dreki sb. m. [-a; -ar]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
I.
1) drage (fabeldyr), slange ⫽ dragon (mythical beast), serpent
●●● en drekenn *scriþr i iarþar holor
~ lat.draco
27221 ●PhysFrg² 27131●●● at eigi meíní henni dyr hít oarga eða dreki sa er vanr er at taka ander til helvítis
~ lat.draco
10621 BǿnAlk 1063●●● Þessi erv orma heiti: dreki, Fafnir, iormvngandr, naðr, Niðhavɢr, liɴr, naðra
SnE 1714●●● (evt. def. 2; om Antikrist ⫽ of Anti-Christ) Antikristus kallaz dreki, er blæss eitri ok illzsku fra ser aullum megum
Mich 71220●●● J Affrica ero drekar þeir er hafa gullz lit. ok íȷ́. fætr ... ero þeir ... fullari af eitrí. sem þeir ero meirí enn adrir ormar
Rómv226(2010) 3682●●● Einn mikill dreki ... var digrari en uxi ok lengri en hestr, ho᷎fut hafdi hann sem leo ... vængi hafdi hann tvo
~ lat.draco
MMSpecH 358a5 (IX 99) MMA 53323●●● Hinum heilaga Michaeli eru .iiii. lutir kendir ... þat er eitt at hann berst moti drekanum þat er i moti sealfum feandanum
~ lat.cum dracone
SpecH 6a69 (I 13) Stj¹ 105●●● Drekar eru størstir ok sterkaztir af aullum eitrormum
~ lat.Draco
IsidEtym XII 4,4 Stj¹ 9530●●● [D]raco heitir dreki, hann er stor sem ormar ok hefir ... mikit afl i spordi ... be᷎di ma hann fliuga ok ganga
Encᴵ 391●●● Apollonius kendi þeim at ... reka ... brott ... fiandans umsatir ... ok tok sva til ordz: Gyrdit ho᷎fud drekans ... Fyrir þvi bydr sialfr gud at gyrda hofud ⸢drekans [var. hoggormsins AM 227 fol “B”], at ...
~ lat.serpentis
38831 VP 38815●●● Bósi þrýsti þá spjótinu, svó at þat gekk upp í háls ⸢gamminum [var. drekanum AM 340 4°ˣ “b”, etc.]
var. Bós 2815: AM 340 4°ˣ “b”●●● J eirnnre Eÿ bigdre, skede so orded æuenntÿr, ad eirnn dreke eidde sómu eÿ
~ eng.dragun
3011 ÆvMið¹⁸ˣ 2916÷ fell licneski þors oc hvarf allt eɴ þar var eftir dreki ogorligr oc serþi marga heiþna menn
Eras 2020÷ oc flugu drecar meþ þeim sva ogorlegir, at þeir bleso af nosum ser reyk oc brennusteins loga
~ lat.draconibus
PassMatthFabr 6431 Mth⁴ 83535÷ cocodrillus ... helldo sumir firir guð. sumir kott. en aðrer hunnd varg oc apínív. dreka oc eitr orma
~ lat.draconem
JDamBarl 9224 BarlA 1305÷ þann tima er hann var føddr fellr stiornur or loptenu ... oc høna klacðe dreka
~ lat.draconem
Alexandreis 26819 (X 344) Alex 1525÷ toc mic sia hinn illi dreki
Þiðrᴵ 20015÷ hinn yngsti sonr konungs drepin æinn leon oc orðit sárr oc æinn dræka særði hann til bana oc þæssi dreki væitir honom bana sár með sinom klom
Þiðrᴵᴵ 2738÷ (djǫfull) hellt á sverþi enni hégri hendi siɴi eɴi vinstri hendi á dreka
~ lat.draconem
Milit 20b49 Ridd623 2823÷ likti hann sik i mynd ogurligs dreka, þeim er iafnat er at mikeleik vid midgard⟨z⟩orm
Niðrst³ 2021÷ vnndir vattninv ero steinar .ij. ok sinn dreki unndir huarum steini
~ lat.dracones
HRB 3835 BretS¹(2025) 15216÷ skridv unndan drekar tueír annar raudr en annar huitr
~ lat.dracones
HRB 38421 BretS¹(2025) 15217÷ þa skreid dręki mikill un[d]an sẏllu stokki. þar sem Tẏs liknerski sto᷎ð ẏfir
~
PS 74028 ~ lat.draco
VitPhil 7389 PhJ SÁM 1 85va35÷ hrocktuz unndan blotstallínum íȷ́ ⸢drecar [var. ormar TrójHb 22631]
TrójS 22621÷ yfir þessa a var stein bogi ok a steinboganvm stoð dreki vndarliga mikill sa er með gapanða mvɴi oɢnadi þeim ok villdi bita þa
EVíðB 6236÷ Þar eru fioll gullig. þau sem sakir drepsamligra dreka ... er umattuligt manninum til at fara
~ lat.dracones
SpecH 24b49 (I 64) Stj¹ 713÷ morg undarligh dyr ... sua sem apyniur drekar ok struciones
~ lat.simias, et dracones, et struthiones
SpecH 29a24 (I 77) Stj¹ 9519÷ er þeir droguzst at steinboganum þa sa þeir at dreki ogurligr lá a honum
EVíðA 643÷ þat skip kallade konungr Orminn þuiat þa er segl var a lofti skyllde þat vera firir uængi drekans
ÓTFlat 39535÷ þar til ær þeir heyrdu blastr til drekanna
GullÞ 1318÷ Þat hafva menn fyrir satt at hann hafve at dreka ordit ok hafi lagiz a gullkistvr sinar
GullÞ 4717÷ ef þu villt, at ek drępa þenna enn mikla dręca (ɔ: Fafni)
Vǫls 3619÷ Þat sagdir þu, Reginn, at dreki sea veri eigi meiʀe enn einn lynghormr, enn mer synazt vegar hans ęfar miklir
Vǫls 4113÷ þar var dreki einn sva mikill, sem ass digr væri
~ lat.cum magno dracone
VitGregP 132a20 Greg 3876÷ dreki einn mikill lá í fjalli því á Írlandi, er Sukstía heitir
Trist² 502÷ Kæi hinn kurteisi hafði orðit varr við, at Tristram hafði drekann af ráðit; hann fór til ormsins ok skar af túngunni einn sega; þá fór hann heim ok sagði, at hann hefði drepit orminn
Trist² 5212÷ nú flýgr drekinn framm ór hellinum
FlórKon 15613÷ sea þeir hrædiligan dreka fliuga þangat yfer ána
Yngv 1418÷ var hon (ɔ: gýgrin) orðin at finngálkni ... (hon) hefir furðuliga stórar klœr ok geysi stóran hala, svá at þar með drepr hon bæði menn ok fénað, dýr ok dreka
ǪrvA 12728÷ og sidan rida þeir vida vm audner og eydimerkur og vinna þar morg dyr. og drepsamliga dreka
Adon 1249÷ hann hefir ... sigrad ok yfir komit ... hrædilig skrimsls (sic), dyr ok dreka
KirjA 787÷ for upp or sionum ogurligr dreki, sa er spio elldi
~ lat.draco
HelChron 10158 MarE 6499÷ flygur einn hrædjligur drekj hans uængir breidduzt vm allan heren spyiandj eitri ꜳ jotna lydir suo at hann fell flokkum
Vald 749÷ fram af morkinne flygur einn dreke ogurligur frysanndi eitri suo io᷎rdinn og skogurinn sortnadi
Hect 12310÷ yfir herrinn flygur einn hrædiligur drecj med gapande kioptum
SigÞǫgl 13411÷ med margskonar myndum fijla og fugla dreka og dyrra manna lijkneskiur
Adonˣ 12011÷ Síðan grípr Bjǫrn í sporðinn drekans annarri hendi, en annarri hendi hió hann fyrir aptan vængina
BjHˣ 12410÷ þesse dreke spiö so eitrinu wr sier grimmlega, ad þesser menn gätu ei fordad sier
DínDrˣ 5511÷ hofud dręka
~ lat.Tu confirmasti in uirtute tua mare: contribulasti capita draconum in aquis
11228 (Vulg Psalm 73,13) GlossPsalt 11331÷ hoggorm ok dreka
~ lat.(Super) aspidem et basilliscum ambulabis et conculcabis (leonem) et draconem
16428 (Vulg Psalm 90,13) GlossPsalt 16526÷ þar (ɔ: í Svíþjóð) eru margs konar undarligar þjóðir; þar eru ok dýr ok drekar furðuliga stórir
Hkrᴵˣ 106÷ Þá fór ofan ór dalnum dreki mikill ok fylgðu honum margir ormar, pǫddur ok eðlur, ok blésu eitri á hann
Hkrᴵˣ 3173÷ Þá tók Óláfr konungr dreka ... fram var á drekahǫfuð ... þat skip kallaði konungr Orminn, þvíat þá er segl var á lopti, skyldi þat vera fyrir vængi drekans
Hkrᴵˣ 40117÷ hann ... sá drekann, sem kvam skríðandi, ok bar hátt hans höfuð, ok skaut út augunum ok tungunni ok blés alla vega frá sér eitri ok eldi
Trist¹ˣ 7421÷ hann er suo mikill madur fyrer sier ath einkiskonar føruneyti vill hann hafa þa er hann fer ath veida dýr. hann hefer spurt ath j einum skógi liggur einn dreki, sa hefer morgumm manni veitt bana og marga hrædda gert
Þiðrᴵᴵˣ 35917
2) (om afbildning/statue ⫽ of a depiction/statue)
●●● er a þeim (skildi) dreci marcaðr
Þiðrᴵᴵ 222●●● hann let gera .íȷ́. dreka ór gvlli ... annan let hann bera fyri ser i bardaga ... var hann siþan kallaðr Yter dreka havfvð
~ lat.dracones
HRB 18121 BretHb(2025) 15726●●● Í því sæti lá höggormr einn af gulli gerr ... bauð byskup ... at gera kalek af drekanum ok vanda eptir föngum
MarB 1511●●● Hans skiolldr var marghfalldr ok laughadr i raudu gulle ok skrifadr a einn dręke
Vǫls 5515
3) (om djævel) uhyre ⫽ (of a devil) monster
4) drage, fornemt krigsskib med dragehoved(er) på stavnen(e) ⫽ drake, stately warship with dragon’s heads on the stem or stem and stern
●●● Knvtr eɴ riki ... hafði dreca þann er sva var mikill at lx var at rumatali. voro þar oc a hꜹfvð gyllt
ÓH 42716●●● þat var dreki; var beþi haufuþinn ok krokar aptr mioc gullbuit
Orkn325I 2266●●● Hræddr er Olafr Tryɢva son nu er hann þorir eigi at sigla við ho᷎fut ꜳ dreka sinum
ÓTᴵᴵ 25415●●● gengu menn þa út og sau at .lx. storskipa uoru komin a haufnina og .ij. drekar storer sem dromundar
VSj 2914●●● let konungr þa setia upp hofud þau hin gylltu Matti þa kalla skipit huort er uilldi skeid eda drecka
HÍ 2322●●● þeir ho᷎fdu .xx. langskip og eirn dreka og uar allr gulle buen fyrer ofan sio
Vilm 18516÷ Drecinn brvnar nv fram váno bráþara ... oc gengr nǽr scipino þeira Þormoþar
ÓHÆ 523÷ Dreki for siþarst allra scipa Haralldz konvngs. er hann styrþi sialfr
Mork 1673÷ brvnoþo imoti þeim langscip oc stoþ ᴍaþr vp a drecanom er firir for
SneglMork 23425÷ hafþe (hann) .ii. scip aɴat var dreki goþr oc mikill en aɴat sneckia
Jvs291 3730÷ konungr suaf a dreka sinum i lyptingu
Fornk 107÷ hann sialfr hafði Olafssuðina. Hakon konvngr vngi dreka einn friþan
HákFris 5386÷ Þat var dreki .xxx. at rumatali. hofuðin voro gulli buin ok svirarnir
HákFris 55425÷ hafði Rꜹðr dreka agetan
Finnb 6811÷ lagði hann dreka sínu framm í míðív líðí
Huldaᴵᴵ 1227÷ Her segir at Magnvs konvngr hafðí dreka mikínn
Huldaᴵᴵ 1499÷ hann liet ok gera dreka hínn míkla. er gíǫ var í glikíng þess verít hafði Ormrinn lángí
Huldaᴵᴵ 1849÷ hafðí hann dreka hínn mikla. er Eysteinn konvngr Magnus son hafði gera látíð
Huldaᴵᴵ 2868÷ Rauðr hafði dreka mikin ok gullbuin ho᷎fuð ꜳ
ÓTᴵᴵ 1283÷ þar tok Olafr konungr drekann er Rauðr hafdi ꜳ̋tt. ok styrði sialfr
ÓTᴵᴵ 13117÷ En þegar hann kom ꜳ drekann, slo hann ꜳ glennz ok glímvr við konungs menn
ÓTᴵᴵ 1352÷ Þenna dreka kallaði hann Orm hinn langa. en hinn Orm hinn skamma
ÓTᴵᴵ 17510÷ sigldu .iiij. skip mikil. ok eítt af þeim var dreki mikill gullbvinn
ÓTᴵᴵ 25613÷ reyrv v́t imotí þeim langskíp eigi allfa. ok var þat drekí er fyrst fór
SneglHulda 477÷ stoð vpp maðr á drekanvm
SneglHulda 478÷ þar sa þeir skip æigi færi en .xx. ok uar j dreki mikill
EindrErl 19634÷ Endridi mællti. betr uæri nu at þessir væri fridmenn. Ok gek upp a drekann
EindrErl 19635÷ o᷎drum megín vndir holmanum liggia v skíp ok var dreki hit .vta
Fær 4010÷ er þeir lata ór Leginum ferr þar firir dreke ok suort tiolld yfir
HHábr 58016÷ nu sia þeir at dreki liggr undir eyiunne
HHábr 58112÷ uar þat dreki ok gert eftir þui sem uar dreki sa er hann hafde haft nordan af Halogalande
ÓTFlat 4357÷ herra Gibbon ok Plvto bua vt vvigan her til Saxlandz med v. hundrud storskipa ok ij dreka
Gibb 866÷ Sigurdr styʀir dreca þeim, er mestr var ok agętligaztr
Vǫls 3823÷ hafdi Marivsudina. Þat var dreki ok þritvgur at rumatali
Hák81 6608÷ Þat var vani Knuzs kongs at leggia j hernad huert sumar ok afla sier bædi fiar ok frægdar ... Bar enn ok so til eitt sumar at Knutur kongr hiellt j hernad med .xiiij. skip ok dreka hit fimtanda
SigFót 2346÷ seaandi dyrligan skipa stol med agætum dreka huar brunadi vpp j þær hafner er lagu frami fyrer borginni ok siotuninu
Vikt 1015÷ fóru þeir ... á skip, ok hǫfðu þeir dreka
EgÁsm 804÷ sá menn skip at landj sigla ... og uoru flest drekar og dromundar
Vilm 17119÷ fellu þꜳ margir menn ꜳ drecanum
SigÞǫgl 11015÷ Leonenn þeirra brædra war suo mikit skip at eckj war þar stærra vtan drekinn Gardz
SigÞǫgl 11026÷ koma þeir brædur stafnliꜳm ꜳ drecann
SigÞǫgl 11027÷ Þar sa þeir liggia niu skip ok dreka hit .x.a
ÞorstVík556(2025) 198÷ sa Haralldr konongr at Daner sotto þa ... siðarst for skip hans drekenn er hann hafðe sialfr
FskBˣ 2602÷ Rauðr hafði dreka mikinn ok gullbúin hǫfuð á; var þat skip xxx. at rúma-tali
Hkrᴵˣ 39615÷ þá sá þeir, hvar siglðu iiii. skip, ok eitt af þeim var dreki allmikill ok mjǫk gullbúinn
Hkrᴵˣ 4371÷ um várit sendi Ingi konungr af Nóregi Valdimar konungi dreka einn fríðan
Knýtlˣ 26220÷ saa þeir huar dreka hofudit kom vpp ... Þar tauldu þeir xv skip hia drekanumm
Svarfd(1966)ˣ 832
II. (cogn.)
III. (proprial.)
(om skib ⫽ of a ship)
●●● geck kongr til skipsins. Þat var xxv (at rúmatali?) med gylltum hofdum, vel buit. Þat skip var kallat Drekinn
Hák81 59012÷ ste konungr a skip sitt Drekann
HákEirsp 61818÷ hann hafði skip þat er Drekinn het
HákFris 46522÷ Hann hafdi skip þat, er Drekin het
Hák81 43920÷ Ꝍysteinn konongr let oc gera skip i Niðarose. æftir þui sem var Ormrenn lange. let þar gera a dreca hafuð oc bua gulli. oc callaðe Dreca
FskBˣ 33321
IV. (proprial.)
(om stjernebilledet Dragen, lat. Draco ⫽ of the constellation Draco)
Form.: dreka (32); dreki (26); drekar (6); drekann (5); drekans (4); dreke (4); drekanum (3); drekenn (2); dreca (2); dręki (2); drekinn (2); drecar (2); Drekinn (2); Drekann (1); dręke (1); drekí (1); drece (1); Drekar (1); dræka (1); Drecinn (1); Dreki (1); drecanum (1); drecj (1); Dreca (1); drekanumm (1); drecanom (1); drecann (1); drecka (1); drekum (1); dreci (1); drekj (1); drekanna (1); Drekin (1); drekanvm (1); dręca (1); dręka (1);
Comp.: eitrs- (1), flug- (30), hal- (9), prefis- (1), sporð- (3), sǽ- (2)
Gloss.: EJ; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb _; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer; Anm _; Bin; Rím; LP; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH _; AJ; deVr; Fr4; NO; Walter _; ÁBlM ¹dreki; Bl; WPA _;
Litt.: Acker 2012 [VMS 8] passim; Andersen & Andersen 1989 353; Beckman & Kålund 1914-1916 [STUAGNL 41] 288b; Bernström 1958 [KLNM 3] 267-270; Bugge 1905 202; Eiríkur Magnússon 1905-1906 [SB 4] 225-228; Evans 2000 [JEGP 99] 465; Falk 1912 39-40; Falk 1914 (Sól) 31-34; Finlay 2014 [ScriptIsl 65] 119-124; Finnur Jónsson 1921 (KultSprog) 73-74, 77; Gering 1916 [ANF 32] 16; Grøndal 1869 [ANOH 1869] 230, 240; Guðbjörg Kristjánsdóttir 2000 196; Holtsmark 1958 [KLNM 3] 137; Höfler 1931 [ANF 47] 286; Piø 1996 231; Páll Vídalín 1854 448; Seip 1955 56; Simek 1982 90-92; Tarsi 2022 219, 220, 253; Veturliði Óskarsson 2003 [BA 43] 150; Vigeland 1957 [KLNM 2] 470
Genre. (expected): historical works [his]: 36 (20); romances [rom]: 25 (12); religious works [rel]: 24 (30); legendary sagas [fas]: 15 (5); þættir [tot]: 7 (2); family sagas [isl]: 5 (14); learned works [div]: 3 (4); legal works [jur]: 0 (11); contemporary sagas [bis]: 0 (8); unclassified [ ]: 0 (0); charters [dip]: 0 (9);
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
draupnir - drengr
dáð - eða
...
...
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
Kalkar: Drage (dreki) ODS: Drage (dreki)