breytni sb. f. [-/-s(GrgExc125ˣ 422⁴)]
Status: excerpted citation slips citation text supplemented structured definitions in Danish definitions in English
1) [á e-u / í e-u / yfir e-t] ændring, forandring, afvigelse, udskejelse ⫽ change, alteration, difference, deviation, deviating
●●● Ef kona klæðiz karl klæðom eþa ... feʀ með vápn fyrir breytni sacir
GrgKonᴵᴵ 2041●●● siðan klæddez hann klærkaklæðum meðr goðu hófe uttan alla breytne oc usœmelegar sundrgerðer
~ lat.mediocritatem
2738 Thom¹ 282●●● þat hafða ek ætlat, at gera ecki breytni á ferðum mínum
~
Rafn 1830 1558 HG 5424●●● Þa var ok komin ⸢breytni no᷎ckur [var. ny brey̋tne AM 567 XVII α 4° 3v14] yfir dalinn; þar var kominn yfir glerhiminn
Mág¹A 3054●●● ek þarf ecki þeirrar bræytni at ek se nv með yðr i Hiervsalem a gamals alldri
~ lat.vicissitudine
Vulg 2Reg 19,36 StjC 53921●●● hann let leggia lit i augu ser ok sneri vm a ser huormunum ok gerði mikla br⟨e⟩ytni a yfir litum sinum
Hallfr 687●●● Varaz skulu þeir (ɔ: lǽrðir menn) alla breytni j klædnadi sinvm bædi at lit oc skurd
cf.
80418-19 DI II (*1345›AM 39) 80417÷ Ef konor geraz sva siða at þær ganga i karlfötom eða hverngi carla sið er þær hafa fyrir breytne sacir oc sva carlar þeir er kueɴa sið hafa huernge veg er þat er. þa varðar þat fiorbavgs garð
GrgKonᴵᴵ 4721÷ þat hafða ek ætlat, at gera ⸢ecki breytni á ferðum mínum [var. aungva breitne ä um ferðer mïnar AM 590 b-c 4°ˣ 35r11], hverr sem umtalaði
~
Rafn 1830 1557 HG 5424÷ gerði enga breytni a hattum sinum
Finnb 8423÷ varaz skolo þeir alla breytni i klædnadi lit ok skurdi
StatEi² 5326÷ nu munu ver hafa breyttni ek mun fra lide skiliazst
Hallfr1005 1421÷ er sendimaðrinn kom til Helgafells, sat Snorri goði í ǫndugi sínu, ok var þar engi breytni á hýbýlum; varð sendimaðr Steinþórs engra tíðenda víss, hvat Snorri ætlaðisk fyrir
Ebˣ 11828÷ fyri ⸢breitnis [var. breytne GrgKonᴵᴵ 4721] sakir
GrgExc125ˣ 4224÷ kallaði sér svá hug um segja, at mikil breytni mundi á verða þenna vetr
StuᴵᴵR11127ˣ 2307
2) [til e-s] væremåde, (ejendommelig) adfærd, gøren og laden ⫽ behaviour, (strange) conduct, doings
●●● Þa bar gꜵfoct vitne iesus sialfr hve honom þótte funden sú bréytne. alz haɴ sótte siálfr heim ioan oc baþ haɴ skíra sik
●HómÍsl⁶(1993) 6r19●●● Þegar hann kemr við mik, þá er hǫrund hans svá mikit, at hann má ekki eptirlæti hafa við mik, en þó hǫfum vit bæði ⸢breytni til þess á alla vega [var. um alla hluti svá til hagat var. Njála 3020: GKS 2868 4° “G”, etc.], at vit mættim njótask, en þat verðr ekki
NjR 2423●●● matti sia margra diofla breytni yfir enum odum monnum, adr þeir flydu
Martin² 5963●●● sier Dixin at hann er med þungu bragdi og auitadi hann um sina breytni og spurdi huat til tidinda hefdi borit
VSj 237●●● minn faðir veit á morgun alla okkar breytni ok veit ek þat verðr þinn bani
Blómstrˣ 3910÷ Hve keɴing sú es vas í gyþinga lꜵgom vas fyrst batst hallden en siþan gleýmþesc hon af óréocþom lýþs oc af bréytne yfergyþinga svasem et veʀa vín være byrlat drucnom mꜵɴom
●HómÍsl⁵²(1993) 88v26÷ þat sægia menn at um vætrenn lete sigurðr Olaf oc lið hans oftlega drekca þa miolc er aðrer drukcu mungat. Oc þotte margum þat bræytni vera
ÓHLeg 2332÷ siðan haldiz þesse hattr meðan nauðsyn krefr slikrar breytne sem ec beiðe
Alex 9922÷ var hann (ɔ: hafrinn) fullr af silfre ... huat (!) skal breytnni þessi Þorkell frænde
ÓTFlat 4067÷ med þessi breytne skilia menn þat, at hann mun ętla nockura herferd fyrir ser or landinu
Ragn 15413÷ Eigi lætr Skeggi sem hann viti um kaup þeira Þórðar ok Eyjólfs eða breytni
Þórð² 17212÷ Valgautr kuezt aungua breytni mundu upp taka. þo ath hann fri
EgSH1008 78634÷ hon tók sér háttaskipti, bæði í skaplyndi ok margri breytni ok einkanliga í fjárauðn
Gr 27625÷ hann veit en ongvan hlvt af hennar breythne er hvn hefvr giortt
cf.skirde sancte Georgivs hana
3306 GeorgReyk 33024÷ vei sie mier at eg var nockvrn thima fædd fyrer slika breythnne. er eg hefvr vnnet þat til þin at missa gvdz hylle
GregBpReyk 312÷ so hiellt hann og allre sinne veniv vmm alla nythsamlega breythne sem hann giorde fyr
~ nty.Darna leuede he salichliken alze voer
LegOswPass 102ra25 OsvReyk 7227÷ Enn þesse .uȷ́.c. manna ... sia nu ꜳ burt-faur kongs sins og þickiazt eigi uita, hue gegna mundi þesse breytne
Jvs510 4931÷ þesse breitne þiker mønnum nockud vndarlïg, er köngurinn heffur so fliött brugded sinne firerætlan
DínDrˣ 8315÷ Þorkell ... mællti: Huad skal breytni su frænndi
Fljˣ 7414
3) (spec. om afvigende tro ⫽ spec. concerning divergent belief/superstition)
●●● Eigi mattu hlyda rettu rꜳdi ... nema þu skilir fyrr fra þer breytni kristinna manna
~ lat.Superstitio Christianorum
PassAgn 351b27 AgnesA 1633●●● Þessa fiolkyngi kendi ydr Kristr ydvarr, en nu leggit þer þegar nidr breytni þessa ok gofgit god vor
~ lat.has vanitates
PassBlas 342b17 BlasB 2653÷ Vita viliom ver, hvilic kenning er, þviat þu berr nyia breytne i eyro oss
~ lat.nova ... quaedam
Vulg Act 17,20 Páll¹ 22124÷ Þat þótti Þorkeli mest af bregða, er í vatni skyldi þváz ok kvaz eigi nenna enn um sinn at hafa þessa breytni, en kvaz þó hyggja, at sjá mundi góð
Vatnˣ 10815
4) [á e-u] [út af e-u] (spec. ved guldsmedearbejde) forsiring ⫽ (spec. concerning the goldsmith’s work) ornament, decoration
Form.: breytni (20); breytne (6); bræytni (3); breythne (3); bréytne (2); breyttni (1); breytni (1); breytnni (1); breitne (1); breitnis (1); breythnne (1);
Comp.: af- (1), boð·orða- (4), klǽða- (1), laga- (2), marg- (2), mis- (2), ný- (20), ráða- (10)
Gloss.: EJ; ClV; ClVAdd _; ClVErr _; ClVSuppl _; Suppl1 _; Suppl2; Finsen _; Fr; FrErr1 _; FrErr2 _; FrErr3 _; LLFrämm _; Hertzb; HertzbLat _; HertzbTill _; Suppl4 _; Fischer _; Anm _; Bin _; Rím; LP; Med _; MedComp _; MedSimp _; WN _; AH _; AJ _; deVr _; Fr4; NO; Walter _; ÁBlM _; Bl; WPA _;
Genre. (expected): religious works [rel]: 12 (11); family sagas [isl]: 9 (5); legal works [jur]: 5 (4); romances [rom]: 5 (4); legendary sagas [fas]: 3 (2); historical works [his]: 3 (7); contemporary sagas [bis]: 1 (3); þættir [tot]: 1 (1); charters [dip]: 1 (3); learned works [div]: 0 (1); unclassified [ ]: 0 (0);
External (non-ONP) resources:
Lexicon Poeticum (2nd ed.)
This uses metadata and images from septentrionalia.net
