Københavns Universitet

ONP: Dictionary of Old Norse Prose

Word

sǫk, “sak”, “sæk-”, “sack-” sb. f. [sakar; sakar/sakir]

I. A.

1) [e-s / um e-t] [á e-m / á hendr e-m / á millum e-rra / við e-n] sag, retssag, søgsmål, anklage, beskyldning
 ● bera (upp) sakar/sakir [á e-n / á hendr e-m] [um e-t]
 ● bera sǫk á baki
 ● bera sǫk/sǫkum [e-n]
 ● bera undan sǫkum [e-n]
 ● eiga sǫk/sakir [á e-m / at e-m / við e-n] [á e-u / til e-s / um e-t]
 ● gefa sǫk/sakar/sakir [á e-u / um/of e-t / á ! um e-t] [e-m] [til e-s]
 ● gefa at sǫk [e-t] [e-m / e-n]
 ● gefa upp sǫk [e-m]
 ● sakar/sakir gerask [(á) milli e-rra]
 ● hafa sǫk/sakar/sakir [á e-m / í gegn e-m]
 ● hafa sǫk fram [um e-t]
 ● hafa fyrir sǫkum [■(e-n)] [um e-t]
 ● kveða sǫk á [!]
 ● leggja sǫk í salt, sǫk liggr í salti
 ● leita saka [e-m / við e-n]
 ● lǫglig sǫk
 ● sannr at sǫk
 ● segja sǫk/sakir (fram)
 ● segja til saka [e-t]
 ● sekð ok sǫk
 ● sǿkja sǫk/sakar
 ● sǿkjask sǫkum
 ● sǫnn sǫk [á e-n / í gegn e-m]
 ● taka sǫk/sakir [á e-n / á hǫnd e-m]
 ● til saka [e-m]
 ● vegin sǫk
 ● vera bundinn í sǫkum [við e-n]
  1 være sagsøger
  2 være anklaget (i sag)
2) [á e-m] brøde, skyld, forbrydelse, uret
 ● falla í sǫk/sakir [við e-n] [fyrir e-t]
 ● finna sǫk/sakar [at e-m / í e-m] [á e-u] [e-m]
 ● gefa sǫk/sakir [á !] [e-m]
 ● gefa upp sakir [e-m]
 ● gera sǫk/sakar/sakir [á hendr sér / við e-n / til !]
 ● gera til saka [við e-n]
 ● hafa til saka [e-t]
 ● í sǫkum [við e-n]
 ● synð ok sǫk
 ● til saka
3) uenighed
 ● eiga sakar/sakir [við e-n]
 ● þarf/... eigi/... at sǫkum at spyrja
4) bøde
5) forhold, omstændighed, situation
 ● eiga enga sǫk [á e-u]
6)
 ● hafa gott at sǫk [fyrir ■]
 ● hafa (ekki/...) at sǫk [e-t / um e-t/e-n]
7) [e-s / til e-s] grund, årsag, skyld
 ● af sǫk [e-s]
 ● af sǫkum [e-s/e-rs]
 ● af þeirri sǫk
 ● af þeim/þessum sǫkum
 ● finna sakir [til e-s]
 ● finna til saka [e-t]
 ● fyrir sakar/sakir [e-s/e-rs / e-t]
 ● fyrir hverja sǫk, fyrir hverjar sakir
 ● fyrir sǫk/sǫkum [e-s/e-rs]
 ● fyrir þá/þessa sǫk, fyrir þǽr/þessar sakar/sakir
 ● fyrir þeim sǫkum [■]
 ● um sǫk/sakir [e-rs]
 ● um/of stundar sakar/sakir
8)
 ● um/of sakar/sakir [e-s / e-t]

B. sǫkum (dat. pl. = præp. + gen.)

[e-s] på grund af (ngt)

C. sakar/sakir (acc. pl. = præp. + gen.)

[e-s/e-rs] på grund af (ngt/ngn)

D. sakar/sakir (acc. pl. = præp. + acc.)

[e-t]

II. (cogn.)

III. (y. isl.)

IV. (y. no.)

Forms: sakir (455); saker (251); sakar (228); sacar (159); sok (63); sacir (57); saka (29); sǫk (21); soc (20); sǫkum (20); sokum (16); savk (16); sauk (15); sỏk (7); Saker (7); söcom (7); sỏkum (6); savkvm (6); sök (6); saukum (6); sökum (6); sacaʀ (6); socom (5); sacer (5); sꜹcom (4); sakarnar (4); saca (4); sꜹkom (3); sokvm (3); sꜹcvm (3); sǫcom (3); söcna (3); sakirnar (3); sꝍk (3); sǫc (2); sỏkvm (2); söcum (2); sacarnar (2); sokina (2); sakier (2); Sakar (2); socna (2); sokin (2); sæker (2); sꜹk (2); søc (2); sackar (2); sǫcum (1); sakkar (1); Sakir (1); sők (1); sacirnar (1); sꜵcom (1); sakær (1); sakír (1); saker (1); sokinni (1); söc (1); savc (1); saccar (1); Saka (1); sak (1); sꜵc (1); sꜹc (1); savkom (1); sakarnaʀ (1); sokcum (1); sacker (1); saukina (1); sꜷkom (1); sokom (1); sǫkvm (1); sakeʀ (1); sꜷk (1); sökin (1); sökina (1); sǫ́k (1); sǫkom (1); soceɴe (1); sø̨cvm (1); savkina (1); sꝍkum (1); Søc (1); sꜹkum (1); sækir (1); socc (1); sœk (1); søk (1); søcom (1); saukcum (1);

Compounds: al·eigu- (1), alna·máls- (1), alna- (1), átta·ertoga- (2), at·vistar- (2), á·vítanar- (1), bana- (5), bann·setningar- (1), bann(s)- (6), ban·orðs- (1), barn·leysis- (1), braut·gangs- (1), byskups- (1), dauða- (33), -dóms-, -dráps-, -dǿmingar-, -eigu-, fé- (4), fimmtar·dóms- (3), fjár- (2), fjǫr·baugs- (8), fjǫr·ráða- (2), fram·sǫgu- (1), frum- (11), fyr·dǿmingar- (1), gagn- (14), get- (3), grát- (1), gǫr·tǿkis- (1), harm- (6), hatrs- (1), heilsu- (1), heimilis- (1), hernaðar- (4), holm- (1), hross·reiðar- (1), ifa- (1), illsku- (1), ill- (5), jarðar- (1), kaup- (1), klengi- (2), laga- (1), land·ráða- (16), lands·laga- (1), leg·orð(s)- (28), mann·dráps- (5), merkr- (1), nauð·synja- (1), níðings- (2), níu·aura- (2), ó·bóta- (2), ó·dáða- (1), of·kapps- (1), of- (1), ó·lífis- (1), ó·maga- (4), orð- (1), páfa- (1), ráða- (6), rán(s)- (3), refsingar- (1), rétta·fars- (5), réttar- (1), sam·tals- (1), sauða·tǫku- (1), sekðar- (1), sex·aura- (1), skilnaðar- (1), skóg·gangs- (16), skóg- (1), skyn·semðar- (1), smá- (1), sóttar- (1), stefnu- (3), stór- (20), styrkingar- (2), sundr·lyndis- (1), svikara- (1), svik·rǽða- (1), tíundar- (3), tolf·aura- (1), trú- (1), tylli- (1), út·lagar- (1), út·legðar- (8), út·lǽgðar- (3), van- (1), víg- (23), vinda- (1), þjóf(s)- (17), þriggja·marka- (3), þver- (3)

Gloss.: EJ; ClV; Finsen; Fr item sakir præp.; Hertzb; Bin Sak-, Saka-; LP; Med -o-; AH -o-; deVr; Fr4; NO item sakir præp.; ÁBlM (sök)

Literature: Bjorvand 1994 224; Fellows-Jensen 2000 [NB 88] 92-93; Finnur Jónsson 1914 [ANF 30] 176; Finnur Jónsson 1914 [ANF 30] 191; Gjøstein 1888 [ANF 4] 127; Grønvik 1989 [MM 1989] 30; Hofmann 1955 [BA 14] 31; Hægstad 1915 83; Maurer 1907ÏÏ 94, 183; Maurer 1908 (Verw) 131; Maurer 1909 113, 115; Maurer 1910 193, 461, 499; Seip 1949 [ANF 64] 163-164; Seip 1955 25; Veturliði Óskarsson 2003 [BA 43] 92; Vilhjálmur Finsen 1883 679-680; Wallén 1958 [KLNM 3] 445; Widding 1982 [MM 1982] 43

Genre. (expected): historical works: 374 (253); religious works: 367 (388); romances: 183 (151); charters: 155 (112); legal works: 140 (139); family sagas: 103 (176); contemporary sagas: 87 (107); legendary sagas: 45 (62); þættir: 32 (32); unclassified: 20 (6); learned works: 13 (45);

Þorbjörg Helgadóttir — September 2012