Københavns Universitet

ONP: Dictionary of Old Norse Prose

Word

2taka vb.

A.

[e-n/e-t / e-m/e-u] [e-u / með e-u / við e-u] [til e-s] [um e-t / at e-u] [e-m/sér]
   ‖  [e-n] [e-n] :
   ‖  (+ inf.):
   ‖  (+ ok (~ inf.)):
 ● taka arf [eftir e-n]
 ● taka bana [með e-u] [fyrir e-u]
 ● taka blezun
 ● taka blóð [e-m]
 ● taka bústað [e-m/sér]
 ● taka byr
 ● taka dag [við e-n / með sér / í millum e-rra / meðal e-rra] [til e-s]
 ● taka dauða [fyrir e-n] [fyrir e-t]
 ● taka dyrr/hurð
 ● taka (...)eld [með e-u] [sér]
 ● taka fang [við e-n]
 ● taka far(i) [e-m/sér]
 ● taka fast [e-n/e-t / e-u]
 ● taka fast í orðum [e-t]
 ● taka fastmǽlum [e-t]
 ● taka fréttir
 ● taka heilsu
 ● taka heim [til e-s]
 ● taka herbergi [e-m/sér] [með e-m]
 ● taka hlaup heim [til e-s]
 ● taka hús/... [á e-m]
 ● taka hǫfn
 ● taka hǫndum [e-n]
 ● taka himin hǫndum
 ● taka konung
 ● taka kristni
 ● taka (ekki/...) kveðju [e-rs]
 ● taka land/...
 ● taka líflát
 ● taka lǫgsǫgu/-sǫgn [eftir e-n]
 ● taka mál sitt
 ● taka máli [fyrir e-n]
 ● taka mann [eftir e-n]
 ● taka mat
 ● taka munkaklǽði/...
 ● taka orð/orðum [e-rs]
 ● taka (...) orðum [e-n / fyrir e-n]
 ● taka orlof
 ● taka ráð/...
 ● taka ráðs [e-t]
 ● taka ríki
 ● taka rǿðu
 ● taka skírn
 ● taka skrift(ir) [fyrir e-t]
 ● taka sótt/...
 ● taka strandhǫgg
 ● taka sýn (sína)
 ● taka sǽtt(ir) [fyrir e-n]
 ● taka sǽttum [við e-n / af e-m] [fyrir e-t]
 ● taka tal/... [sitt / við e-n / með sér / sín í milli]
 ● taka trú
 ● taka vatn
 ● vatn/sjór tekr [e-m]
 ● taka veðr/...
 ● veðr/... tekr [e-n]
 ● taka veizlu [af e-m]
 ● taka vel/illa/... [e-m/e-u / e-n/e-t]
 ● taka vist [e-m]
 ● taka þungliga/... [e-u]
 ● taka með þǫkkum [e-t]
 ● ‖ impers.: tekr [e-n/e-t / e-m/e-u] [e-t]
   ‖  (+ inf.):
 ● svá er (mǽlt ok) tekit [■]
 ● er al- tekit [■]
 ● ‖ præt. part.: tekinn [e-u / með e-u / af e-u / í ■]
 ● tekinn arfr
 ● tekinn ást
 ● halda teknum hǽtti [um e-t]
 ● vel tekinn [með e-jum]

B. taka + præp./adv.

á: taka (fram/ofan/upp) á

[e-n/sik/e-t / e-m/sér/e-u] [e-n/e-t / um e-t] [e-u / með e-u]
   ‖  (+ inf.):
 ● taka bréf upp á [e-n] [um e-t]
 ● taka dauða á sik/...
 ● taka fast á [!]
 ● taka handsǫlum á fé [e-rs]
 ● taka á hǫnd/hendr [e-m/sér] [e-t]
 ● taka á rás/...
 ● taka á sér [e-t]
 ● taka (upp) á sik [e-t] [af e-u]
 ● taka svefn á sik
 ● taka vel/... á [e-u / ! um e-t] [fyrir e-m]
 ● ‖ impers.: tekr á [e-u]
 ● er tekit á [!]

af: taka af

[e-m/sér/e-u] [e-n/e-t] ; [!] [e-n] [fyrir e-t]
 ● taka af hesti/hestum
 ● taka af lífi/... [e-n]
 ● taka lítit/lítinn af [e-u] [við e-n]
 ● taka mikit/mikinn af [e-u / ! um/of e-t]
 ● sem mega taka af [!]
 ● taka af sjalfum sér [e-t]
 ● ‖ impers.: tekr af [e-m/e-u] [e-t]
 ● tekr byr/byri af [!]
 ● tekr hǫfuð af [e-u]
 ● sem (mest) má taka af [!]
 ● sem tekr af [!]
 ● ‖ præt. part.: tekinn af [!]

aftr: taka aftr

[e-n/e-t] [til sín]
 ● taka aftr á bak [e-m] [e-u]
 ● taka aftr orð (sín)
 ● ‖ præs. part.: er aftr takandi

at: taka at

[e-m/e-u] [e-t]
 ● taka at sér [e-t]
 ● taka at sik í erfð [e-t]
 ● ‖ præt. part.: tekinn at [!]

braut: taka (í/á) braut/brott(u)/burt

[e-n/e-t] [af e-m/e-u] [í e-t]
 ● ‖ præs. part.: takandi brot
 ● ‖ præt. part.: tekinn braut

eftir: taka eftir

[e-n / e-m] [e-n/e-t] [á e-t]
 ● taka (...)fé eftir [e-n]
 ● ‖ præt. part.: tekinn eftir [!]

fjarri: taka fjarri

[e-u]

frá: taka (í) frá

[e-m/e-u] [e-n/e-t]
 ● ‖ impers.: tekr frá [e-m] [e-t] ; [!] [e-n]
 ● tekit frá [!] [e-u]

fram: taka fram

[at e-u / af e-u / undan e-u / ór !] [e-u]
 ● taka betr fram [e-m]
 ● taka lengra fram en ... [e-t]

fyrir: taka (fram) fyrir

[e-n/sik/e-t / e-m/sér/e-u] [e-n/e-t]
   ‖  (+ inf.):
 ● taka fyrir hégóma [e-t]
 ● taka (fram) fyrir hendr [e-m] [e-t]
 ● taka fyrir munn [e-m] [e-t]
 ● taka fyrir satt [e-t]
 ● ‖ impers.: tekr fyrir [! of e-t]

gegn: taka í gegn

[!]

hjá: taka (í) hjá

 ● ‖ impers.: tekr (í) hjá [!] [e-t]

í: taka (framan) í

[e-t] [e-n/e-t]
 ● taka í arf/erfð [e-t] [eftir e-n]
 ● taka í faðm/fang [sér] [e-n/e-t]
 ● taka í haf
 ● taka í hǫnd [e-m / e-rs]
 ● taka í ketil
 ● taka í kné/ǫxl/... [e-m]
 ● taka í lǫg [e-t]
 ● ‖ impers.: tekr í [!] [e-t]
 ● tekr í kné/...

inn: taka inn

[e-n/e-t] [í e-t]

með: taka með

[e-n/e-t / e-m/e-u] [af e-u / eftir e-n]
 ● taka báðum hǫndum með [e-m]
 ● taka (...)vel með [e-n / e-m]
 ● ‖ præs. part.: verða með takandi [e-u]

milli: taka (á/í) milli/millum

[e-rra/e-ra]

mót: taka (í/á) mót(i)

[e-n/e-t / e-m]

niðr: taka niðr

[e-t] ; [í e-t / undan e-u]
 ● taka hendi niðr [undir e-t]

nǽr: taka nǽr/nǽrri

[e-n / e-m/e-u]
 ● taka nǽr/nǽri sér [e-t]

ofan: taka ofan

[e-n/e-t]
 ● taka borð ofan
 ● ‖ præt. part.: ofan tekinn

ór: taka ór

[e-u] [e-n/e-t] [í e-t]
 ● taka ór latínu
 ● ‖ impers.: tekr ór [e-u] [e-t]
 ● tekr ór stað [e-t]
 ● tekr verk/... (...) ór [e-u]

saman: taka saman

[e-t / e-n ok e-n] [til e-s] [með sér]
 ● taka hǫndum saman [■(e-t)] [at e-u] [fyrir e-n]
 ● ‖ impers.: tekr saman [með e-jum]
 ● ‖ præt. part.: saman tekinn

sundr: taka (í) sundr

[e-t]
 ● ‖ impers.: tekr (í) sundr [e-n/e-t] [í e-t]
 ● tekr (í) sundr í miðju [e-n]
 ● ‖ præt. part.: sundr tekinn

til: taka til

[e-rs/sín/e-s] [e-n/e-t] [e-u / með e-u] [af e-m/e-u / ór e-u]
   ‖  (+ inf.):
   ‖  (+ ok (~ inf.)):
 ● taka til andar
 ● taka til ára
 ● taka til bókar
 ● taka til fóta
 ● taka til himins
 ● taka (báðum) hǫndum til [e-s]
 ● taka til konungs [e-n]
 ● láta til sín taka [e-t]
 ● taka til máls
 ● taka til matar
 ● taka til orða/orðs
 ● taka til ráðs/ráða [e-t]
 ● taka til segls
 ● taka til vápna
 ● ‖ impers.: tekr til [e-s / ! um e-n] [e-t]
 ● nú tekr til [■]
 ● nú er/... at taka til [e-s]
 ● þar er til máls at taka, skal þar til máls taka
 ● er til ráða at taka
 ● ‖ præs. part.: takandi til
 ● er takanda til [■]
 ● ‖ præt. part.: tekinn til [!]
 ● (er) tekinn til [e-s]
 ● til [!] tekit

om versemål

um: taka um

[e-n/e-t] [e-u]
 ● taka um fram [e-t]
 ● tekr um allt bak [e-m]

undan: taka undan

[e-u] [e-n/e-t]
 ● taka fast undan
 ● ‖ impers.: tekr undan [e-u] [e-n/e-t]
 ● ‖ præt. part.: undan tekinn [e-u]

undir: taka undir

[e-n/sik/e-t] [e-t / e-u] ; [e-t / ! um/of e-t] [með e-m]
 ● taka undir hǫnd/... [e-m]
 ● taka undir sik [e-t]
 ● taka undir (sjalfum) sér [e-t]
 ● taka vel undir [e-t]