hǿgja vb. [hǿgði]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
A.
1) [e-t / e-u] lindre, dulme, lette
Seto pallar kirkio. merker. varcunnlata menn. þa es heógia meínom ostýrcra nǫ́nga í varcunnlǽte síno. sua sem pallar veíta hogýnde sitiondom
●Hóm237¹ 917baþ kꜹpmaþriɴ hann selia sér fe at lani oc hoga sva valeþe sítt
~ lat.suam penuriam velevare
MirNic 1549 Nik655 24at hann hegdi likama sinum ok snerizt ꜳ ymsar hlidar
Martin² 60223
2) [e-m/sér] pleje (ngn), gøre det bekvemt (for ngn), begunstige (ngn)
bad hon hann morgum bænum ef vilí hans værí til ath duelíaz þar med þeim suo leíngí sem hann vildí ok hægía ser ok leoní
ÍvA 1239var eckj þad þeiged sem hiedann var beded, enn j aungvu hægtt kyrkjunne nie lærdum monnum
ÁBpˣ 12919Síðan var þeim búin hœg hvíla ok hœgt þeim í ǫllu, sem mátti
Knýtl1741ˣ 1609
3) [e-t] [með e-u] formilde
oc skyndum til at ver mættem fa hœgtt. oc lægtt reiði guða varra
Menota: 56ra29 BarlA 1027oc hgir þv grimþ hans meþ anda handar þíɴar
~ lat.mitigas
Milit 21a7 Ridd623 2919
4) [e-u/e-m] berolige, lægge en dæmper på
Hægir hogueri, enn hotan hrærir
Thom² 40036Hann mælti med hueriu skal eg nu leysa haufut mitt. eg skal nu hægia þier sagdi kongson. þu skalt sækia mier saudul og beisl. suo godan at samgillde herklædunum
VSj 187betur þætti mier ef vid skulum saman bua ath þu hœgdir nockut ofsa þinum
SigÞǫgl 10417
5) [e-u] aftage, stilne
● ‖ impers.: hǿgir veðráttu vinden aftager, det stilner af
lidur nu ꜳ ueturinn. enn þegar et uedrattu hæger lætur Austuestan seta fram skip sitt
Jarlm¹ 5719Leid nu suo veturinn, at vedráttu tok at hægia
Jarlm² 382
6*) ?sørge for, ?ordne
B. hǿgjask
1) [■] forbedres, blive bedre
þat kann vera at þat skiptiz bratt. at hægiz raðit
BandM 437brúðlaup máttu síðarr hugsa, ef fjárhagir þínir hægjaz nökkut
Æv⁸⁵ 25014
● ‖ impers.: hǿgisk [e-m] [e-s / um e-t] (ngt) går bedre (for ngn), (ngt) falder på plads (for ngn)
þegar mer hægiz vm rikit. þa skal auka ydra sæmd
Gyð(1995) 1039Hvat mun ek þess giort fá, Aristodime, at þer hægiz um hiarta, þviat nu sé ek þik miok reiðan
Jón⁴ 48440ecki hafdi broder leingi yfer sungit aadr en drottningu hægdizt synt sins meinlætis
Vikt 438
2) [af e-u] [við e-n] [til e-s] beroliges, formildes, falde ned
eigo þer fyri honum at vǽgia oc sialfa yðr lægia, til þess at hans hugr hœgez oc hans reiðe lǽgez
Thom¹ 9017aæggia þeir honum ... at hann gefe sek oc sinn erkistol i konungsens valld ... til þess at hann (ɔ: konungrinn) høgez i sinum harða huga viðr hann
Thom¹ 9720þa skalu þeir með skundda. oc sinni mykylli miskunn. oc ⸢hœguærazt af sinni reidi [var. hægiaz af sinni reiþi AM 231 VII fol 1v3; var. af sinni ræiði hægia AM 232 fol 24ra29]
var. BarlA 10930 → Barl AM 231 VII fol 1v3hann myndi hægiaz allr til fridar
Thom² 34429hann mun mïkit ⸢hægst [var. linazt BretS¹(2025) 11020] hafa i sinni űtlegd
BretO¹(2025)ˣ 1109
● ‖ impers.: hǿgisk [e-m] (ngn) bliver rolig, (ngn) falder ned
fyrir þetta andsvar broður Jons hægiz hvarki keisaranum ne hirðinni
Jón⁴ 50010Eptir allt þetta vnnid, hægist Froda lijtid ad hann finnur huǫrgi sueinana Helga og Hröar
Hrólfˣ 311sem þeim hægdest nockud spurdu þeir framar, hvorso hier hefde aumlega adbored
SigrValˣ 15617
3) aftage, stilne, blive rolig
● hǿgisk veðr/... vinden/... lægger sig/løjer af/aftager
þa ottudumzst ek miok ok sturludumzst allr af hræzlu. þar til er veðrith tok ath hægíazst. ok stormínn ath mínka
ÍvA 166svá sem þeir kómu aðalliga fram á fjǫrðinn ok á djúpit, hœgðisk veðrit
Gr 25730Því næst hœgðist stormrinn, ok görði fagrt veðr, ok rann byrr á
Trist¹ˣ 19610
C. hǿgjask + præp./adv.
um: hǿgjask um
1)
● ‖ impers.: hǿgisk um [e-t] (ngt) bliver/gøres lettere
hann man værða sækia a okunn lond nockora rið. oc biða þar þeira tiðinda er guð villdi lata nockorn veg høgiaz um hans mal
Sv 721enn hugsott min er mest af þui at ek hugsade um huersu ek skyllda nꜳ ydrum funnde. ok hefer nu mikit hægzt um sidan ek nadi ydrum funndi
Jarlm¹ 137
2)
● ‖ impers.: hǿgisk um [e-t] (ngt) falder på plads
Form.: hægiz (4); hægia (4); hægiaz (4); hægdizt (3); hægzt (2); hoga (2); hœgdir (2); hǿgiom (2); hægist (2); hægdest (1); hœgðist (1); hæger (1); hægía (1); hœgt (1); hægtt (1); Hægir (1); høgez (1); hegdi (1); heógia (1); hœgðisk (1); hægíazst (1); hægst (1); hœgtt (1); hœgez (1); høgiaz (1); hgir (1); hægjaz (1);
Comp.: ó- (17)
Gloss.: EJ; ClV -æ-; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb _; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím -æ-; LP _; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH; AJ _; deVr (-hœgð); Fr4; NO; Walter _; ÁBlM (hægur) -æ-; Bl -æ-; WPA _;
Genre. (expected): religious works [rel]: 18 (10); romances [rom]: 16 (4); historical works [his]: 4 (7); family sagas [isl]: 2 (5); legendary sagas [fas]: 2 (2); contemporary sagas [bis]: 1 (3); learned works [div]: 0 (1); legal works [jur]: 0 (4); unclassified [ ]: 0 (0); þættir [tot]: 0 (1); charters [dip]: 0 (3);
AS (red.) — June 2023
ÞH (strukt.) — June 2011