á·nauðigr adj. [·nauðgan; compar. ·nauðgari]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
I.
1) ufri, som er træl ⫽ bonded, enslaved
●●● Han hafðe oc marga anauðga menn oc let þa vinna þar til er hann gaf þæim frælsi
ÓHLeg 449●●● Nu frælsasc þau þræll oc ambótt. oc bua bæðe saman ... sa mundr scal henne uppi hallda er hann gaf til hennar ... þa er þau varo anauðig
Gulᴵ 3335●●● En firi þvi at hann sa sec bæðe fatœkan oc anauðgan þa þorðe hann æi þat at birta at hann var sva skylldr drotningi
Kgs 6922●●● Frials maðr er a verki tækinn með anauðgum monnom (á helgum dǫgum). bꝍte han sækt en þau laupa laus vndan
BorgKr¹ 34821●●● En ef a nauðigh hiun ero æin a verki tækin (N:á helgum dǫgum)
BorgKr¹ 34822●●● Þorbrandr bóndi ... átti þræl ... þótti honum ill ævi sín, er hann var ⸢ánauðgaðr [var. anauðigr WolfAug 9 10 4° 12v11], ok bað opt Þorbrand ok sonu hans, at þeir gæfi honum frelsi
var. Ebˣ 1154 → Eb WolfAug 9 10 4° 12v11●●● marger gaufgir. menn. þeir er herteknir haufdu uerit i vestr viking. ok voru kalladir. a naudgir
Eir557 27a33÷ ælscaðe hann (ɔ: guð) anauðgan. ok gerðe frialsan. ok æscaðe (!) sva framarla at hann selði sic til dauða at ver mættim lifa
HómNo⁴ 433÷ a ec valld a þæim mannum er veret hava anauðgir menn. Oc a konongr a þui ænga soc
ÓHLeg 4421÷ oc felle hann a navðigr a iorð⟨.⟩ telia ser fe hans allt
GrgKonᴵᴵ 16514÷ Eigi scolo þav meire sculld eiga en þav være verð ef þav væri anavðig þott hann leɢi meira fe fyrir omagann
GrgStað 14425÷ Nv ero brꝍðr tveir fꝍdder upp anauðgir at eins mannz
Gulᴵ 342÷ Hlyði þer ... frialsir menn ok anauðgir
ThPost¹Frg 72713÷ Bondans bott tækr firer kono hans oc barn oc hiun anauðigh
BorgKr¹ 3419÷ sua anauðigr sem frials
SvKr 42228÷ hinn sæle Thomas ... girniz nu til dauþans, sem anauðegr maðr til sǽlo ok náþa
Thom¹ 2523÷ Er hann er sun lœysingia. þa ero alnar .iiij. at legr kaupi. en alnar .iij. æftir lœysingia. ufrialsan pæning uegen. firi anauðgan. annan
EiðKrA 3912÷ Oc sua anauðigr maðr ef hann yrkir at bonda raðe
FrostKrᴵ 14018÷ En ef anaudugh hion verda æin auærki tæckin
BorgKr³ 3714÷ Bondans bot tækr firir hans kono ok born ok hiun hans oll anaudig
BorgKr²ᴵⱽ 679÷ En .iij. alnær firi lꝍysyngiæ. pæning vegen firi anaudgan man
EiðKrC 40415÷ (þeir) kalla Vermund eigi eiga at selja sik né gefa sem ánauðga menn
Ebˣ 6419÷ Allmikill harmr er þat, ok svá mun þér þykkja, Svartr, er þú skalt vera ánauðigr maðr
Ebˣ 658÷ hjarðarinnar hafði gætt ánauðigt fólk, karlar ok konur, ok hǫfðu þeir þat alt með sér
Hkrᴵˣ 5414
2) undertrykt, under tvang ⫽ oppressed, under coercion
●●● betra mun þycᴋia at vera láuꜱ an buɴdiɴ. oc betra at verþa eigi þʀǽll a nauþigr. þót haɴ comisc ór ánauþinni of síþir eþa sva ór bꜵndonom
●HómÍsl⁴³(1993) 73v14●●● A vallt es maþr gerer glǿpiɴ. þa er haɴ þrǽll gǫʀ a nauþigr af synþiɴi. oc buɴdiɴ fra himinríki
●HómÍsl⁴³(1993) 73v16●●● þessa heims líf er allt ófrjálst ok stendr æ því ánauðgara sem valdsmaðr er verri
GBpD 9730●●● þar varu fẏrir margir menn ⸢vtlendir [var. vtlægdir anavdgir AM 651 I 4° 46r22]. ok þrælkaðir
~
PS 61013 var. JJ SÁM 1 56vb12 → JJ AM 651 I 4° 46r22●●● mannlig þionusta er ꜳnaudig, en guds þionusta er sialfrad
~ lat.humana seruitia coacta sint
VitSylv 51435 Silv 2569
II. (cogn.)
cf. simplex nauðigr (129)
Form.: anauðgir (3); anauðgan (3); anauðigr (3); a nauþigr (2); anauðigh (1); anaudig (1); anaudgi (1); ánauðgara (1); ꜳnaudig (1); a nauðigh (1); ánauðga (1); a navðigr (1); anavðig (1); anauðga (1); ánauðigt (1); anauðegr (1); ánauðigr (1); anaudgan (1); anaudugh (1); anauðig (1); anauðgum (1); anavdgir (1); a naudgir (1);
Gloss.: EJ _; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin -nauðgi; Rím _; LP; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH; AJ _; deVr _; Fr4; NO; Walter _; ÁBlM _; Bl; WPA _; LMNL 286; ; LMNL
Genre. (expected): legal works [jur]: 13 (3); religious works [rel]: 7 (8); historical works [his]: 6 (5); family sagas [isl]: 3 (4); contemporary sagas [bis]: 1 (2); learned works [div]: 0 (1); unclassified [ ]: 0 (0); romances [rom]: 0 (3); legendary sagas [fas]: 0 (1); þættir [tot]: 0 (1); charters [dip]: 0 (2);
External (non-ONP) resources:
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net