hana burtu
ÓTFlat 4010sá þá Egill konungr engan annan sinn kost, en flýja
Hkrᴵˣ 499sá hann engan annan sinn kost en skipta landi við Harald
Hkrᴵᴵᴵˣ 3169
4) indvilgelse, samtykke, indrømmelse ⫽ consent, consideration
● gera kost [á ■] [um e-t] [e-m]
Þa var sendr Þorðr ... til Egils at leita eptir, ef hann villdi nockurn korst a gera, at taka við Þorgilsi um vetrinn
StuÞSk 33020Vill þú ⸢gefa mér þá [var. gera mer kost á eða gefa mer var. Njála 2068: GKS 2870 4° “I”]
‘vil du give mig en pris eller give mig det (ɔ: høet)’ var. NjR1908 1075 → var. Njála 2068: GKS 2870 4° “I”Þat mæli ek eigi ... at ek vilja eigi giptaz Hǫskuldi, ef þeir fá honum mannaforráð, en elligar mun ek engan kost á gera
NjR1908 21916ef þu uill her engan kost a gera. þa mun slita uara uingan
EbWolf(2003) 1316kuez hann engan kost uilldu a gera at taka uið mer enda uillda ek ekki fylgia þeim manni er iafnan lǽtr sinn hlut undir liggia uið hueria
EbWolf(2003) 1738Þat mæli ek eigi, segir hon, at ek vilja eigi giptask Hǫskuldi, ef þeir fá honum mannaforráð. En ella mun ek engan kost á gera
NjM 24121
5) [um e-t] tilbud, invitation ⫽ offer, invitation
Hreiðarr bauð Eyjólfi marga kosti um vistartekjur, en hann vildi eigi þiggja þat, er hann bauð
Glúm 63Eyjólfr ... bauð honum heim til sín, ok þann kost tók hann
LjósvLˣ 6217
● gera kost [á e-u]
Ek mun gera þer kost ꜳ þvi at leysa þik or ꜳ nauð ok flytia þik heim til min ef þw uill giptaz mer
ÓTᴵ 2038Manases suarar þa. fasener munu oss þeir menn er slika kosti giora. so mikinn skada sem þier hafit af oss fengit
VSj 8914
6) parti, giftermål, betingelse for giftermål ⫽ match, marriage, condition of marriage
Faðir min man sia cost fire mer en annaʀa minna frenda er tu sa er ec vil helzt min rað undir eiga
ÓH 16210hon var vítr kona oc vinsøl oc var þat góþr kostr sva at storom bar
Jvs291 429hann ‹let æigi vænt, at› [hann] mundi þann kost (ɔ: dóttur Ívars konungs) fa, er broðir hans feᴋ æigi
Fornk 41●●● Eirikr konungr á Svíþjóð á sér væna dóttur, er Þórbjörg heitir; hefi ek svá spurt, at ei mun fáz jafnágætr kostr á norðrlöndum fyrir allra hluta sakir
HG 109Hann á dóttur vitra ok væna, er Ingibjörg heitir; er þat inn ágætasti kostr
HG 4729hon var væn kona ok kurteis ok vel at sér, ok þótti sá beztr kostr á Rangárvǫllum
NjR 512ef þér vilið gera málit at álitum, þá vil ek, at þér gerið kostinn. Mǫrðr svaraði: Hugsat hefi ek kostinn. Hon skal hafa sex tigi hundraða, ok skal aukask þriðjungi í þínum garði
NjR 94Hugsat hefi ek kostinn. Hon skal hafa sex tigi hundraða, ok skal aukask þriðjungi í þínum garði
NjR 95Þenna kost vil ek, ok hǫfum nú vátta við. Síðan fastnaði Mǫrðr Hrúti dóttur sína
NjR 98þó mun ek þat fyrir satt hafa, at þér virðið í fornan fjandskap, ef þér vilið eigi gera mér kostinn. Eigi er þat, segir Hrútr ... En þó at vit keyptim eigi, þá vildi vér þó vera vinir þínir
NjR1908 743Gera mátt þú fyrir því kostinn, at þetta er henni jafnræði. Þá tala þeir um kaupin ok verða á allt sáttir
NjR1908 7720eingi kostr þótti þꜳ þuilikr sem Helgha en fagra i aullum Borgarfirdi ok vidara annars stadar
Gunnl 119hón var bæði vitr ok væn ok þótti vera inn ágætasti ⸢kostr [var. beste AM 590 b-c 4°ˣ 10v9; var. mesti AM 152 fol 140ra27]
HG18 320eða huat er kuenna þeira vestr þar er beztir kostir ero
BandM 509Halldóra ... var væn kona ... Sá kostr þótti vera einnhverr beztr fyrir sakar frænda ok mest kunnostu ok framkvæmðar hennar
Glúm 3511konur vænar ok oflátar miklir; þóttu vera kostir góðir
Glúm 3611þóttusk vera nær komnir at ráða fyrir kosti frændkonu sinnar
Glúm 373þu skallt biðia Kolfinnu dottur Avallda. þar skortir eigi fe ok er hon kostr góðr
Hallfr 295þó sagði Ósvífr, at þat mundi á kostum finna, at þau Guðrún váru eigi jafnmenni
Laxd 11521mun ek þat fyrir satt hafa, at þér virðið í fornan fjandskap, ef þér vilið eigi gera mér kostinn
NjM 8625Gera máttú því kostinn, at þetta er henni jafnræði
NjM 9013Hallr kvað góðan kost í konunni
NjM 29715Ec fecc ok þan kost, er bestr þotti vera, Gro, dottur Gitzorar biskups
StuᴵK 4213hun mun vera godr kostr. eda hafua nauckurir menn til komit at bidia hennar
Eir557 34a24Modr hanns þotti sem hann hefdi. litt til kostar. tekit ... ok er. hun reynndi at. Gvdridr. uar skaurunngr mikill. for. hun. heim
evt. def. 14 Eir557 80a19herraner ... sogdvzt vilia hans villd giora ... og veitha hans systvr þat sem hann vill efter beidazt. vtann þat at siꜳ rad fyrer hennar kostvm annars enn hvn villde sialf. þar være þeir ecki menn thil
GregBpReyk 434þessi kona er nu eigi allra færi saker skaplynndis; enn þu sier sialfur fyrer kosti þijnum
Fljˣ 2411þötte mo᷎rgum gödr kostur þar sem Jngegerdr var
SigrFrˣ 497hón var þá enn ekki meir en fertug kona at aldri ok þótti kostrinn vera enn merkiligsti fyrir allra hluta sakir
StjǫrnODrˣ 11424er sá kostrinn, at gjarna munda ek mér unna, ok þú átt ok mest undir sjálfum þér
cf.hver er sú kona, er þú talar til?
11915-16 StjǫrnODrˣ 11914
● sem mǽr til kostar
sitr þú ... svo kyrr sem mukr ‹í einsetu eðr› mær til kostar
KirjB 9623Huern frama edur fregd munu wid af fꜳ ef wid sitium heima sem mær til kostar
SigÞǫgl 1048Einn dag mælti konúngsson við föður sinn: svá lízt mer ... at lítill frami muni þat fyrir mér, at liggja heima hér hjá yðr sem múnkr í klaustri eðr mær til kosta
SǫrlaStˣ 40920
7) kår, stilling, situation, (gode) forhold ⫽ condition, position, situation, (good) conditions
Nu beʀ þat quiðr i hag honom. þa helldr hann coste sinom
GrgStað 41520etla heiþingiar siɴ cost er elldr oc reycr søkir at þeim. oc leto þar svmir lifit iɴi. svmir gengo vt
Mork 34631Þótti þeim nú þegar ⸢vænt um sinn kost [var. vænkaz um hag sínn AM 144 8°ˣ “f”, etc.]
HG 651hofdv (þeir) þar ina beztv kosti medan Iosep lifði
VerA 241Eptir þat settiz Knútr konungr í ríki sitt; bauð hann þá Oddi alla kosti með sér
ǪrvS 1355ecki mun honum þikia batnat hafa vaʀʀ kostr i þessi ferð
EgM(2001) 8229Var hann mikilhæfr maðr ok atti frændr ageta ok hina beztu kosti
Finnb 41ollum sonum sinum feck Finnbogi hina beztu kosti þuiat hann var huerium manni auðgari ok atti betri gripi en aðrer menn
Finnb 7616en þat er kemr til Kjartans, þá er þat með miklum ágætum at segja satt frá hans kosti
Laxd 15614þá er víst at ek fær Viðey at vetri, ok síðan hindrar mik eigi kost
GBpD 10423Enn Sighvatr villdi ekki minnka kost sinn norðr þar
StuᴵK 3523Er þat ok likara ... at þeir se eigi at strangari ímot at gera ydarn uilia at ek se her ꜳ yðru ualldi i goðum kostum
ÓTᴵᴵ 203hann leigir til með ser .ij. ena hagaztu smiði vind verska at ætt. gerir þeim kosti goða. þviat hann sparir eigi peningha Þorolfs
RRÓT 3162þau (ɔ: guðin) sogdu at hann skyldi radaz j Gricland ef hann villde hallda sæmd sínne oc kostvm
TrójS 6411hann hafdi ok marga menn þa sem honum til heyrdu ... Ok sem hans kostr gordiz sua mikils háttar. þa heyrdi hann sonu Labans sua segiandi
Stj¹ 1797slikan kost mundu þeir oss ætla ef þeir hefde betr haft af vorvm funde
ÓHFlat 36128Illa er sꜳ kostr kominn, er þeir eta ok drecka, sem kallaz uinir uarir, enn sia ok heyra suiuirdu uara ok lata þo hefndalaust
Thom² 4342mun han helldr bæta kostí þína þuiat han er uel til þin
Harð564 12527●●● Kvędr þann dagh illann vera, er hann skal deyia fra sinum godum kostum ok svina geymzlu
Vǫls 9917ei muntu, Ubbi, þurfa þessa at eggja, því at þér mun koma, ok mun ei langt at bíða, attú munt fá ⸢úr [var. ä AM 590 a 4°ˣ 45r22] þessu máli illan kost
Mág² 13031So mun eg uirda, sem hann se yduar son, og hefia kost hans
Jvs510 125tók Gunnarr við honum ágæta vel ok fekk honum góða kosti, ok var hann í Nóregi til elli æfi sinnar
GÞiðrˣ 21113gaf hann (ɔ: Óðinn) þá sumum sigr, en sumum bauð hann til sín; þótti hvártveggi kostr góðr
Hkrᴵˣ 228son[u] þijna og dætur skulu vid ꜳ̈ burtt leisa med minni forsia, og efla þau so ad þau mætti fa goda kosti af þier
Hrafnkˣ 155nu er so komid kosti þijnum Samur sem þ[ier] mundi olijkligt þikia fyrer stunndu, ad eg ꜳ̈ nu valld ꜳ̈ lijfi þijnu
Hrafnkˣ 5914Ok er Árón finnr Harald, segir hann, at þeir skuli flytja hans mál, ef hann vill fara með þeim, ok hans kostr skyldi *sá beztr, ok segir honum annat óráðligra
StuᴵᴵR11127ˣ 11715þótt synir þeira tæki jarðir, máttu þeir eigi haldaz í sínum kostum ... nema þeir legði sik ok sína menn í hættu
Vatnˣ 230
● þrøngva kosti [e-rs]
þa var þrꜹngt kosti þeirra sva miog at þeir matto hvergi vera i frelsi
HákFris 43236En lógaðu eigi landinu, þó at þrøngt verði kosti þínum
Glúm 1610tok vikingriɴ þa at heria ꜳ riki Svɴifo. ok marga vega þrongva hennar kosti
ÓTᴵ 24419J þessi borg sꜳtt Florens Fracka kongr; ok suo hafa Saxar þraungt hans kosti, ath hann hefir eigi meira af Fracklandi
Flóv² 17923med þui at þa var þrongt þeirra kosti, at þeir attu huergi vist ne ueru j Vikine
Hák81 3754er þat illa, at hans kosti er þrøngt
Hǿnsˣ 1013
● verja sinn kost
er bændr villdu veria sinn kost þa fellu þar margir af bændum
HákFlat 904er bændr villdu veria sinn kost, þa fell‹u› þar margir godir dreingir af bændum
Hák81 4434
8) (ngns) anliggende ⫽ (sby’s) matter, case
Hvat snuð sia þeir mænn ser i konongs þionosto er bæðe æigu yfrit fe oc kyn at skyllda sec til konongs þionosto mæð huscarls nafni æinu saman. hvi hafa þæir æigi þær nafnbœtr at heita hirðmænn eða ælligar vela heima um sina coste. sæm aðrer bœnndr gœra
Kgs 4226at hann spyrr hueʀr raða eigi firir kosti hennar
BandM 1216Helgi bað Þorstein sia vm kost Rannueigar. lat fylgia henni ef þu vill til buss Grims broður míns
Dpl 1605
● varðveita kost [e-rs]
siþan let hann varðveita cost hennar. oc er stvndir liþv ol sv kona barɴ
Mork 44213Siðan líet Simon varðveita kost hennar
Huldaᴵᴵ 27521Nú skaltu taka við byrlaranum ok varðveita kost hans segir Oddr
ǪrvM 3016Hann senndi ord eptir Kristinu, systur sinne, ok tok hana at naudigre drottningu ok wardveitti kost hennar
Bǫgl81 25614
9) betingelse, vilkår ⫽ condition, term
Ef þeir gera felag með ser erlendis þa scal hann cost eiga at scilia felagit ef hann vill oc láta virða feet oc hafa slica costo a sem hann væri frænde ens davða
GrgKonᴵ 24023En þo at þu sagðer þat. at þu gerðir þetta. með engom ⸢nauðgum kost [var. nauþa cost AM 232 fol 25rb12]
Menota: 61vb15 BarlA 11323sva sæm þacsamlega buinn við at taca. hværium kosti er guð villdi at hann hæfði
Kgs 11036hon svaraþi oc lezc þann cost taca myndo. oc q. (ɔ: kvað) a þegar vm þenna
Mork 31mun ꜹdsęr vaʀ costr ef hann scal raða
ÓH 36710●●● Eigi syniz mer slict ovenliga stefnt. oc goðr kostr ma þetta
ÓTOddS 430hvern korst skvlv þeir hafa Hemingr ok Helgi ef þeir sættaz
Hem544 5532skal at þessum kosti ganga
Mág¹A 927Ok er þeir savgþv honvm þesa kosti, þa beiddiz hann, at þeir skyldv lofa, ‹at hann› hefþi lið af hesti sinvm
SnE 4523vel er boþit, enn ecki manv þeir af hallda, ef þeir fa nockurn kost annan enn deyia
def. 1/9 StuᴵK 43815er þat engi kostr þeim mǫnnum, er eigi eru ótígnari at nafni, en Haraldr, at gerask þrælar hans
Hkrᴵ37ˣ 11115þóttisk hann vita, at honum myndi slíkr kostr hugaðr, ef hann gyldi eigí varúð við
Hkrᴵˣ 673Herjólfr kvazk betra þykkja, þótt hann fengi harðari kostu (ms. harðere koste) á um viðinn ok væri ekki tvímæli á síðan, hvárt hann ætti eða aðrir menn
Reykdˣ 17325 → ms. 17r10þetta muni vera Hálfdán konúngr ... af Svíþjóð hinni köldu, hverja þú vannst af Ágnari hinum auðga ... en gjörðir hann at slá, ætti mér því eigi at þikja kosta vant við þik
SǫrlaStˣ 42723
● gera kost [á e-u] [e-m]
man ek gera koste a at læita við með þinu afle Oc *læggia til nokcor rað
ÓHLeg 109Gera skal þér kost á þessu
NjR1908 21410Gera skal þér kost á þessu
NjM 23611Þeir mæltu: villtu glíma við Björn? Hann svarar: þar skal yðr kost á gjöra
Án 33310Munn eg giora þier ꜳ kost; þu skallt giora gard ofann wr fialli unndann homrumm og wt i sio
Fljˣ 627Þorgils bað Hrafn ok Sturlu segja, hvern kost þeir vildi gera honum
StuᴵᴵR11127ˣ 16335Sendi hann þá mann austan um várit til Staðar með bréfum at leita eptir, ef hann vildi nǫkkurn kost á gera at veita honum lið at hefna Odds bróður hans
StuᴵᴵR11127ˣ 2466hvat viltu, Þorgils! til mæla við Þorvarð, ef þú vilt nǫkkurn kost á gera?
StuᴵᴵR11127ˣ 25429Var Þorvarðr eigi fjarri sættum ok gerði þann kost, at mál þeira mundi fara í jafnaðardóm, en Eyjólfr skyldi fara utan ok láta lausar sveitir
StuᴵᴵR11127ˣ 26436Var þa þvi lokit, at bęndr mundv nockurn kost a ger[a] at taka vid Þorgilsi
StuᴵᴵR 27216Óttarr kvaz mundu gera á þessu kost
Vatnˣ 8629
● (at/með) þeim kosti [■]
eɴ hann bergr þeim coste sökiɴe. ef eigi hafa avɴor gögn fram farit þar ameþal
GrgKonᴵ 5518●●● þa ma hann af fꝍra bꝍ sinum með þeim koste at gera aðra (þjóðgǫtu) iamgoða
Landsl 1314Sturla tok við þeim firir orð abota, at þeim kostvm at hann tok með goðorðum þeira til eignar, en skylldi ueita þeim til *sætta þeira, er abota ok ǫðrum goðvm monnum þætti þeir mega við una
StuᴵK 37923
10) henseende, måde, omstændighed ⫽ respect, manner, circumstance
scal sa kiosa at þeim coste undir sec er maleɴ er boðeɴ at hann scal sina avra reiða fyrir
GrgKonᴵᴵ 1069Byr bo᷎ndi sin herbergi medr bedzsta ko᷎sti ok gno᷎gum fagnadi
~
HMSᴵᴵ 11119 Nik Holm perg 16 4° 34v11
● (af/at/með) engum kosti
allz sa es þéim kaɴ illa sva allzcostar. at haɴ villde þǽr at eongom coste hafa
HómÍsl³³(1993) 51v25þat villda ec engom kosti
ElisA 510hann villde þat ængom koste
Streng 3027Gviamar ... vill engom koste brott fyrr en hann have sott
Streng 405Bisclaret fylgði honum. ok sem nest matte hann. ok vill ængom kosti skiliazt við hann
Streng 926vil ec ængom koste kuað hon yðr þuisa lœyna længr
Streng 1043Ec ma engvm costi her lengr dveliaz
Streng 12424faðer hennar villdi engvm kosti gifta hana
Streng 16016Ecki mœðizc hiarta. ok fyrir þui vil ec engvm kosti huilazc
Streng 1663þui at hann ma engum kosti liva on hennar
Streng 1984Ec vil engum kosti at þu hauir sacar a mér ne illa grunsemd eða tortrygð
Streng 23227mætte þeir. engom koste val liva eptir hann
Menota: 95va27 BarlA 18124virðiz mer sva sæm þæsse sysla se bæðe nytsamlegh oc sva nauðsynlegh at hænnar ma ængom kosti ón
Kgs 9716ver hꜹfom sva micit lið oc fritt at engom costi viliom ver flyia
Mork 20810Haralldr ... vill engvm costi lata rikit
Mork 26224engom kosti skil ec ycr annan veg en hann verðr nv at raða
Þiðrᴵ 17021ꜹngvm kosti stenz hann bæði troll dom minn ok gerningar ok fræknleika
Bær 11756Heimti faðer dꜹða af honom ‹Magister› Engvm kosti
~ lat.Minime
7030 Eluc675(1989) 7016þa ole sa hann er kirkiu soknena a með prestlengs hiolp ef engom koste fær meira lið til
FrostKrᴵ 13618munu þeir allir til þín vera svá illa, at þar er þér at engum kosti vært
Glúm 627þeir villdv Guðmund með ængvm kosti i brot
StuᴵK 22213At engum kosti fáit þer oss snuit fra heilagri tru
KatA(2017) 10615at þer uilit med ⸢o᷎ngum kosti [var. o᷎ngu moti AM 621 4° 52r15] láta af ẏðrum sið
~
PS 11530 Pétr SÁM 1 25rb35en ek uæit at ek ma at o᷎ngum koste komaz þagat
EVíðA 486gaf Olafi konungi at skilia at hann matti af o᷎ngum kosti audlazst riki j Noregi
ÓTFlat 20636gaf honum at skilia at hann matti ⸢eigi [var. af o᷎ngum kosti GKS 1005 fol “D²”] o᷎ðlaz riki i Noregi
var. ÓTᴵ 2027: GKS 1005 fol “D²”Frankis menn mattu engum kosti hans fund nalgaz
KlmA1980 19812hann vildi með engum kosti stað sinn láta fyrir honum
KlmA 31218engum kosti þola þeir, at þú fyrirdœmir þá fyrr en vér vitum hvat títt er um vára menn
KlmA 31821inn gamli Galinger vildi [var. + með AM 180 a fol “a”] öngum kosti því játa
KlmA 3488ok [var. + með AM 180 a fol “a”] engum kosti megum ‹vér› nær koma hans krapti
KlmA 35212kemr Rodbert aptr ok hefir ꜳkall til rikis, enn Heinrikr uill eyngum kosti upp gefa
Thom² 29633hann þottiz o᷎ngum koste þola mega utan snæda þegar primatid dags
VP 4923Nei, segir hinn, ger þat med o᷎ngum kosti
VP 50612meistaramennirnir mælltu sva miok i mote ok villdu o᷎ngum kosti vid taka
VP 50919En þat matti o᷎ngum kosti leikaz
VP 54816salin ... matti ongum kosti fotum koma under sig
Dugg681a 393salin ... þordi aungum kosti nær at ganga
Dugg681a 481mattu aungum kosti undan komazt þessum pinum
Dugg681a 639uilldu þær þat giarnan og mattu aungum kosti
Dugg681a 681þat bod færr hann aptr af henni at fruinn vill med ongum kosti sia sinn sun
GibbB 927hæiðingiar fylgðu honum honom mikil fiolðe, oc mattu ⸢æigi [var. (var. + at Holm perg 6 4° “B”) avngvm kosti AM 533 4° “C”, etc.] nalgaz hann
var. ElisA 3612: AM 533 4° “C”hún mátti ongum kosti fara veg þessa heims lífis fyrir utan synd
BernhRitn 1937og þessu sinu frelse mætte kyrkjann med ongvum koste tyna
ÁBpˣ 1072og aunguom kosti vil eg þui neita ad gipta þier mijna dotter
ErAˣ 129quaz finna a þvi at þæir villdu ængum koste under ganga
FskAˣ 3711engum kosti megum vér móti líta hans birti
KlmBˣ 24321ek má ... ⸢ekki hér [var. at ongvm kosti AM 633 4°ˣ 19117] vera at þessu boði
var. MarB 11926 → Mar AM 633 4°ˣ 19117vildi hann öngum kosti aptr hverfa sakir þeirra orða
Trist¹ˣ 7419
● (með) nøkkurum kosti
oc gefa þui barne nafn [var. + ok dꝍyfuæ þui i vatn ef þui ma með nokorom koste na OsloUB 317 4° “B”]
var. EiðKrA 37514: OsloUB 317 4° “B”á morgun, ef ek má nökkurum kosti, þá geng ek at sjá hana
Trist¹ˣ 11921
● af/at/með ǫllum kosti
þa biogge hann sek til þessa fundar meðr ollum koste hit mikelmannlegsta
Thom¹ 4720þeir skulo engi klø̋ði bera nema gvl, ok þo vánd ok felitil at øllvm kosti
MarS 2071
11) tilfælde, fald, grund ⫽ case, instance, reason
● (at) bezta/versta kosti
skiolld þann at versta koste er liggia scolo iarnspengr þriar um þveran
Gulᴵ 10131Þat var callat Harallz slatta. var meiri lutr copars. Þat bezta costi at veri helmings silfr
HalldSn³Mork 14930munndi þangat stefnna huerr, er fotum kæmi wit, sem Suerrir kongr wæri, eda þanghat at beztta kosti, er heimile þeirra wæri
Sv81 18711Þeir toku hardlega a þui er bændur skutu malum til biskops og undann syslumo᷎nnum, og kolludu þa landradamenn edur brefa brots menn ad besta koste er þad gio᷎rdu
ÁBpˣ 5611þu munnt ætla ad rijda heim, og setiast j bu þitt, ef þu naer ad besta kosti
Hrafnkˣ 379
● at minnsta/fǽsta kosti
*Ðat heiter floccr er .v. menn ero saman at fæsta koste
Gulᴵ 6113eigi nenni ek þvi at marka hann eigi at minnzta kosti
Hallfr61 7310þat þóttu‹m›z vér sjá, at menn ... gerðu þá handtekna alla at minsta kosti
StuᴵR440ˣ 384
● (at) ǫðrum kosti
Eða [var. + at AM 232 fol 26vb12] aðrom koste sigraðer
Menota: 64va11 BarlA 11818toc giolld af monnom. en heriaði at avðrom costi
ÓH 4713beriaz ef oꜱ syniz a þvi fong vera. En at oðrum costi roa ut or ánni
Sv 4021En at auðrom costi scaltu fara heðan ibrot i griþum
Sv 6515en ‹at› oðrum costi lez hann myndu brenna upp heruð þeira
Sv 1443Her mvn ec standa ok hlyþa, ef nokqvor orlavstn fæ‹z› þesa mals, en at ꜹðrvm kosti (ellers ⫽ otherwise) kalla ec yðr vera yfir komna
SnE 4823en at ꜹðrvm kosti hverfit aptr, ok þaɴ ætla ec yðr ‹vera› betra af at taka
SnE 537latit þær nu lausar. enn at odrum kosti man ek. sækia sæ̋md mína med suerdi
Gyð(1995) 1058sagði hann at þa skylldi leggia ꜳ tuí hættu at koma fram konungs erendinv eðr deyia at o᷎ðrvm kosti
Fær61 7513en at o᷎ðrum kosti man hann vera nockuru diarfari en dęmi munu finnazst til
FærFlatᴵᴵ 24419an ad odrum kosti mun ek fa þer mikit lid at sækia land af Olafi
ÓHFlat 4715eða deyða hann at ǫðrum kosti
Hkrᴵˣ 2718en deyja at ǫðrum kosti
Hkrᴵˣ 1037
● (at) seinsta/síðasta kosti
sua at loket se allvm seinsta koste at maríumesso siðare
NoDipl (1297) 8335skulu lokner væra sæinsta koste at paskom
DN I (1304) 9217at sæinsta koste aðr en handgengnir men take orlof
Hirð 4503firir attæ kyrlogh er loken skulu vera sæinzstæ koste j haust
DN V (1344) 13421sem min herra konongin hefuir þeim skipat med sinu brefue vpp at luka seinsta koste at paskum nesta er koma
DN IV (1365) 34832●●● þa verðom ver þo at ver gerom þat miok nauðighir ok at sidazsta koste. at ver lysum sira Botolf .j. bann hafua fallet
DN VIII (*1320›apogrˣ) 8722
12) (god) kvalitet, gode, fortræffelighed ⫽ (good) quality, excellence, choice quality
Af syɴþom oc af lavstom hlyzc iamnan syɴdrþyke (!) oc bardage. En friþe fylgia aller coster. oc øll friþeɴde
ClemCod645 4421eikr tvær standa, ok sé önnur hvergi nær fullvaxin ok litt reynd at kostum
HG18 430Vil ek svá helzt tiltaka af tilteknum dæmum, sem eikr tvær standa, ok sé önnur hvergi nær fullvaxin ok litt reynd at kostum, þóat hón sé með miklum blóma ok þicki líklig til at gefa af sér góðan ávaxt, epli góð ok grös ágæt
HG18 430ek ætla mer vera goðan kost huaʀʀ sem vpp kemr ef við Þorsteinn skolum reyna með okkr
EgM(2001) 15621Nv ma verða at því at nokkvʀʀ svarí sva ek ma fvll vel lesa danska tvngv þo að latínv stofvm re[t]tvm se ritað ma ek þo at likíndvm ráða hve kveða skal ... Enn ek svara sva. Eigi er þat rvnanna kostr þo at þv leser vel eða raðir vel að likindvm þar sem rvnar visa o skyrt. helldr er það þinn kostr
Gramm¹ 2141Kastalann matti æigi uínna medan kostr var i honum. þuiat hann stod ꜳ eínu hafíalli
mens borgen var ved fuld styrke? Rómv226(2010) 4216J iarðarinnar kost ok feitleik ... man þin blezan uera
Stj¹ 16736let ok gera Laurencius skrin med hardla venum koste
AnnL 26911þat land uar slett ok skogi uaxit ok sandar huitir vida þar sem þeir foru ok osæbratt. þa mællti Leifr. af kostum skal þessu lande nafnn gef‹a› ok kalla Markland
Grǿn 5399Hann bra þa saxi þui er hann hafde vid sig ... þat uar afburdar jarnn kosti
HálfdSv 56516[var. at ollo meira ok mektugra en adr var hann ok nyrra kosti ok sœmiligra Holm perg 6 4° “B”]
var. ElisC 591: Holm perg 6 4° “B”þeir spurdu Reginballd huort hann uilldi ecki niota sialfur kosta konu sinnar. en hann kuezt eigi fyrir muna þeim sem audit yrdi
VSj 9522ek vil fá þér tvenn herklæði, ok hvorr öðrum lík, utan at kostum eru þau ólík; þau skaltu fá konúngi, er verri eru, en önnur skaltu ekki sjá láta
GHr 2815jarlinn talar þꜳ̈. þessar herforur vil eg þier gefa herra og eru þær at aullum jþrottum og kostum jafnar þeim er fadir þinn ber
GibbC 10919kanntara kapu med baldikinn. oc adra med lettum kosti
DI III (*[1354]›Bps A II 1ˣ) 7930tabulum og vida stockit. þar med brik med litlum kosti
DI VI (*1490›apogrˣ) 73412lætr hann þar reisa eina kirkju harðla mikla með fríðasta kosti er fá kunni
KlmBˣ 13316Jlla er kominn sá fríði kostr, er prýðir þessa dólga
KlmBˣ 17238gaf hun og hverri þeirra dyrlig klæde med allskyndis litum og kostumm
Mǫtt179ˣ 910veliande thil þeirrar ferdar alla þa hlute er verolldenn matte best veita, fyrst af agiætri hird skipum seglum kosti og dryck gulli og gimsteinum gersemum perle og purpura og ollum díȷ́rustum vefjum, krusum og kjerum af rauda gulle, so og men og hríȷ́nga af sama koste
SigrValˣ 1368
● góðr/... kosti
⸢Almatvr konvngr er eigi harðr nę kosti goðr [var. Almazur er huorki godr kosti ne huatr Flóv² 19624]
Flóv¹ 15232varð þar glatt í fólki, þvíat fiskr var bæði stórr ok hinn bezti ⸢kosti [var. kostr AM 220 III fol 2v36]
GBpD 14435mikill uexti en illr kosti stor sem rise en sterkur sem traull ok illr uidr eignar
Rém 27427ho᷎ggr eirn heidingia storan vexte ok illan koste ofan i hialmen
KirjA 3911⸢Hann reíð skiotvm hesti ok kostgoðvm, er Araz hét [var. Hest hafði hann góðan, er Árað hét, rásfimr mjök, fríðr ásýnis ok góðr kosti AM 152 fol “C”]
var. Flóv¹ 13621: AM 152 fol “C”þo þetta suerd være gott kosti þꜳ var þat eigi sijdr med gulle skreytt og skijnande gimsteinum
SigÞǫgl 13919Margur annar var þar mikill vexti, en illur kosti
Jarlm² 1431hann var mikill vexti ok illr kosti
KlmB1980ˣ 19314
● kyn ok/né kostr
aðrir mvnv allbratt gera bert nafn mítt ok æðli, kyn ok kost
Bær 9950Nú líz mér svá, sem ek muna þann heldr kjósa, er reyndr er at höfðingsskap ... en þann, er vér vitum hvárki kyn né kost
HG18 57ek muna þann heldr kjósa, er reyndr er at höfðingsskap ... en þann, er vér vitum hvárki kyn né kost, þótt hann sé vænn at sjá
HG18 57þit hafit til þess bædi kyn ok kosti
Vikt 189
13) (særlig om magisk egenskab/kvalitet ⫽ especially of magical property/quality)
Þeir kostir skulu ok fylgja, at fár munu aðrar svá gøra
ǪrvS 756hvárt fylgja nú allir þeir kostir, sem ákveðnir eru
ǪrvS 8112þar ferr hann ór klæðum ǫllum ok ór skyrtu sinni, ok helt hon ǫllum kostum sínum
ǪrvS 1192Dimus sagdizt mundu smida aunnur vopn suo lik at lit ok wexti en wæri þo deig ok ecki til kosta gef[it]
Vikt 214maa henni (ɔ: skyrtunni) ok eigi eitur granda ok flester koster fylgia henni
Vikt 3011hefer Dimus uinur minn þessi klædi syiat huortueggi med adr nefndum kostum ok at kuædum
Vikt 3013
14) fordel, (et) positiv ⫽ advantage, (a) positive
● til kostar
er þat til ⸢costar [var. botar JvsFlat 19235] at egi flyiy ver fyrir moɴɴonvm þott ver halldiᴍ vndan
Jvs291 11721enn ef þær eru þungar, þa er þo þat til kostar, at bratt verð‹r› eptir þær
Andr¹Frg656 3463er þat ok til kostar, at Hǫskuldi munu þá tveir hlutir illa líka
Laxd 6019þat er til kostar, at þessa manna sekð mun eigi minni í Noregi, ef vinir Kjartans lifa
Laxd 1978
15) dyd (vs. last) ⫽ virtue (vs. vice)
J þui oc es vér cꜵllom goþ fꜵþor. erom vér mioc a miɴter hue tígulect es at oþlasc þat faþerne meþ kostom. eþa hve ovirþelect es at missa þess fyr illífess sakar
FV15³(1993) 91v1hefe vp kosterner þa er lesterner fęldo
~ lat.Erigat adjuncta virtus, quem vitia prostravrunt
PsAugSerm 197813 HómÍsl¹⁷(1993) 24v22Rísom ver up af aɴdar dauþa til lífs. þat es fra synþo lꜵstom til kosta
HómÍsl¹⁰(1993) 13r22léysisc fra lꜵstom. en lýsisc costom
HómÍsl²⁹(1993) 43r9Sá á. es ꜵ́stena a. en sá es hana á eige. sa es hveʀ øréige. þuiat hon es sá costr. ef ón es þaɴ cost mego aþrer coster eige vera coster. oc hon éin
HómÍsl³³(1993) 51r5snýr hann ⸢coste [var. kraptinum Alk685 11214] í lost
~ lat.virtutem in vitium transfert
11234 Alk619 1137fyrir hælga ⸢coste [var. mannkosti Alk688 12834]
Alk619 1311þæir mego sia dyrð up-risu hanꜱ er sialfer fara fra lꜵstum til costa
HómNo¹⁷ 8327Nv cycni lios af liosi eɴ costr af costi
~ lat.virtutem virtus pariat
Epigram 5073 Prosper677 89gvð gorir þat at in helga cristni þroasc beði at *maɴfiolþa oc at costom
Prosper677 931ef vjer forum nú frá laustum til kosta
Hóm624² 15236
● kostr ok lǫstr
at hann myndi sia cost oc lꜹst at maɴi
ÓH 46120Vel skalt þú svara ok segja þó kost ok lǫst á konunni
NjR 4225ec man skynea hattu hans. ok uita hvers hattar maðr hann er. ok uita þa kost ok laust a honum
Rauð4 66213þeim sem vissu lost ok kost ok mikileika iordanna
DN II (1345) 22618Heriolfr sagði kost ok lavst ꜳ landínu. en Þorolfr lofaði sva miok landit at hann kvað þar drívpa smior af hveriv strꜳe
ÓTᴵ 2594Floki lastadi miok lanndit. enn Heriolfr sagdi kost ok lost af landinu
LdnHb105ˣ 532
16) (kvindes) dyd/uskyld ⫽ (woman’s) virtue/innocence
varla þottvz menn vardveitt fa kost gꜹfvgra kveɴa fyrir honvm
KonrA 5441en Krancki Kerru madur ... hefer minum kosti spill‹t› ok suikit ydr ok minn brod‹u›r en skemt sialfa mig
Rém 9535er best ad Dijnus fäe köngz döttur Philotemia med þui ad hann heffur aadur spillt hennar kostumm
DínDrˣ 862
17) umage, anstrengelse, møje, besvær ⫽ effort, difficulty, trouble, toil
● gefa (mikinn) kost [til e-s / á ■] [sér]
gaf sér mykin cost til at coma þæim ollum í vingan við guð
ÓH619 1107hann hefðe morgv sinni fyʀ mikinn kost til gevet at þat scyllde verða
Alex 11115hovum ver firir þvi mikinn kost til gevenn at sigra Darium at Bessus scyle takat rikit eptir hann
Alex 11514er þessa sǫgho heyra ok sinn kost til gefa hana (ɔ: sǫguna) at skrifa upp i lof Mikhaelis ok allra heilagra engla
Mich 7134Svá er nú, Glúmr, at þú hefir kost til gefit at sœkja eptir mér
Reykd 23520hon gaf eigi þui minna kost til at væla hann þott hon sæi at hann fordadiz
MírmA(1997) 1410er Avgvstinvs biskvp spvrde þessi thidinnde. Þa gaf hann mikin kost til þess at nꜳ helgvm dome Stefani
StephReyk 23314
● leggja (mikinn) kost [á ■ / til ■]
Hrólfr konungr lagði mikinn kost ⸢á [var. til AM 590 b-c 4°ˣ 22r32] á, at búa drekann Grímarsnaut
HG 308letz þar uilea sina koste til leggia at þeir Hakon konungr deillde o᷎nguar uhęfur
ÓTFlat 5023
18*) (sands. err. for klaustr, cf. var. tekst ⫽ prob. err. for klaustr, cf. var. tekst)
19*) (m. underforstået subj. kostr ⫽ with implicit subj. kostr)
oc er þo sa éiɴ (kostr) til at bǿta yfir sem bráþast i nøcyrom (cf. corr. [Gripla 13] 312) meinlǽtom
HómÍsl⁴³(1993) 73v1var sa þa hinn bæzti (kostr) at ganga til handa
Sv 1412Nú er þeim (kostr) út at ganga ǫllum, er leyft er
NjR1908 30016var þa engi annaʀʀ (kostr) til en stefna a land vpp
EgM(2001) 11321aatti Olafr þa engann annan (kost) til enn snua inn i Halluardzkirkiu
HákFlat 15429Þui er eingi annar (kostr) til, enn leggia af greinum ok luta nidr haufdi
MarE 68215Hó herra Jamund, þunga dagleið áttir þú fyrir hendi, þá er þinn (kostr) varð þvílíkr gerr
KlmBˣ 22918nú er þó þann veg vorðit, at sá er illr, en hverr annarr (kostr) verri
KlmBˣ 24831
I. B. kostar (gen. sg. i forb. m. adj./pron.)
● alls kostar
1) (adjectiv.) al slags, al mulig ⫽ all kinds of
at þola va oc vesolld. oc allzkostar beiskan. firir bunað
BarlA 11526allmicla tign ma her sia ⸢margsconar [var. allz kostar AM 75 a fol “75 a”]
var. ÓH 1394: AM 75 a fol “75 a”Ytalia er ... þeckiligt ok lystiligt af iardarinnar aauexti ok freoleik. ok þar medr af nægd allzkostar monnum til uidruæriss ok skemtiligs uidrlifiss
Stj¹ 898er þar nv gledi ok gaman ok ⸢allzkostar [var. margskonar AM 567 II 4° “F”, etc.] skemtan
ElisB 13218
2) (adverbial.) på enhver måde, i alle henseender, helt og holdent ⫽ in every way, in all respects, completely
Ráþþu fyrer oss alzcostar oc lát oss nálgasc ríke þiᴛ
FV15³(1993) 93v28allz sa es þéim kaɴ illa sva allzcostar. at haɴ villde þǽr at eongom coste hafa
HómÍsl³³(1993) 51v25verþr af þui eige allzcostar þat nauþungar verc. at hiɴ gꜵfgare hlutr maɴz ens. viþr lostegr siᴛ verc. en þat es fórráþ allz manz
HómÍsl³³(1993) 52r26(hann) let gera þegar roðo sva myccla ór silfri at allz costar er hon lengri ok mæiri en manzvaxtar
ÓH619 11329taka þeir hann hꜵnndum. beria ok bøysta ok læica ⸢hallzcostar [var. allz konar Hkrᴵᴵᴵˣ 3109] illa
ÓH619 12110huerssu myndda ec þat mega hylia sua mykynn steín. er ec em ⸢allzskottar [var. alkostar sialfr AM 230 fol “c”] minni
BarlA 3125þat riki er ... ⸢allzskostar [var. allavega AM 230 fol 37r30] rikulega skipat sterkom borgom
BarlA 555Sa er annar (vegr) er guð hevir allzskostar buit með fagnaðe sinum astuínum
BarlA 5834kona nokkor syndizt. allzskostar vraðvond
BarlA 8022vil ec þo eigi allzskostar nitta þui. er þu biðr
BarlA 8736stnerezt hann nv allzkostar aptr. til hinnar fornno veniv
BarlA 13938er mer þo þungt. oc allz kostar liott. at saurga likam minn
BarlA 14723mykla *fyst hafðe hann til guðs sialfs. allzkostar. at honom þotte þat allt enskiss vertt
BarlA 18221En þo varo þav (dýr) allzkostar raðeleg (ɔ: hrǽðilig). þvi at allr var vegrenn fullr. af þeim
BarlA 18529skildus uið ue[rolldi-]na [all]z kostar ok fra f[ræ]ndum [ok fe, fra] hegomligum [aud] ok sælo þessa lidanda lifs
BarlA 1999Þar ero opinbær skynsæmðar svor til sæm nu rœddum vit um er Moyses var. Iamheilagr .(maðr). (skrevet med runetegnet for maðr) oc retvis sæm hann var oc allz costar hogvæʀr æf hann vissi at ræfsing hans væri iam synðlig sæm annat manndrap þa gerðe hann æigi þat
Kgs 10628þyckiaz þeir nv allz kostar hafa vɴɴiɴɴ mikiɴɴ sigr
Jvs291 12313siþarsti vili mannzins scal frials vera. oc allzcostar gæymandi
ÁKr 2716þa ⸢iatom [var. iattum AM 351 fol “F”] ver af gvðs halfo oc lofom korn at scera. oc allzcostar at biarga. oc sva heyvi til qvelldz
ÁKr 4719Ec setta þik sua sælega. at engi dœme manv til þess finnazt. at nokkor faðer eða frennde. have sínn sun. eða ættar mann. ⸢alzskonar [var. allzkostar AM 232 fol 22vb13] sua sœmelegan settan
var. BarlA 10519 → Barl AM 232 fol 22vb13hann sér, huerso mikenn skaða er hæilagre kirkio læiðer allzkostar af, at hon misse þæirra
Thom¹ 5113þæir ero þess allz kostar ouerþuger
Thom¹ 1509sagðiz hon vera fanga fá allzkostar sua skiott a braut at fara
HákEirsp 66030af huerri lykt witt halldum ockr allzkostar vall halðen i oc fullulæga allt loket vera
DN III (1315) 10416þessar iarder ... allz kostar frialsar
DN III (1324) 1332siðazstr uili manzens skall frials vera oc alzkostar gꝍymande
JKr 34915fæstar kono bornn ero loghlegh alzkostar. þo at æi see bruðlaup gort
JKr 37212en Þorkatli hefir alls kostar illa farit þetta mál
Laxd 19910þu ert allz kostar uæseill maðr
BarlC 20619Siþan voru Birkibeinar fiolordari vm enn aadr at þeim þotti sin suivirding mikil allzkostar
HákFlat 2834varð Amícus heill þegar ok hreinsaðr allskostar
Amic 18839Vel hefir þu, Flovent! allzkostar dugat mer
Flóv² 20263ok taldizt hann alskostar overdr at taka slik metord
Greg 38723Sidan voru Birkibeinar fiolordari vm en adr, at þeim þotti sin suiuirding mikil allz kostar
Hák81 33125þat fylgir oss ollum, er af Standala-ætt eru komnir, at vera eigi ⸢allz kostar [var. alkostar HákFris 4641] trygguir
Hák81 43615þier er allzkostar illa gefid
Krók 3328svo viti hann eigi allskostar allt þat er hann ber ok þolir þessa heims
BernhRitn 19321villtu alls-kostar illa til mijn giora
Fljˣ 9616mikinn mannskaða hefir hann ⸢allskonar [var. allskostar AM 180 d folˣ “B”, etc.] fengit
var. Klma 51928: AM 180 d folˣ “B”er nú tillaga mín, at svá nöktr sem þú ert leitar þú aptr í kastalann ok stundir þat allz kostar, at þú komiz fram fyrir stofuna
Æv⁴²ˣ 14410
● annars kostar (adverbial.) på anden måde, anderledes, ellers ⫽ in another way, alternatively, differently, otherwise
Ec vil at þer raðeð hærra annars kostar en maðre‹nn› have lif
ÓHLeg 478En þo at þeir væri heiðnir annars costar ... þa hofðu þeir þo þænna atrunað
Kgs 254oc engi maðr væitti þæim bana annars kostar en með fiolkyngi ostacie. Fasolld stollzi lætr bera sitt mærki fram i miðian hær vilcina manna igegn hærtnið konungi
Þiðrᴵᴵ 27315ef kirkia brenn vpp eða annars kostar spilliz sva at niðr fellr aull eða meiri lvtr. þa ...
ÁKr 245annars kostar skolu þeir bęta fyrir afbrot sin eptir lꜹgum sem misgerþo
ÁKr 258hvart sem hann vil gefa hofoð tivnð. eða annars costar. vill hann scipta með kirkiom eða claustrom
ÁKr 2822en olian oll skal kauplaus annars kostar
SvKr 4203ængi maðr skal taka kono i ætt sina annars kostar er mælt er oc biskup lofaðe a Mostrar þingi
SvKr 42418En þo annars kostar, segir hon, veit ek kapp keisara, at osynt er, fadir! at þv mvnir leingi j kyrdvm sitia, ef þv syniar þess, er beðit er
Mág¹A 238En olean oll skal kauplaus vera annars kostar
FrostKrᴵ 13624olean oll skal kauplaus vera annars kostar
FrostKrᴵ 13624Sva er mællt at engi skal taka kono i ætt sina annars kostar
FrostKrᴵ 14714aðrnefndr herra Jfwar suaraðe at hann trœystizst þat eighi at gera, ok kuaz myndo sœkia rett sinn annars kostar sem hann gæte
DN III (1321) 11926Sa hueʀ ok sem gerer ⸢annars kostar [var. odru uís DI I (*[1224]›AM 350) 44728] at uilia sinum skal giallda biskupi
DI I (*[1224]›AM 671) 43619at drepa eða fanga eða annars kostar at þẏngia þeim
DI II (*1326›AM 671) 5908annars kostar skulu þæir bœta firir afbrot sin eftir logum oc misgerðum
JKr 34722Enn þo aɴars kostar er ho᷎rmuligt er vęr skulum sialfir hendr ꜳ leɢiaz
Rómv226(2010) 24210Sva eir allir sem hann hefir ofsott ... eðr aɴarskostar illa vid gort. skulu nu bót hafa
~
PS 62810 JJ SÁM 1 61ra38En ef brænd er up kirkia. eða annars ⸢konar [var. (ms.) kostar GKS 1154 fol 64va14 “C”, etc.] spillizst
var. JKr 34622: GKS 1154 fol “C” → ms. 64va14Annarskostar gerdi iartegn hinn helgi m.a þenna hátt
~ lat.Aliud quoque
46636 VP 46617Þu ottaz, at annarr take eign þina eda annars kostar meini þer med aleitne
VP 6198hann matti eigi annars kostar sitt mal bæta
Ambr 4528
● eins kostar (adjectiv.) en slags, en art ⫽ a type of
● eigi/... eins kostar ikke på nogen måde ⫽ not in any way
Þetta er gamans frasꜹgn oc eigi sꜹguligt einscostar nema fyr þa sꜹc at her er lyst grein speci og ovizco
Mork 2154Ecki var hann eins kostar fegꜹfvgr eða ættstorr. þo var hann fregr maðr
Heið 6418
● enskis/engis kostar (adverbial.) på ingen måde ⫽ in no way
Barþr hittir Halldor oc letr at konvngr vili enskis costar lata hans þionosto. oc þat rezc or at Halldorr feʀ
HalldSn³Mork 15017letr at konvngr vili enskis costar lata hans þionosto
HalldSn³Mork 15017Barþr hittir Halldor oc letr at konvngr vili ⸢enskis costar [var. eingum kosti Huldaᴵᴵ 24326] lata hans þionosto
HalldSn³Mork 15017Þat ma oc engis kostar vera, at eigi væri hann hinn hæsti i sannri tru, þar sem hann var til þess i heiminn sendr at syna þa eina vera sanna tru at trua a Jesum Krist
JBapt²A 92924
● nøkkurs kostar (adverbial.) på en el. anden måde, i nogen henseende ⫽ one way or another, in some respect
eþa vér viliom þat necquars costar at her hafem vér eige munoþ óra
HómÍsl³³(1993) 51v5Þar at eins eigo menn at heimta fóstr lavn eða rétta far vm þa menn er þeir hafa fram førða. er þeir hafa nokors kostar lögscyldir til verit at føra þa fram
GrgStað 13623þottoz þvrfa at afla ser vista oc fiaʀ noccors costar
Jvs291 6724ætla med ser at hafa son Tryggua konungs ef þeir mega nokkurs kostar na honum
ÓTFlat 744
● sums kostar (adverbial.) til en vis grad, på en vis måde ⫽ to a certain extent, in a certain way
þeir coster tuéir guþs ero iafn dýrer. es þó sé þeir sumscostar gagnstaþleger. þat es miscuɴ at gera eige réᴛ oc gera betr an rétt. an (“ɔ: en”, ed. note) þat réttlǽte at gera hvártke betr ne veʀ an rétt
HómÍsl³³(1993) 53r14þæir stoðo þar ok kagaðu upp í himín eptir honum sumskostar u-glaðer ok ryggvir. þvi at lafarðr þæirra for fra þæim
HómNo¹⁹ 9020enda gera þeir a þvi svms costar loc
Prosper677 423hann rac konunga alla a brꜹt af Vplondvm. Var þat þo vel svms costar
ÓH 55914Svms kostar man ek nv kynlega til orðs taka
ViðrLS544(1995) 2173þat er eigi illa sums kostar, þvíat þat er líkast til at vér verðim vísir, hverr þessi maðr er
ǪrvS 1592þeir skipta sigh ⸢svmskostar [var. sumstaþar SÁM 1 7rb7] fra almenniligri trv. jvda
~
PS 316 Pétr Holm perg 19 4° 19r10þo er eigi vndarligt sumskostar at Skuli jarl fylgi þessu maali
HákFlat 5516var þat þo uel sums kostar þuiat þeir hofdu adr brugdit tru sinne
ÓHFlat 34914semia sidu sina sumskostar, en *idna hitt eina at finna⸣ helga fedr
VP 3538virdir almattigr gud verdugt at o᷎mbuna honum þat sumskostar þegar i hond
VP 3657þeir sem hyrdmenn ho᷎fdu utlæga gio᷎rfa mistu langann tima hyrdersins sums kostar fyrer tilfelle, enn sums kostar fyrer vandræktt og sialfvilia
ÁBpˣ 11523
● þess/þessa kostar
1) (adjectiv.) den slags ⫽ that type of
2) (adverbial.) på den/denne måde, således (at) ⫽ in this/that way, such (that)
þessa kostar scal pacta telia
●EncCod1812 1712oc mælti þessa costar .i. Lofar ꜵnd mín dróttin
HómÍsl³⁸(1993) 63v34qvaþ þa annattueggia gøra skylldo at þeir færi þeꜱ costaʀ or laɴdi ibravt at þeir fengi ser sialfir uistir ... eþa færi hvergi elligar
Jvs291 6717Ma ok minnka atkvæði þeira þo at þeir standi eptir raddar staf í samstǫfon ok se sva nefnd‹i›r sem þessa kostar værí rítin nofn þeira. ef. el. em. en. er. es
Gramm¹ 2309eigi at eins gerði þessa kostar við hann fyrir miskunn guðs heilög ok sæl María
MarB 7524Eigi erv þeir allir sælir þott fatækir se ok ꜹmir helldr þeir er sialfradliga fyrir lata ꜹdæfi sin ok þiona gvdi þess kostar frialsir
GBpB(2018) 1423Sveinninn ... flutti fyrir abota sinum mꜳl munksins þessa kostar
VP 52720Aboti Paulus sagdi þa til hans med keski nockurri þessa kostar
VP 52910Sveinarnir to᷎ludu til hans þessa kostar
VP 5379Hvi heilsar þu mer þessa kostar?
VP 5617Þessa kostar for iafnan med þeim, at þeir hittu alldri hatt deilunnar
VP 58310Þessa kostar go᷎rdu þeir allan tima sins medferdis, þar til er freistnin let undan
VP 6506tok Abiathar til mals lærifadir Gydinga ok hof þessa kostar sitt mal
Silv 26030Þessa kostar hæfir at se
Steph 30026ok mællti postolinn þessa kostar við hann
Andr¹ˣ 33523
II. (y. no.)
Form.: kosti (130); kost (111); kostar (95); kostr (48); koste (41); costar (22); costi (16); cost (15); kostum (14); coste (12); (8); costr (8); kostur (7); kostinn (7); kosta (6); kostir (6); kostvm (3); korst (2); kostrinn (2); kostu (2); koster (2); kostumm (2); kostí (2); costom (2); coster (1); costir (1); cóstr (1); ko᷎sti (1); ko᷎st (1); costo (1); kosterner (1); Kosti (1); kostom (1); kottar (1); korste (1); ko᷎str (1); kostar? (1); kostr (1); costaʀ (1); costa (1);
Comp.: afar- (68), á·hyggju- (1), ann- (6), bjarg- (2), ein- (1), etju- (5), fals- (1), far- (17), fars- (16), fé- (1), fjár- (8), hesta- (5), hey- (2), hugar- (1), húsa- (2), hǫfuð- (3), jafnaðar- (1), jarð- (3), jóla- (1), karl- (1), kaupa- (2), kaupu- (1), knafanar- (1), knefanar- (1), kraf- (1), kven- (14), landa- (11), land- (7), lands- (23), leiðs- (1), lið- (8), liðs- (21), líf·nǽringar- (1), mann- (45), nauða- (4), nauðar- (1), nauðungar- (4), of·gǿða- (1), ó- (8), ráða- (7), skipa- (17), skip- (3), stríðs- (1), sǽldar- (1), tíma- (1), tví- (8), vand·rǽða- (1), vápna- (1), ver- (2), viðr·vǽris- (1), við·vǽris- (5), vil- (1), ǫr- (4)
Gloss.: EJ; ClV item (allr) allskostar; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4; Fischer _; Anm; Bin _; Rím; LP ¹kostr; Med; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH ¹kostr; AJ _; deVr ¹kostr; Fr4 item allskostar, kostar → kostr; NO; Walter; ÁBlM ¹kostur; Bl; WPA _; ; EDPG *kustu-
Litt.: Bandle 1956 [BA 17] 230; Eiríkur Magnússon 1888 [ANOH 1888] 345; Finnur Jónsson 1914 [ANF 30] 104; Finnur Jónsson 1928 [ANF 44] 250; Helland-Hansen 1965 [KLNM 10] 45; Höfler 1931 [ANF 47] 280-281, 283; Johannisson 1939 102; Jón Helgason 1935-1936 [APS 10] 262; Kjartan Ottosson 2004 [CollMed 17] 170; Kålund 1888 [ANF 4] 189; Lund 1997 [MM 1997] 69; Marstrander 1915 122; Nygaard 1917 25; Seip 1955 175; Tveitane 1968 145; Walter 1976 44
Genre. (expected): historical works [his]: 125 (95); religious works [rel]: 114 (146); family sagas [isl]: 106 (66); romances [rom]: 81 (57); legal works [jur]: 43 (52); legendary sagas [fas]: 38 (23); contemporary sagas [bis]: 35 (40); charters [dip]: 17 (42); þættir [tot]: 14 (12); learned works [div]: 4 (17); unclassified [ ]: 2 (2);
ER (red.) — December 2012
TW (eng. def.) — September 2025
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
kosta - krankr
...
...
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
ODS: Kost (kostr) ODS: Kost (kostr) ODS: Koster (kostr) ODS: Skibskost (skip(a)kostr)