á·kefð sb. f. [-ar; dat. -um(Orkn325I 226¹⁶)]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
1) voldsomhed, intensitet, styrke ⫽ violence, intensity, strength
●●● um akefð frostz
Kgs 349●●● miclu feʀ sotten með meire ákefð en hann mege vpp sitia
Alex 1535●●● Epizeusis ær tvefalldan æins orðz saman sætt. sem her: hlyð hlyð konvngr / hroðri þæssvm. þæssi figvra ær iafnan sætt, þa ær maðr talar mæð akæfð (eftertryk ⫽ emphasis) nǫkcvra lvti
Gramm³748 9517●●● Gengr a þa með akefð bęði solar hiti, þosti ok erfiði
MarS 24922●●● elldinn lagði at þeim ok brendi þa ꜳ litilli stundu með sva mikilli ꜳ kefð. at þeir voro þaðan dauðir dregnir
ÞorvVÓTᴵ 28918●●● Sua keyʀir hann þa miskunnar laust vt af mustarinu at þeir ok þeirra hestar med ollu fargagne stannda vnndir regnsíns akefd an nockuru herbergi
~
HMSᴵᴵ 5740 ●Nik Holm perg 16 4° 5v13●●● þar (ɔ: á Íslandi) eru þær kelldur er æ og æ vella akafliga bædi vetur og sumar. Nu er stundum suo mikill ⸢akafi [var. akefd AM 243 a fol 9rb27] ꜳ vellu þeira at þæʀ spya lángt j lopt wpp vatni wr sier
var. KgsE 1827 → Kgs AM 243 a fol 9rb27●●● Nv verþa þeir Eysteiɴ oc hans (menn) sva oþir. at þer søkia ⸢í akafa [var. med akefd MHFlat 39633]
var. Mork 27923 → MHFlat 39633●●● Nu ætla eg þat vijst at *hueruetna þar sem mikil akefd verdur j slijkum ognar hlutum. at þar eru vijst pijslar stadir og synir Gud monnum firi þui suo mikla ogurliga hluti opinberliga ꜳ iordu at menn skuli þui meir wid sia
KgsE 1936÷ Ðæim sinnum er þar kann illviðri at værða þa værðr þat þar mæð meiri akefð en i flæstom stoðum aðrum
Kgs 348÷ Mikael ok hans menn reka flottann með mikilli akefð ok harðfengi
Mich 69630÷ aull onnur dyr ædduz medr mikilli aakefð moti þi sama lambi
~ lat.impetum fecerunt
SpecH 46a52 (I 129) Stj¹ 24431÷ þui flygr hann brott af stadnum med mikille o᷎gn ok hrædiligri akefd
~
HMSᴵᴵ 592 ●Nik Holm perg 16 4° 6r15÷ Epter þetta siga saman fylkingar. og tekzt þegar ho᷎ggoʀuzta med mikilli akefd
Adon 13511÷ enn þo var myklu fleira fallit af Constancius kongi. þviat Lodovikus kongr sȯtti at med akefd
Adon 2064÷ knuduzt fram riddarnir med micilli á-kefd
KirjA 3811÷ þeir taka nu at berjazt af mikjllj akefd ok hreystj ok berazt nv sar a huorntueggia þeirra ok fleirj ꜳ Blabus
Vald 7116÷ Sœkir Grettir með ákefð, en Auðunn ferr undan
Gr 9620÷ sękia ath honum med ꜳkefd en hann verst med miklum dreingskap
Hect 1163÷ helldur Ynge kongr ollum þessum skipastool j Frackland med akiefd og reyde
Nitˣ 3313
2) heftighed, hidsighed, raseri ⫽ vehemence, hot-headedness, fury
●●● gerðiz bratt ro᷎þan þeira með akefð oc sundrþycki oc mikilli reiði
●ÓTOdd 188●●● er slikt meír með slœgð oc slætt mælge. fram flytiannde. en með afle oc akefð
Menota: 86va16 BarlA 1642●●● kœmr til þin hæfnder firir at vinna þa hæfn mæðr hofi oc sannsyni en æigi mæðr illgiarnligri akefð
Kgs 6616●●● Ira. er var tunga kallar reiðe. hon ... rasar ę þangat er ákefðen eggiar hana
~ lat.quo rapit impetus illuc
Alexandreis 2551 (X 43) Alex 14525●●● Til *kviðianar huatsceytligrar akefðar uscynsamra manna er her til hafa framleypt vvarliga eiðum oc oðrum prouanom ologliga ... þa er her scipað at
ÁKr 528●●● at með hans hæilræðum stilliz hins nyia konungs œska oc akæfð, sva at hann gangi æighe of geystr upp a guðs rett
~ lat.impetum
626 Thom¹ 64●●● bæiðez hann berlega meðr hinne mestu akæfð
~ lat.instantissime
5935 Thom¹ 5918●●● hiner mestu menn rikissens hava þat dœmt með mikille akefð rasande reiðe
~ lat.sicut leo rapiens et rugiens
10831 Thom¹ 10814●●● (hann) villdi henni eyða með grimðarfvllri akefð
~ lat.furore vesano
VitAnt 14716 Ant 8213●●● Finnboga leiðiz nu ⸢akefð [var. ákafinn AM 510 4° “B”] hans
Finnb 4519●●● reidduz gẏðingar ... foru þa nefndir guds kappar til allra lærisueína. segiandi ꜳkefð gẏðínga
~
PS 56126 JJ SÁM 1 45rb28●●● heyra mꜳ ij slikum ordum ath ydur er nalęgra forz og akefd enn forsiáá
Hect 1726÷ En ef herra hennarr ok pusi verðr við varr nokkorri niosn ok umsát. þa man honom at visu mislika miok. En þo at sua se þa ma þat vel setiazc. hælldr en ec fyrir faromc ok tynemc af akefð ok ohofsemð astar hænnar
Menota: 24ra25 Streng 6829÷ með mykylli reiði. oc akefð
Menota: 72va27 BarlA 1349÷ fann hann sik hertekinn vndir syndar akefð
BarlA 1503÷ huervitna let hann niðr briota. með akefð blothus. oc herbyrgi skurguða
Menota: 87rb7 BarlA 1656÷ Vpp gavo þeir þessa heims glys giorssamleg. gengo glaðlega vndir allar pinslir. þui at þeir gaðo eigi firir akefð guðlegrar astar. elldz eða bruna
Menota: 96rb19 BarlA 18238÷ mæð stormsamlegre akefð
Kgs 372÷ Alexander hafði oc litið afl at vínna sva stort som honom bio i hug. En leons akefð hafðe hann ser i hiarta með dirfð alldri meirí
Alex 317÷ Slic ⸢akefð [var. akefdar ord AM 226 fol “B”] konungsens oc rasannda bardaga fyst aflar liðeno mikels otta
~ lat.Impetus
Alexandreis 478 (II 218) Alex 2526÷ skulu ver ecki skapa ferþ vara eptir akefþum hans
Orkn325I 22616÷ at mela með akefð ok reiðe
ÓTOddS 9530÷ En guðs maðr ... (Thomas) hefer sek hofsamlega mote þæirra vanstilltre akæfð
Thom¹ 24710÷ ecki berum vér áræði til slíkrar umleitunar; er slíkt meir talat af ákefð (÷***ubesindighed) en forsjá, sem þik hendir stundum
HG 1013÷ Hrólfr konungr eigi bróður, er Ketill heitir, manna minnztr ok skjótligastr, fullr ákefðar ok ofbeldis
HG 2131÷ hefir hann þetta męllt mæirr af akæfð enn alitvm
StjC 4544÷ Allir frendr þeirra ... gengv at mer ambatt þinni með mikilli akefð
StjC 5238÷ Till kuiðianar huatzskꝍtleghrar akæfðar vskynsamra manna er her till hafa framlꝍypt vuarlegha æiðum
JKr 37614÷ Friðsemi a at uarðueita þar til er rettr domr kemr a at eigi uerði með ofmikilli bræðe ⸢akafr afellis [var. eda akiæfd AM 58 4° “Bf”] domr a lagðr
var. Landsl 631: AM 58 4° “Bf”÷ fiandr fysa svik ok saurlifi ... umfang ok forðz, kallz ok ꜳkefð
Mich 68326÷ Þessi vargr er diofullin sialfr blasandi sina handgengna vini. til þess at ofsækia ok v naðir veita guds kristni. bæði fẏrir eítr villuɴar. ok akefð ofsoknariɴar
~
PS 56126 JJ SÁM 1 54rb8÷ gengv þeir þa slett vt af borðunum. þviat þeir geymðv eigi aɴars fyrir ꜳ kefð ok ofr huga. en þeir berðiz ꜳ slettum velli
ÓTᴵᴵ 27321÷ hann hrapaði sva miok til síns dauða með vanstiltri ꜳkefð. at hann siglði þvi sama skipi. langt fram fra o᷎llu liði sino i hendr sinum vvinum. Var þat eigi undarligt þo at hans ofsi dræpi hann ...
ÓTᴵᴵ 3308÷ Lofudu allir nærverandis menn drottinn varrn ... En sæll Nicholaus vill medr litilætis hamri nidr briota lydsins akefd ok vndran
~
HMSᴵᴵ 11435 ●Nik Holm perg 16 4° 36r27÷ krefr konungrinn med mikilli ꜳkæfd, at ...
Thom² 3367÷ þuiat hans ꜳkefd gefr eyngu gaum, æigi timunum, ei skynsemd
Thom² 36717÷ Hugsit, huern ꜳuoxt gerir huart, þolinmædi ædr metnadar akefd
Thom² 40036÷ męla þeir ... margfallda folsku, hladandi brigzli ꜳ brigzli ok ognarhoti yfir heitan. Enn guds madr hefir sik þolinmodliga moti þeira uanstilltri ꜳkiefd
Thom² 4385÷ Abote innir upp fyrir honum i fyrstu einkannliga akefd fiandans freistni
VP 6267÷ bidr vont folk og jlmenni ryma ꜳn allri duol fram berandi sins herra bod med ȧkefd. og margan osæmiligan mꜳls hȧtt
GibbC 10527÷ driugr verdr land herin og vggir mig at ædi og ꜳkefd
GibbC 1073÷ hon var heiðin sem hundr ok full upp otruar ok akefðar
Jak¹ˣ 51935÷ öllum má líkligt þikkja, er hans ákefð er kunnig, at
KlmBˣ 2111÷ Judar villdu medr allri ꜳkefd sins vitleysis nidr briota
MarD634ˣ 6963÷ enn at tempra ꜳkefd sinnar reidi geymdi hann eigi, sem honum heyrdi
MarD634ˣ 75723÷ Nu skal aungva akiefd hafa um þennann glæpafulla nijding, og skulu hans landsmenn dæma hann, efttir riettum logum
SigrValˣ 18518
3) [um e-t] iver, engagement ⫽ eagerness, ardour
●●● bað með mykylli akefð. at hann skylldi birtta honom herbyrgi barlaams
Menota: 98rb12 BarlA 1871●●● En þo matti hann eigi moti mæla kostgæfd ok akæfð alþyðunar
ÞBpB 24215●●● tekr at vaxa miok ⸢ákave [var. akefd AM 226 fol 141ra19] konungs vm eptir forna (ɔ: eftirfǫrina). oc hann eggiar nv fast at enge spare sporana við sinn hest
var. Alex 10517 → Alex AM 226 fol 141ra19●●● Þorir eggiaði hann með mikilli ꜳkefð at hann skylldi fara til Noregs
ÓTᴵ 2099●●● kom einn sueinn hlaupandi ꜳ þingit ok flutti sitt erendi með mikilli ꜳkefð
ÓTᴵᴵ 19018÷ oc iðraðezt með sua mykylli akefð. hins fyrra liviss síns. at hann gaf nv vpp allan konongs domenn ...
Menota: 91ra15 BarlA 17312÷ þeir munu æigi skiliaz við Skula Iarl firi sakir akefðar yðaʀar
HákEirsp 56129÷ leitið ok eigi með akefð, hvat þer skolvt eta eða drecka
Ant 827÷ broðirinn villdi þessa með sva mikilli akefð biðia
Ant 9324÷ ecki munu þeir skiliaz vid Skula jarl fyrir sakir akefdar ydarar
Hák81 47416÷ brugdu þeir sinum gullbunum suerdum ok hiuggizt j a kefd suo mannliga ‹at› elldr glæddi vm allann viguollinn er stalin saman kuomu
Vikt 715÷ kemr hann aungo uid fyrir akefd lydsins, utan i stad uerdr hann at fara aa fund erchibyskups
MarE 4051÷ ok gengr (líkaminn) med hínne saumu aunn ok akefd tueggia mẏrkua j milli. suo at uarla fær hann þann suefn at hallde heilsunne er natturan beidir
Theol AM 672 4°¹ 16v22÷ þeir helldu aa þessum hlut med mikilli aakefd
MarD635ˣ 92110÷ Þustu menn at med ꜳkefd
MarD635ˣ 104212
4) hast ⫽ speed
●●● skunda þæir a hans fund meðr mikille akæfð
cf. lat.illuc præpropere accelerabant
21936 Thom¹ 21919●●● Síðan riðu þeir bræðr eptir í ákefð
Vatnˣ 11010
5) ?tilskyndelse, ?angreb ⫽ ?promptings, ?attack
●●● ef þer komvð hingat fyri illzkvfvlla diofla akefð, farið ꜳ brvtt
~ lat.dæmonum ... impulsu
VitAnt 14955 Ant 872●●● Annarr brodir var sa, er akafliga var kafidr af uhreinsan horanar-anda ... (hann) iatadi fyrir honum ohreins anda akefd
~ lat.impugnationem a spiritu fornicationis
49733 VP 49715
cf. simplex -kefð (0)
Form.: akefð (26); akefd (16); akæfð (7); ꜳkefd (6); ꜳkefð (5); ákefð (5); akefðar (3); akiefd (2); ꜳ kefð (2); ákefðen (1); ꜳkiefd (1); aakefd (1); akiæfd (1); a kefd (1); á-kefd (1); akefþum (1); akefdar (1); aakefð (1); ákefðar (1); ꜳkæfd (1); ȧkefd (1); akæfðar (1);
Comp.: ástar- (1)
Gloss.: EJ _; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2 _; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím _; LP _; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH _; AJ _; deVr _; Fr4 _; NO; Walter _; ÁBlM (ákafur); Bl; WPA _;
Genre. (expected): religious works [rel]: 41 (22); romances [rom]: 18 (9); historical works [his]: 16 (15); family sagas [isl]: 3 (10); legal works [jur]: 3 (8); legendary sagas [fas]: 2 (4); contemporary sagas [bis]: 1 (6); þættir [tot]: 1 (2); learned works [div]: 0 (3); unclassified [ ]: 0 (0); charters [dip]: 0 (6);
