hross, ross sb. n. [; -]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
I.
1) (hest som brugsdyr/værdigenstand/handelsvare) hest, ridehest, transporthest ⫽ (horse as working animal/item of value/trade commodity) horse, riding horse, draught horse
hann hafþi hroꜱa gę́t necqueria stund ę́fi siɴar
●GregDialA 9314varð vegrenn ruddr at miðium dægi Sva at bæðe var fꝍrt mannum oc rossom með klẏfium
ÓHLeg 6914Bvandi sa er vist veitir byskopi á at fá honvm reiþ skióta ... Hvskarlar hans oc bvar ero skyldir at lia hrossa byskopi ... Sekr er sa .iij. morkvm er syniar. ef hross a til
GrgKonᴵ 1920eigo konur at heimta nyt af þvi (ɔ: búfé). oc bera heim hvart sem scal. at menn beri heim. eþa feria a skipi. eþa hrrossi
GrgKonᴵ 2322Roꜱ eigv meɴ eigi at eta oc hvnda. oc melracca. oc kottv. oc en engi kló dýr. oc eigi hræ fogla
GrgKonᴵ 3425Eigi skal hross setia i suelti qui
GrgKonᴵᴵ 11926Hross ero oc lavgð. Hestr .iiii. vetra gamall eða ellre. oc x. vetra oc yngri heill oc lasta lav́s við kv́. Meʀ iiii. vetra oc ellre oc x. vetra oc yngri ... fiorðungi verri *eɴ kýr
GrgKonᴵᴵ 1946ef þv tekr aɴattveggia hvitan savð eða navt eða ross
KgsFrgα 13411Ef kona lér manne hroꜱ. þa a boande hennar cost at søkia iɴe miɴe socn ef hin meire er reiðin
GrgStað 20714Þat er oc at meɴ scolo einkynt hafa fe sitt alt nema hroꜱ
GrgStað 4799Þar scal telia við tvevett hros. eða ellra. tvav hroꜱ vetr gömol. en fyl .iiii. en aɴat fe sem i buland
GrgStað 4953þeir savgðv konungi fra cristnihalldino at þat var lofat i laugum at eta hros oc bera baurnn ut
ÓH 1057Ross sculu menn eigi eta. oc hvnda. oc kauttu. melracca oc engi klódyri. nema biorno
ÁKr 517skall alt þæt eta er i bui er fꝍðt uttan hund oc katt oc roꜱ
BorgKr¹ 3427hroꜱ sin letv þeir i nesit fram fra ser. ok settv þar til Kollgris at gæta
Heið 8916reka roꜱ með klyfium þæim er a virkum dægi voro bundnar
SvKr 42118ef hann hittir roꜱ. þa skal hann fyr eta þat en hann suællti længr
EiðKrA 38416er hestriɴ kendi, hvat hrosi þetta var, þa æddiz hann ... ok liop til merariɴar
SnE 4620en þesi ross lavpa alla nott
SnE 4622hafði hestrinn æigi halldit haugum fyrir hesti Þoraʀins ok hafði þar fent hrossin ok funduz aull dauð
EbWolf(2003) 9711þa bioða forunautar þeira at taka hesta. Nu risa þeir vpp ok fara at hrossum
Fbr 458●●● her er ok hross möllt j giolld ... hestr ... hvart sem hann er graðr. eða gelldr skal vera kugilldi
Grg347Kon 2482Þar fylgðu þrjú merhryssi með sama lit sem hestrinn. Þessi hross vildi Bolli gefa Kjartani
Laxd 16710þeir rœddu til Gunnars, at þeir myndi saman leiða hrossin
NjM 1508tok hrossit at æðaz
ÞBpB 3271gelldir hestar, þvi at einv graðr hestr, ef merr fylgþi, ⟨ok því at einu merhross, at hestr fylgir⟩, ekki ross ellra en XII vetra oc eigi yngra enn þrevætt
StuᴵK 4516oc tokv II ross saman
StuᴵK 8915Eptir þetta foro menn heim af þingi, ok tok Guðmundr þegar til at giallda ⟨fé ... Hann galt bæði⟩ ross oc aþra gripi allt þat svmar ⟨i gegnum⟩, sva sem hann matti af miþla
StuᴵK 19812Siþan liop Þorliotr millvm rossanna ok leysti ok rak millvm þeira
StuᴵK 32115Siþan bað hann þa fara heim ok bidia Þorarinn bonða rossa vt aa Holm-latr
StuᴵK 32217þat er hit mesta kristni spell skírðum mo᷎nnum at eta hross
ÓTᴵ 1404Jn summa tuau hunndrud kugillda ok tuau ross ok ... hunndrad voru
IslDipl (1374) 5334Þar skal telja ... hross þrévett við kýr tvær eða ellra, tvévett við eina kú eða yngra
Jb 1228Nú tekr maðr hepting af hrossi manns úlofat
Jb 1678Um virðing á hrossi ok meðferð
cap.
Jb 16813þat sem meira yrdi ok adr greindr iardar partr virdiz dyʀra skyllde oppt nefnndr arnfinnr. luka helga i flytianda eyre ok slatrom ok rossum
IslDipl (1387) 8829kom vatzhrid mikil sua at ross naut ok saudfe do af
Ann1005 39911fimm hundrat j rossum at bőkar lagi
IslDipl (1393) 11032gaf sira halldőrr .. hier til fimm hundrat j rossum at bőkar lagi
IslDipl (1393) 11032ross .iiij.
IslDipl (1395) 11623þetta J kuikfe ... ross .iiij.
IslDipl (1395) 11623halfann attatugh kugillda med rossum
IslDipl (1399) 1398at hun hlioti þat er ockur uære þarfligt j fridum peningum annat huort j saudunum. eda hrossit
IslDipl ([c1450]) 4109suo at hun hlioti þat er ockur uære þarfligt j fridum peningum annat huort j saudunum. eda hrossit
IslDipl ([c1450]) 4109kvað þat a hvert land coma myndo ef þeir sperði sva mat sinn. at cristnir menn þyrpti at eta ⸢hroꜱa-slatr [var. hross Sv81 314] hia þeim
var. Sv 2728 → Sv81 314●●● tuo hross. annad med fyle og hest ꜳ annann vetur
DI VI ([1483]) 4723hross auds geingu ȷ́ burt fra honum. ok til hrossa hardar
Harð 15217annat sumar for ꜳ saumu leid. at hross auds geingu ȷ́ burt fra honum
Harð 15217(proverb.) troll visa hrossum at haga
Not604² 17129ha̋lft fimmta hundrad j hrossum
DI III (*[1367]›AM 263ˣ) 24330Ef maðr ferr at veg með rossi ... þá taci hann (hey) sem ross hans þarf at eta
Frostˣ 25322þeir adu rossum sinumm adr þeir ridu heim a bæinn
Kristniˣ 12931þú skalt ok einnin geyma hrossa minna
StuᴵR440ˣ 244Vill Óláfr henda hross Þorgils ok vill slá beizli við hestinn
StuᴵR440ˣ 2420Kom þar Guðmundr inn dýri ok Ǫnundr, ok váru hross manna færð til gæzlu, en Ǫnundr lét hafa hesta sína í hǫptum at bæ heima
StuᴵR440ˣ 17211Sturla var úti ok hans menn ok svip⟨uð⟩uz at hrossum, er úti váru um garða
StuᴵᴵR11127ˣ 25011Menn Þorgils hǫfðu rekit heim stóðhross, er Geirr átti, hest ljósbleikan ok nǫkkur hross ǫnnur
StuᴵᴵR11127ˣ 26034
2) (om hoppe ⫽ of a mare)
þann hest gaf Skarpheðinn Hǫskuldi ok með ⸢*hross tvau [GKS 2870 4° “Gr”; non emend. merhryssi tvau]
emend. NjM 27625: GKS 2870 4° “Gr”þann hest gaf Skarpheðinn Hǫskuldi ok með ⸢*hross tvau [GKS 2870 4° “Gr”; non emend. merar tvær; var. merhryssi tvau AM 468 4° “R”]
emend. NjM 27625: GKS 2870 4° “Gr”ef hestr eða ross bitr mann
Landsl 686Nv ef maðr a hest. þa skal han annat huart kaupa ross til eða fa at lane
Landsl 12513ef hestr bitr ross til bana. þat er algilldi. En ef ross bitr hest til bana. þat er halfgilldi
Landsl 12520uoru þa komin ross ok hestar saudladir ok margir aluænligir ok bundnir heima a hladinu
Gunnl 4312ek vil gefa þér hest þann, er beztr er hér í sveitum, ok eru tólf saman hrossin
Boll 3043ef hester eða ross bítr mann eða lystr
Landsl1154 11716NV ef maðr a hest. þa skal annar huar kaupa ros til eða fa at lane
Landsl1154 1574●●● mull (verðr) af asna ok rossi. burdo af hesti ok ausnu
Stj¹ 8027at luka henne ... tiu kýr fimm asaudar kugilldi tuau gelldfiꜳr kugilld⟨i⟩ tua hesta eit ʀoss
IslDipl (1369) 4617hestr eða hross
Jb 6311Ef maðr á graðan hest, þá skal hann annat hvárt kaupa hross til eða fá at láni
Jb 16512●●● Ef maðr leiðir ... hross ⸢álægt [var. aløg GKS 3271 4° “i²”; var. álæg GKS 3269 b 4° “d”; var. álǫgja AM 133 4° “m”] til hests ...
Jb 1885þat var litforotr hestr med liosum rossvm
GullÞ 217tuo᷎ hross. med fylum
DI VI (1491) 74331svá varði þeim hestrinn, at þeir gátu hvergi rekit hrossin
Vígl 802j. hest. hross med veturgomlu (fyli). xij. saudi veturgamla
DI III (*1387›apogrˣ) 40129hross ok hestur. veturgaumul bædi
DI VI (*1476›apogrˣ) 7628bað setja söðul sinn á hrossit, en á hest, er hann átti, lét hann upp stórar klyfjar
GBpDˣ 18512honum (ɔ: Freyfaxa) filgia x. hross edur xij
Hrafnkˣ 718
3) hingst (i forb. m. nid, cf. Sørensen 1997 132-133) ⫽ stallion (in conn. with insult, cf. Sørensen 1997 132-133)
II. (y. no.)
Form.: hross (24); ross (15); hrossum (5); rossum (5); hroꜱ (4); hrossin (4); roꜱ (4); hrossit (4); hrossa (2); rossi (2); hrossi (2); Hross (1); rossa (1); hroꜱa (1); rossanna (1); rossom (1); ʀoss (1); rossvm (1); hrosi (1); Roꜱ (1); hrrossi (1); Ross (1); hros (1);
Comp.: dragna- (1), dusil- (1), fé·lags- (1), fimmtán·aura- (1), fyl- (2), hundraðs- (3), klaka- (1), klyfja- (9), kú·gildis- (3), lán- (1), láns- (1), lausa- (1), meðal- (2), mer- (10), reið·skjóta- (1), sel- (1), sendi·manna- (1), stóð- (32), tveggja·kýr·laga- (1), vinnu- (1)
Gloss.: EJ; ClV err. m.; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb (ross); HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin Hross-; Rím _; LP; Med; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH ross; AJ _; deVr; Fr4; NO; Walter _; ÁBlM; Bl item cf. corr.; WPA _; LMNL 4390; ; LMNL; EDPG *hursa-
Litt.: Brøndal 1928-1929 [APS 3] 5-28; Ropeid 1962 [KLNM 7] 272; Seip 1955 331; Sørensen 1997 132-133
Genre. (expected): legal works [jur]: 27 (8); family sagas [isl]: 15 (10); charters [dip]: 15 (6); contemporary sagas [bis]: 13 (6); historical works [his]: 6 (14); learned works [div]: 3 (3); religious works [rel]: 2 (22); unclassified [ ]: 1 (0); þættir [tot]: 1 (2); romances [rom]: 0 (9); legendary sagas [fas]: 0 (4);
ER (red.) — August 2011
TW (eng. def.) — April 2025
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
hróðrfúss - hryggbrot
...
Lexicon of Medieval Nordic Law
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
ODS: Hors (hross) Kalkar: Ros (hross)