deild sb. f. [-ar; -ir]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
1) [á e-t / um e-t] deling (af landejendom), fordeling, skifte ⫽ dividing up (of property), division
●●● þyccir þeim manne er þar a scóg við aɴan of micil navtn a scóge. Nv vill sa orka deilldar a scogeɴ er miðr neytir
GrgKonᴵᴵ 1088●●● ec queþ þic ... deilldar vm scög þaɴ er vit eigom saman ... queþ ec þic lögsciptis
GrgKonᴵᴵ 10816●●● skulu þæir skodat hafua iærdenner ... ok iæmfnæ sua millum sin sem syzskynum bær med laghum at sidæstæ dæild
DN IV (1347) 25229÷ ef aɴaʀ þeirra þickiz vera vanlute við aɴan. þa scal sa beiða deilldar þaɴ er á ána við hann
GrgKonᴵᴵ 1232÷ Þostæin ... gaf Jone ... ij œrtoghar boll j Dæildenne i naut at hausti
DN V (1335) 945
2) tildeling, uddeling (af mad), portion (cf. Hamre 1958 [KLNM 3] 587) ⫽ distribution (of food), portion
●●● En slicu sæciz sa er nemsc sem hann gearði æigi ⸢dæildena [var. dæild sina JKr 3674]
FrostKrⱽ 319●●● þat var siðr at lagðr var matr a borð firir menn ... þat varð til nynæmiꜱ at af hurfv .iij. deilldirnar firir .iij. monnum ... En Þurið mælti. at þeim sonum hennar skyllde ecki deila dꜹgvrð ok kvaz hon deila mundo
Heið 7315●●● (om uddeling af mad til de fattige ⫽ of distribution of food to the poor) Vm fastu oc dæilld mote Marie messo
cap.
cf.mat þan sem bonde oc husprꝍya skilldu eta þann dag þan skal fatꝍkum monnum gefa a messo deginum
14122-24 FrostKrᴵ 14118÷ Um fastu oc deilld mote marie messo
index
FrostKrᴵ 12934÷ En sliku settizt sa er næmzt sem hann gerðe eigi deilldina
FrostKrᴵ 1421÷ sliku seckizst sa er nemfzt sem han gerði æigi dæild sina
JKr 3674
3) [e-s / af e-u] del, andel ⫽ part, share
●●● Éin es béon. eþa .iii. eþa .v. eþa .vii. þui er bǿna tal í odda ... at su tala er í odda er merker eining. oc ma eige deila í tva hlute iafna. sva er oc trva ór er trúm a éiɴ guþ i þreɴingo ma eige skiftasc i tvéir (ɔ: tvǽr) déillder
●Mess²15(1993) 55r9●●● J ⸢hverri þessi deild lanzins [var. þessum lutum lanz AM 325 VII 4° “325 VII”] er sitt laugþing
ÓH 1598●●● hafum ver undirstadet at Swiar hafa œytt ok ivirgengett eina deild af Jemttalande
DN I (1309) 10820●●● Siugurder Kolbæins sun vidr gek at han hafdi þa sina dæild af modor arfue sinum æftir þui sæm brefuet vattar
DN III (1333) 1595●●● Verolldín uar greínd i þriar halfur fra suðri uestr ok inn að miðíarðar sía. sa lutr uar kallaðr Affrika enn hinn syðri lutr þeirar dæilldar er hæítr ok brunnínn af solu
SnEW¹ 338
● í aðra/... deild (om led i rækkefølge; om led i argumentation) for det andet/..., desuden, i øvrigt, på den anden side ⫽ (of the second/... item in a list of topics; of a stage in an argument) in the second/... instance, in addition
●●● Huar fyrir ... Su er ein at ... J annan stad ... J þridiu deilld ...
Stj¹ 928●●● Medr fyrstu grein ma þi þeim uel suara. at ... J adra deilld ...
~ lat.cætera
GenMan 18656 Stj¹ 2134●●● aull umskiptilig spellan ok skadsemd man ... af snidaz aullum uauldum monnum. ok i adra deilld (på et andet område/plan? ⫽ in another sphere, on another level?) sniðz huers sem eins kristins mannz aund i þessarri uerolldu ok skiriz
Stj¹ 11720●●● J adra deilld at tala þa ...
~ lat.Alias autem
Vulg Gen 20,12 Stj¹ 12617●●● i annan stad ... enn i adra deilld
~ lat.hinc ... hinc
SpecH 39b16 (I 107) Stj¹ 1312●●● kom hann freistandi sealfs hans medr þeim þrennum greinum. huerium er hann freistadi ... Adam ok felldi hann. þat uar medr ofneytzlu. medr hegoma dyrð ok i þridiu deilld meðr yfirgirnd edr ágirni
Stj¹ 14520●●● Jtem gef ec ... Jn primis ... ‹Jtem› j þridiu grein ... J fiordu deilld ...
DI VII (*1495›tr 1497) 24421÷ J aðra deilld endrfórnar ok teer heilog kirkia alla þessa luti
~ lat.Rursus, haec omnia repraesentat
DurRat 4439 Stj¹ 5033÷ þat i adra deilld at ...
Stj¹ 8722÷ Enn i adra deilld er þat ollum monnum kunnigt. at allt mannkyn er fra Adam komit
Stj¹ 1002
● (í) nekkverri deild til dels ⫽ partly
4) særpræg, detaljer ⫽ characteristic features, details
● segja deild [á e-m] [e-m] gøre rede (for hvem/hvordan ngn er) (i hovedtræk el. detaljer), give (ngn) besked (om ngn) ⫽ inform (sby) (about sby) (in the main or in detail)
● vita deild [á e-m] kende til (ngn) (i hovedtræk el. detaljer), vide om (hvem/hvordan ngn er), vide besked (om ngn) ⫽ know about (sby) (in the main or in detail), be well-informed (about sby)
●●● Ver vitum deilld a þessum monnum, oc ero þeir illgiarnir oc uvinir goþanna
SJ² 79432●●● Þormoðr vissi ⸢deild a Grimi [var. á honum ǫll deili GKS 1005 fol “F”], at hann var illr maðr
FbrHb 2029
5) [e-rra / milli/millum e-rra / e-rra í millum / með e-jum] [við e-n] (item pl.) splid, konflikt, strid, stridigheder, skænderi, disput, slagsmål ⫽ (item pl.) conflict, strife, argument, dispute, brawl
●●● Nu hefir þu mic røgðan en ec þíc. oc þesse deild man ocr gera ecci nema mæin
~ fr.desputison
Samedi 172a25 ViðrLaug619 2883●●● þu hoft i dag ... illa ok unyta deilld. Suivirðir mic ok spottaðer drotningena
~ fr.plait
LaisMar 8322 Streng 21831●●● nu skolum vér aðru sinni til settiazc domsens. Nu sem þeir varo ... samnaðer. þa gerðo þeir þrǽtto micla ok deilld. En i þeirre sundrþyckiu ...
~ fr.noise e estrif
LaisMar 888 Menota: 40rb22 Streng 22225●●● Nu vigazt menn at. oc sia menn til deilldar þeirra
Gulᴵ 6412●●● ef maðr er viginn a þingi. þa ... En ef aðrar deilldir verða manna i mellom. þa ...
cf.við sár. æða ofund
6627 Gulᴵ 6626●●● Nu verðr maðr staddr við deilld manna. oc vill eigi skilia þa
Gulᴵ 684●●● komo þeir firir lopt nocquor oc heyra deilld manna oc þvi nest aflog. þar var scinnari oc iarnsmiðr
SneglMork 23517●●● En ef sva mikil ǫðe byr i þino brioste at þer þycke deilld friðe betri með minom fiandscap. þa ...
~ lat.lites
Alexandreis 3812 (II 30) Alex 1924●●● ek gef upp alla þessa deilld. oc þrætto. er uerit hefuir millum konongdomsens. ok biskupsdoms
RbHS (*1202) 44513●●● þa gerdiz mikil deilld med gudunum þviat huert bad firir sínum áttmanní
BretS¹(2025) 3014●●● var þar fioldi ebreskra manna ok heiðingia. var mikil ⸢deilld [var. deila Holm perg 19 4° 55v2] milli þeirra
~
PS 8928 ~ lat.conturbatio
PassPP 1237 Pétr SÁM 1 19vb15●●● mun þa ok samþycke ockart Ro᷎gnvalldz frænda bezst at vit innumzst litt til um þann þridiung landa. hefir hann leinge at ⸢deilldum [var. deilum Orkn325IIIβ 5919] farit
OrknFlatᴵᴵ 41029●●● De‹i›lldir Avstfirðinga
AnnResˣ 2622●●● [ei]nginn kuadst so gott eiga Sami vpp ad giallda, ad ganga [vilie i dei]lld vid Hrafnkel
Hrafnkˣ 221÷ Ða mællti mæren at þeir skylldo hǽtta deilld sinni
Menota: 36ra8 Streng 17428÷ þau vitni er menn bera um deilld manna at oldrhusi
Gulᴵ 323÷ Um deilld at oldrhusi
cap.
Gulᴵ 689÷ Hvervetna þess er maðr er staddr við deilld manna
Gulᴵ 6825÷ þau vitne er borin ero um dæilld manna at samkundom
Járns 29233÷ drotning bað at konungr scylldi eigi moti standa. oc sagði hverso mikit Nicolas hafði latit i deilldum þeira Magnus konungs i falli sinna frenda
Sv 11831÷ þau vitni er menn bera vm deilld manna at samkundum
Landsl 1519÷ forsagnar uitni er menn bera vm deilld manna at samkundum eða kirkium
Landsl 1513÷ þau vitni er men bera um dæilld manna at samkundum
Bl 25310÷ Nú verðr umrœða mikil um deild þeira, ok þóttusk allir vita, at eigi mundi svá búit sjatna
NjM 22918÷ þeir komv firir loft nǫckvt. ok heyrð[v] þar ínn deilld manna. ok þvi næst aflog. þar áttv saman skínnarí ok iarnsmiðr
SneglHulda 4724÷ þau vitni, er menn bera um deild manna at samkund
Jb 913÷ Feðgar tveir eða brœðr tveir eru sem einn maðr í hverju vitni, nema tveir menn nefni þá til, nema þeir sé staddir við deild manna eða vígaferði
Jb 21112÷ En með því at vinum þeirra þótti mikit í ábyrgð um ⸢deildir [var. dæilur Orkn 933] þeirra, þá ...
Magn² 28220÷ látum eigi aðra eiga at því at hlæja, at vér leggim slíkt til ⸢deilu [var. deillda ÍB 225 4°ˣ “V”]
var. Laxd 1766: ÍB 225 4°ˣ “V”÷ [var. (ms.) Þadan af giórdest deilld þeirra Þordar Gellis og Tungu Oddz AM 106 folˣ 11v(22)13 “Þ”]
var. LdnSkˣ 285: AM 106 folˣ “Þ” → ms. 11v(22)13÷ ek vil eigi, at þú ætlir þat at keppa við Harald jarl, þvíat þér mun hann verða ofmaðr í deildum
Orknˣ 29421÷ þaðan af hofuz ⸢deilldir [var. deilur EgFrg¹ 32734] með þeim Oleifi ok Heɢ. þeir borðuz ...
EgM(2001) 12322÷ hlutr yckaʀʀ feðga mun æ þuí verri er deillder varar standa lengr
EgM(2001) 16918÷ hitt mun ec ętla sagþi egill at hluti yckaʀ feðga myni uera þui ueʀi er deilldir várar standa lengr
EgFrg² 34316
6) (spec. jur.) proces, rettergang ⫽ (spec. jur.) legal proceedings, legal action
● leggja í deild [e-t] bringe (sag) for retten ⫽ bring (a case) to court
Form.: deilld (31); deild (7); dæild (4); deilldar (4); dæilld (4); deilldir (3); deilldum (2); déillder (1); deilldina (1); dei◃lld (1); dæilldar (1); deillder (1); deildum (1); deillda (1); deilldirnar (1); deildir (1); Deilldir (1); Dæildenne (1); dæildena (1);
Comp.: akr·landa- (1), akr·lands- (1), arf- (3), eigu- (1), ein- (1), fjórðunga- (2), fljót·verja- (1), for- (2), grip- (17), heraðs- (1), hey- (1), heys- (1), hǫfðingja- (1), ill- (8), konunga- (2), korn- (4), lands- (4), mál- (1), mann- (2), mis- (2), of- (1), skap- (1), skýja- (1), stór- (1), þinga- (1), þing- (7)
Gloss.: EJ; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím; LP; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH; AJ; deVr (deila vb.); Fr4; NO; Walter _; ÁBlM (deila vb.); Bl cf. corr.; WPA _;
Litt.: Bell 1980 [ANF 95] 96-97; Jakobsen 1901 [ANOH 1901] 87
Genre. (expected): legal works [jur]: 22 (6); religious works [rel]: 15 (18); family sagas [isl]: 8 (8); historical works [his]: 7 (12); romances [rom]: 6 (7); charters [dip]: 5 (5); þættir [tot]: 2 (1); learned works [div]: 1 (2); contemporary sagas [bis]: 1 (5); unclassified [ ]: 0 (0); legendary sagas [fas]: 0 (3);
External (non-ONP) resources:
...
...
...
...
IN PROGRESS
...
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
deila - dís
dáð - eða
...
...
DSL (experimental)
Searches Old Norse etymologies in ODS and Kalkar dictionaries based on data provided by Thomas Troelsgård from DSL’s digital resources in Nov. 2022. Old Norse homographs are not distinguished.
ODS: Del (deild)