1efna vb. [-að-]
(cf. ²efna vb.; formmæssigt ambig. exx. så vidt muligt sorteret semantisk) 1efna vb. [68] 2efna vb. [86]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
A.
1) [e-t / til e-s] sætte i værk, etablere, udføre ⫽ initiate (a project), set up, carry out
●●● kallar hann saman ... steypara ... ok lætr efna ⸢eina smið [var. til mikillar smidar Holm perg 6 4° “B”]
ClarA 94●●● ‹Salomon let efla (ms. efna) mvsteris smið› emend. Stj 5623: AM 227 fol “B”
cap.
emend. StjC 5623: AM 227 fol “B” → ms. 116va31●●● Hann lét ok efna þar í garðinum at gera sér steinhǫll, ok varð hon eigi algǫr áðr hann lézk
Hkrᴵᴵᴵˣ 1317●●● bú muntu nú ætla at ⸢efna [var. reisa “Ip”] frændi, er mér er sagt, at þú hafir af hǫndum látit Reykjaholt
StuᴵR8ˣ 49818÷ enn fyʀe O. (ɔ: Óláfr) efnaðe ok setti grvndvollin cristninar. en enn helge Olafr reisti veggina
ÓTOddS 15629÷ er hann sa smiðina þa mælti hann. þetta scip er miclo minna efnat en sva sem ec vil at se
Sv 8611÷ sua sem þioðernar skiptuz ok tungurnar greinduz uar efnat þat smíðí er mest hefer uerit i u‹er›olldunní
SnEW¹ 227
2) [e-t] hele ⫽ heal
●●● Tekur madur blodinn af henni. stappat med vin ok sydur þat efnar eitur stynginn sꜳr
MedMisc 9616
3) [e-t] [e-m] [með e-u] planlægge, foranstalte, arrangere, afholde ⫽ plan, prepare, hold, perform
●●● let hann æfna micla veizlu oc gerði brullaup til hennar
●ÓTOdd 14412●●● marger dœyia þæir fyrr illum dauða er oðrum æfna ok ætla skiotan dauðan
Menota: 27rb35 Streng 7826●●● Scil ec tilkall þetta, at þat er efnaþ meþ mikilli undirhyggiu
Orkn325I 15713●●● þo þago þeir þetta rad, at þeir efna þingit ok stefna til vida enum vitroztum Gydinghum
Steph 29220●●● Blauus ... skipandi honum siotunit ok kastalana sem fyrr var efnat
cf.talar herra Blauus til Samarions ... villdi ek ... gefa ydr þetta siotun ok .iij. kastel
119-14 Vikt 128●●● Þeir Ingjaldr ⸢efna [var. efla AM 396 folˣ “D”] þar seið eptir fornum sið, til þess at menn leitaði eptir forlǫgum sínum
Vatnˣ 2513÷ med þui ad bodskapur virduglegs herra synest þetta rad äleggia, sem nu er efnad, þa ...
ÁBpˣ 15819
● efna sǽtt [millum e-ra] foranstalte forlig, indgå forlig ⫽ arrange a settlement, agree on a settlement
●●● Geck þa saman sættin, su hin sama sem efnut var um vetrin
Orkn 30314●●● Þo var þa adur sætt efnud millum rykianna og vard eige bardage j bräd
ÁBpˣ 1393
B. efna + præp./adv.
til: efna til
1) [e-s / ! um e-t] [með e-u] gøre forberedelser til, træffe foranstaltninger mht., sætte i værk, etablere, anlægge, opføre ⫽ make preparations for, make provision for, set about (doing sth.), establish, set up, found, build
●●● Þar hafði Olafr Tryggva son ⸢latit efna (var. efla AM 325 VI 4° “325 VI”) [var. efnat AM 68 fol “68”] til kaupstaðar oc ⸢hvsa [var. hvsat þar AM 68 fol “68”] konungsgarð
ÓH 8514●●● hann for þa ut til Niðaross oc let þangat flytia allar konungs scylldir. oc efnaði þar til vetrseto
ÓH 1034●●● er til þessaʀar veizlu ⸢æfnat [var. stofnad AM 177 folˣ “B”] með ollum enum bæztum fongum
Þiðrᴵᴵ 363●●● her ‹er› sva mikit til emnat þessarar veizlv sem her skili vera allmikit fiolmenne. oc þo mvne hvn lenge standa
Þiðrᴵᴵ 29621●●● herra hverso muntu til æfna um þessa ⸢færð [var. raadagiaurd AM 178 folˣ “A”]
Þiðrᴵᴵ 3306●●● konvngr Asa ... lætr briota niðr at iorðv þat sem Baasa hafði efnað til borgar Rama
~ lat.aedificaverat
Vulg 3Reg 15,22 StjC 58630●●● þaðan skamt í skóginum brott frá var efnat til klaustrs, ok eigi fullgjört
Æv⁴⁷ 15326●●● [var. Efnath til landtialldz Holm perg 6 4° “B”]
cap.
var. ClarA 91: Holm perg 6 4° “B”●●● fara (þeir) heim eptir þat, oc efna til bæiar gerðar
Gíslˣ 1416●●● Sagði Þorgils Þórði, at hann skyldi fara vestr til Staðar ok efna þar til bús, því at hann ætlaði þangat til at fardǫgum
StuᴵᴵR11127ˣ 1758●●● Þetta sumar ⸢efnaði [var. bjó Holm papp 8 4°ˣ “H”; var. efldi “Ip”] Þorgils til mikillar þingreiðar
StuᴵᴵR11127ˣ 2874●●● Ingimundr kaus sér bústað ... ok efnaði til bæjar
Vatnˣ 362÷ Helldr konvngr siþan i Stafangr. oc efnar þar til veizlo
Mork 39914÷ konongr spyʀr hverso velent vill leysa veðian hans eða nær hann vill efna til smiðar
Þiðrᴵ 929÷ nu er til ⸢æfnat [var. orkad AM 178 folˣ “A”] mikillar veizlu
Þiðrᴵᴵ 408÷ Pall iarl hafþi iolaboþ mikit ok efnaþi til at bui sinu
Orkn325I 16620÷ hann la laungum a skipum ok ⸢*efnaþi [non emend. efþnaþi] hvergi i einum staþ til iolaveizlu sinnar
Orkn325I 2723n.÷ hann efnaði þar til uetr setu
HákEirsp 5128÷ Hakon konvngr for til Biorgyniar fyrir iolaforsto ok efnaði þar til mikillar iolaveizlo
HákFris 38727÷ hann efnaði þar til vetrsetv
HákFris 43022÷ efnuðo til vetrsetv i Oslu
HákFris 49031÷ Hakon konvngr sat i Biorgyn vm svmarit ok efnaði þar til vetrsetu ok sat þar vm vettrinn
HákFris 5248÷ lætr Oddr efna til veizlu mikillar í Húnalandi; er þá drukkit alt saman, erfi eptir Herrauð konung ok brúðlaup Odds
ǪrvS 1874÷ hafði hann þar efnat til vetrsetu
Laxd 2667÷ efnaðí (hann) þar til vetrsetv
Huldaᴵᴵ 31714÷ Efnaði Olafr konungr þa til ꜳgiætrar ueítzlu
ÓTᴵᴵ 816÷ konungr lætr þa efna til ueizlu mikillar
HeiðrR 5316÷ Hakon kongr kom til Biorguinar fyrir jolafostu ok efnadi þar til mikillar jolaveizlu
Hák81 29311÷ hann efnadi þar til vetrsetu
Hák81 37018÷ er þeir komu til Osloar, efnudu þeir þar til vetursetu
Hák81 49721÷ Hakon kongr sat j Biorguinn vm sumarit ... ok efnadi þar til vetursetu
Hák81 58119÷ for vm haustit ... til Biorguinar ok efnadi þar til uetursetu
Hák81 6215÷ sat konungr þa j fridi þann uetur ok efnadi til iola ueizlu ꜳ Hlodum
HÍ 138÷ Þat er medalmanz uerk ... at giora malhrip ꜳ̋ dag ef til ⸢reidu er uidurenn efnadur [var. er efnividuren Búal⁴ 5525]
Búal³ 329÷ let (hann) gera iarðborg. oc er þat nu callað Sarpsborg. oc æmnaðe þar til kaupstaðar
FskBˣ 15419÷ Í þeim sama stað lét Óláfr konungr Tryggvason efna til ⸢kaupvangs [var. kꜹpangs Fris 218]
Hkrᴵˣ 78÷ Þá lét hann efna til veizlu ok ætlaði at gera brúðlaup til Ragnhildar
Hkrᴵˣ 9114÷ efnaði (hann) þar til vetrsetu
Hkrᴵᴵᴵˣ 44618÷ Ekki er þess getit, at hann efnaði til um fégjǫld þau, er hann hafði heitit
Knýtl1741ˣ 15416÷ þó at Eiríkr konungr efnaði til þessa, áðr hann fór ór landi, þá liðu nǫkkurir vetr, áðr Ǫzurr fengi erkibiskupstígn
Knýtl1741ˣ 1911÷ Eptir þetta efnaði Knútr lávarðr til brúðlaups síns
Knýtlˣ 2066÷ Eptir þetta kavpir Þorvaldr Við-ey, ok var þar ⸢*efnat til klaustrs, en þat var [Adv 21 3 17ˣ 25912 “IIp”; non emend. klaustr] sett uetri siðarr. Var Þorvaldr þa uigðr til kanoka
emend. StuᴵK 37113: Adv 21 3 17ˣ “IIp”
2) [e-s] anstifte ⫽ instigate
●●● Er þar mǫrgum forvitni á, hví þér hafið þetta á hendr tekiz, at efna til ófriðar hér innanlands
Knýtl1741ˣ 12013÷ Þv veizt þo þat vel at þv att vera hlydenn þinvm favdr og atth ecki at efna til þess at styggia hann
BarlReyk 11732
C. efna sér + præp./adv.
til: efna sér til
1) [e-s] forberede, etablere ⫽ make preparations for, set up
2) [e-rs] skaffe sig, tilvejebringe ⫽ procure, provide for oneself
D. efnask
blive til ngt, udvikle sig, afholdes ⫽ come about, develop, be held
●●● Fiorom nottom fyʀ en bardage þesse tøkiz. er nu tekr til at efnaz þa ...
Alex 5533●●● Ingjaldr ... leiðir hana í skála, ok efnaz þar veizla fǫgr
ǪrvS 1121●●● þa efnadiz nockurr otti edr hrædzla sakir mikils strids ok bardaga
SvFlat 5349●●● ⸢Ferr svá [var. Ok þat efnaz AM 335 4° “G”] sem * hann gat, at sama kvelld koma .ii. gangandi menn ...
cf.Ef svá verðr sem ek ætla, at hér komi gestir
27724 var. Æv⁹⁰ 2783: AM 335 4° “G”
● ‖ impers.: efnask [um e-t] (ngt) bliver til ngt, (ngt) udvikler sig ⫽ (sth.) materialises, (sth.) develops
Form.: efna (17); efnaði (13); efnat (6); efnadi (5); efnaz (5); æfna (3); efnar (2); æfnat (2); efnadiz (1); emnat (1); efnað (1); efnad (1); efnadur (1); efnaðí (1); Efnath (1); efnaþi (1); efþnaþi (1); æmnaðe (1); efnud (1); efnut (1); efnaþ (1); Efnaði (1); efnuðo (1); efnaðe (1); efnudu (1);
Gloss.: EJ _; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr ²efna; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb _; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím _; LP _; Med; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH _; AJ; deVr ²efna (cf. corr.); Fr4; NO ²efna; Walter _; ÁBlM (¹efna) ²efna; Bl _; WPA _;
Litt.: Christophersen 1998 62-63; Meissner 1917 99; Strömbäck 1935 108-110; Ásgeir Bl. Magnússon 1959 [ÍT 1] 157-158
Genre. (expected): historical works [his]: 34 (12); religious works [rel]: 8 (19); legendary sagas [fas]: 8 (3); contemporary sagas [bis]: 7 (5); romances [rom]: 7 (7); family sagas [isl]: 4 (9); learned works [div]: 1 (2); legal works [jur]: 1 (7); unclassified [ ]: 0 (0); þættir [tot]: 0 (2); charters [dip]: 0 (5);
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
...
...
...
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
Kalkar: Evne (efna) ODS: evne (efna)