2hegna vb. [-gnd-]
(cf. ¹hegna vb.)
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
1) [■(e-t)] [með e-u] indhegne
Ef maðr gengr i æpla garð. eða hu‹a›nna garð. lauka garð eða næpna ræit. ærtra eða bauna oc allt þat aldin er men ⸢hægna [var. veria Landsl 17210] með gorðum eða með giæzlo. tvigilldi skaða þæim er atte oc .ij. aura i þokka bot
Bl 27210alt þat aldin er menn hegna með gǫrðum ok gæzlu
Jb 2723
2) [e-t/sik / sín] [at e-u / frá e-u] [með e-u] beskytte, sikre, værne om, holde væk
Af þvi sculom vér æigi at æins hægna os at syndum. hældr sculom vér ok næyta stilli-lega þæira luta sialfra er þo verðum vér at hafa fyrir nauðsynium liccamlegrar (cf. ed. note) ustyrcðar. en þat er át ok drycr. ok svæfn ok oll scemtan ok gleði
●HómNo¹⁵ 7614Ðvi at engum er fyrr lofat at taka syslu kenni-mannz en hann kan hægna licam sin fra munuðum
●HómNo¹⁷ 8621þa hægni menn selvær sin sem menn hægna æignir sinar a land upp með lagakæfli. en ranbaugi ef ifǽrr siðan oc landnam silfmetet oc sela alla er hann toc i væri háns
FrostII 51436þa hægni menn selvær sin sem menn hægna æignir sinar a land upp með lagakæfli. en ranbaugi ef i fǽrr siðan oc landnam silfmetet oc sela alla er hann toc i væri háns
FrostII 51436aller menn ero skyldir við at hægna kristni
BorgKr¹ 35213fyrir þui at Haʀalldr konungr tok miok at elldaz, setti hann Hring, frænda sinn, yfir her sinn at hegna lond sin
Fornk 1430Allir ero skylldughir til at hæghna kristni þæssa hæims
BorgKrNᴵᴵ 30615ef konongr þarf til sinnar ⸢oc landzsens værndar ‹hegna› eða at sꝍkia [var. sꝍmdar ok formanz verndar æda heghna æda sækea Holm perg 29 4° “Q”] um æina hueria lute
var. Hirð 4289: Holm perg 29 4° “Q”
3) [e-n] [at e-u] forhindre (ngn) (i ngt)
4) [e-n/e-t / e-m / e-s] [á e-m] [með e-u] straffe, revse, tugte, hævne
Þessom næstir vꜵro domendr unndir logum. þæim er guð gaf Moysi. ret-dømir menn þæir er hǽgndo u-sið ok ęfldo retlǽte
●HómNo³¹ 14422þat er æigi rett at hægna æigi slica luti er kristnini er sva miok raskat
ÓHLeg 4518þu hegner allan osoma
Páll¹ 23026Jafnt ⸢hegndi [var. hengþi AM 68 fol “68”, etc.] hann rician sem urica
ÓH 14616þaɴ lvt gerþi hann fyrir rettdømis sakir. at hegna þa er rangt villdv
ÓH 5013●●● Refsing ma þat kalla en eigi bardaga er konungr hegnir þręla sina
Alex 306þa hefnit mín a svikaranom. oc hegnet eptir þvi sem sannlect er
Alex 1212hept hans ofsa oc hegnn fyʀ en siðaʀ
Alex 1474[þat er oc niðings værk ef maðr] hægnir þiofa
LandslFrg5 14813Gvði mislikaði við Dauid konvng er hann villdi æigi sialfr fara sem hann hafði boðit at akta folkit ok hægna vsiðv
StjC 54612heimoler skulum ver till vera at hegna æftir magni ... huerium þeim er hana ryfr þarflavsu
DN III (*[c1220]›AM 309) 29hon bað þa hegna osoma konungsins. En hon letz æigi uilia lifa uið sko᷎mm
Rómv595(2010) 2297huerr skal hegna osiðu, ran eða hernat, ef eigi vili þer, er stiornarmenn erut kallaðer heraða?
Fbr 2910Her er stvldrinn kallaðr pindr ok morðin hegnd, þar sem morðinginn er hegndr ok þiofrinn
Gramm⁴ 13110Hegni þer meðr viðrkvæmiligri hegning annmarka yðra
JBapt²A 87518Hegn þu drottinn mann þenna. er gudlastar i moti þer
~ lat.fac vindictam in homine isto
5534 Gyð(1995) 5517til þesꜱ at hegna glæpi ok uandræði
Rómv226(2010) 25714Halæitr er varr vanði, ef ver þegiom, ęða ⸢hegnvm [var. hefɴvm GBpB(2018) 12513] eigi glæpa
StuᴵK 2925hann er landvarnarmaðr mínn. ok til þess ‹settur› at friða ok frelsa yðr bændr. ok hegna víkinga. rán ok illgerðir
Huldaᴵ 20927mer er heyrílíkt at leíta eftir slíkv. ok hegna vdaðir
Huldaᴵᴵ 6812Gerðíz Magnvs konvngr þaðan af riklvndaðr. hegndí miǫk illþyðí ok ránsmenn. ok friðaðí sva firir kav́pmǫnnvm. ok ǫðrv síðgoðv folki
Huldaᴵᴵ 12323man ek døma ok hegna þa þiod. sem þa hafa þiad ok þrælkat
Stj¹ 1119domandinn ma eigi rettliga hegna þann laust sem honum einum saman er kunnigr at hann se gerr
~ lat.punire
HistSchol 588 Stj¹ 11933er þat ... hiartaliga hugsanda medr huilikri pinu sa man annars heims uerda hegnðr. sem hann rænir edr medr nockurri grein aflo᷎gliga grápar annarra. þar sem sa er medr heluitis fordæming hegndr. sem hann ueitir eigi fyrir guds sakir sitt eigit goðz
Stj¹ 15429sa er medr heluitis fordæming hegndr. sem hann ueitir eigi fyrir guds sakir sitt eigit goðz
Stj¹ 15430at hann skylldi þa þegar taka at hegna frænda sinna mein ok motgerdir aa hinum egiptzkum monnum
Stj¹ 25638Seai nu gud *ykkra gerd i gegn oss ok hegni
~ lat.videat Dominus et iudicet
Vulg Exod 5,21 Stj¹ 2651þat eru guds lo᷎g at hegnna osidu en rasa æigi efter ræide sinne
ÓH1005 8144ek hefui land þetta halldit eftir guds lo᷎gum þuiat þat eru guds lo᷎g at hegnna osidu
ÓHFlat 30334styrkia goda menn, enn hegna ranglata
Thom² 38619Heyr þu, drottinn, lit higat til, hefn ok hegn
VP 47315Gud hegndi þeim med eldingo ok lauk svo þeirra æfi
MírmA(1997) 276þann mun ek hegna, qvad drottinn, er setz i moti brodur sinum en finnr at honum i liode
Ambr 518en þa þiod, er þina ættmenn þrælkadi, mun ek hegna
Steph 2947Hann heg‹n›di miog w sidu
Rém 37131hun hafdi honum ætlad þenna daudadryck. enn hun var þegar o᷎ll j brut og matti henni þui ecke hegna
MHFlat 27210þræla kynn mꜳ eigi avdrv vis hegna en med qvolvm og bardaga
LaurReyk 26618Hann hegner sina ovine ad endalykt med eylifre pynu
ÁBpˣ 11321hann er hér landvarnar-maðr minn ok til þess settr at friða fyrir yðr bóndum, en hegna víkingum
Hkrᴵᴵᴵˣ 14418Knútr konungr var ríkr maðr ok refsingasamr ok hegndi mjǫk osiðu
Knýtl1741ˣ 763lofaði hann engum sinna manna at leggjast í hernað, ok hegndi harðliga allar lögleysur ok úsiðu
Magn¹ˣ 2558Haraldr hinn hárfagri fór á einu sumri vestr um haf at hegna víkingum, er honum leiddisk ófriðr þeira
Orknˣ 64
● ‖ impers.: hegnir vel [e-m] (ngt) straffes
● ‖ præs. part.: hegnandi [af e-m] [fyrir e-t] som straffes
Segia hann vera fyri þa sok sva hegnanda sem konungs eiðrofa oc vandan suikara
Thom¹ 10320Nockvrer hluter erv ⸢þeir greinande [var. hegnande AM 128 4° “128”, etc.] af godum domanda firi riettlęti. ok erv no᷎ckrer hlvter liknandi firi myskun
var. Alk42 1397: AM 128 4° “128”
5) [e-t] beholde (ngt)
*) (for hegla vb.)
● ‖ impers.: hegnir [e-u]
Form.: hegna (21); hægna (10); hegndi (6); hegner (3); hegnir (2); hegndr (2); hegnna (2); Hegni (1); hegndi (1); hægnir (1); hegnðr (1); hegni (1); hegnvm (1); hegnande (1); hegndí (1); hegnet (1); hegnanda (1); hǽgndo (1); Hegn (1); hegnn (1); hægni (1); hegn (1); hæghna (1); heghna (1);
Gloss.: EJ; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 hegnandi; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím _; LP; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH; AJ _; deVr; Fr4; NO; Walter _; ÁBlM; Bl; WPA _;
Litt.: Kalinke 1994 [MM 1994] 122-123
Genre. (expected): religious works [rel]: 26 (16); historical works [his]: 15 (10); legal works [jur]: 9 (6); romances [rom]: 7 (6); contemporary sagas [bis]: 3 (4); charters [dip]: 2 (5); family sagas [isl]: 1 (7); learned works [div]: 0 (2); unclassified [ ]: 0 (0); legendary sagas [fas]: 0 (2); þættir [tot]: 0 (1);
AS (red.) — May 2022
ÞH (strukt.) — March 2011
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
hefna - heiðir
...
...
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
ODS: hegne (hegna)