Københavns Universitet

ONP: Dictionary of Old Norse Prose

Word

standa vb.

A.

[e-n/e-t / e-m/e-u] [með e-u / í e-u] [um e-t] [með e-jum]
 ● standa dóm/dómi [um e-t]
 ● dómr stendr [fyrir e-t]
 ● standa einn saman/samt
 ● standa (...) eyri/mǫrk/... [e-s]
 ● standa fast [e-m] [um e-t]
 ● standa grunn
 ● standa heima [í e-t / fyrir e-t] [með e-m/e-u(hum.)] [e-m/e-u]
 ● (meðan) heimr/verǫld stendr
 ● lǫg standa [um e-t]
 ● ríki/... stendr [með e-u]
 ● sitja ok standa (sem e-r vill/býðr)
 ● veizla/... stendr
 ● ‖ impers.: stendr [e-t] [e-n / e-m/e-u] [um e-t] ; [með e-u]
 ● hvat stendr þik
 ● stendr (...) kyrrt [e-t]
 ● stendr (...) skrifat/...
 ● stendr svá
 ● stendr svá búit
 ● stendr vel/... [e-t] [e-m/e-u]
 ● ‖ præs. part.: standandi
 ● koma standandi niðr
 ● vel/... standandi
 ● ‖ præt. part.: vera staðinn
 ● verða/vera staðinn [á e-u / at e-u / í e-u]
 ● til staðins
 ● vita/... til staðins

B. standa + præp./adv.

á: standa (upp/út) á

[e-t / e-m/e-u] [með e-u]
 ● augu standa á land
 ● standa á bǿn
 ● (...)dagr/... stendr (upp) á (...)dag/degi
 ● standa á dómi [e-rs/e-s(hum.)] [um e-t]
 ● standa á mǫrgum fótum
 ● standa á fǿtr
 ● standa á hendi [e-m]
 ● standa á hendr [e-m]
 ● hugr stendr á [e-m]
 ● standa á illu
 ● standa ǫðrum fǿti á kné
 ● standa á knjám [við e-t] [til e-s]
 ● standa á lǫgum
 ● standa á réttu
 ● spjót/... standa (þykkt) á [e-m]
 ● veðr stendr (upp/út) á [e-t]
 ● standa á vélum [við e-n]
 ● standa á verki [e-n]
 ● vindr stendr á land
 ● ‖ impers.: stendr á [e-u] [e-t]
 ● stendr á beini
 ● stendr á bók
 ● stendr á bréfi
 ● stendr á illu einu [með e-jum]
 ● stendr á kafi

af: standa af

[e-m/e-u] [e-m / við e-n]
 ● (margt/...) illt stendr af [e-m/e-u] [um e-t]
 ● ógn/... stendr af [e-m] [e-m]
 ● standa af sér [e-t]
 ● (lítil) stjórn stendr af [e-m]
 ● vandrǽði standa af [e-u] [e-m]
 ● veðr stendr af landi/...
 ● vindr/byrr stendr af landi
 ● ‖ impers.: stendr af [!] [um e-t]
 ● stendr (illa) af sér [e-t]

aftr: standa aftr

[ór e-u]

án: standa án

[e-s]

at: standa at

[e-m/e-u / ! um e-t]
 ● standa at messu/...
 ● standa at verki [e-n]
 ● ‖ præs. part.: standandi at [!]

eftir: standa eftir

[e-u] [í e-u / hjá e-m]
 ● ‖ impers.: stendr eftir [e-t / ! e-s] [e-m]
 ● ‖ præs. part.: standandi eftir [!]

fjarri: standa fjarri

 ● ‖ impers.: stendr fjarri [um e-t]

fram: standa fram

[ór e-u / eftir e-u / í e-t] [með e-m]
 ● augu standa fram [til e-s]
 ● standa jafn fram [e-m] [at e-u]

framan: standa framan

[á e-t]

frammi: standa frammi

[e-t] ; [fyrir e-m] [með e-m]

fyrir: standa fyrir

[e-m/e-u / e-n/e-t] [e-t] [e-u / með e-u] [e-m]
 ● standa fyrir (dǿmðum) arfi
 ● standa fyrir (...)durum
 ● standa fyrir guði
 ● standa járni fyrir [!]
 ● standa kyrr fyrir [e-m]
 ● standa fyrir sik
 ● ‖ impers.: stendr fyrir [e-u] [e-m]

gegn: standa (í) gegn(um)

[e-m/e-u]
 ● spjót/... stendr (í) gegnum [e-n/e-t]

hjá: standa (í) hjá

[e-m/sér/e-u]
 ● ‖ præs. part.: standandi hjá [!]

í: standa í

[e-t / e-u]
 ● standa í augum [e-m]
 ● bein/... stendr í halsi [e-m]
 ● standa í illu
 ● standa í jǫrðu
 ● standa í sín klǽði
 ● standa í stað [e-rs]
 ● standa í stríði/... [við e-n / móti e-m]
 ● ‖ impers.: stendr í [e-u / ! e-t]
 ● stendr í beini
 ● stendr í deilu [milli e-rra / með e-jum]
 ● stendr í heila
 ● stendr í hug [e-m] [e-t]
 ● stendr í sama stað

inn: standa inn

inni: standa inni

[í e-u]

með: standa með

[e-m/e-u]
 ● standa með jǫrð(u)/...

milli: standa (á/í) milli/millum/millim/meðal/miðil

[e-s/e-rra/e-ra / e-s ok e-rra]
 ● ‖ impers.: stendr í milli [!] [um e-n/e-t]

mót: standa (í/á/at) mót(i)

[e-m/e-u]
 ● ‖ impers.: stendr móti [!]

niðr: standa niðr

 ● standa niðr grunn [í e-u]

nǽr: standa nǽr/nǽrri/nǽst

[e-m/e-u]
 ● ‖ impers.: stendr nǽst [e-u]

ór: standa ór

[e-u]
 ● ‖ impers.: stendr ór [e-u] [af e-u]

saman: standa saman

[e-u / af e-u / með e-u / í e-m/e-u]
 ● hugir standa saman

til: standa til

[e-rs/e-s] [eftir e-n] ; [!] [e-m/e-u]
 ● standa til arfs/... (ok ríkis) [eftir e-n]
 ● augu standa til [■]
 ● standa til handa
 ● hugr stendr til [e-s]
 ● (sem) lǫg standa til [!]
 ● nauðsyn stendr til [!]
 ● standa til ríkis [eftir e-n]
 ● standa til (mikils) váða
 ● veðr stendr svá til [!]
 ● ‖ impers.: stendr til [e-s / ! í e-t] [um e-t]
 ● stendr til váða
 ● stendr vel til [!]

um: standa um

[e-n/e-t]
 ● ‖ impers.: stendr vel um [■]
 ● ‖ præs. part.: standandi um [!]

undan: standa undan

[e-u]
 ● ‖ impers.: stendr mikit undan [við e-n] [í e-u]

undir: standa undir

[e-t / e-m/e-u]
 ● standa vel undir [e-t]
 ● ‖ impers.: stendr undir [e-u] [e-u]

upp: standa upp

[af e-u / frá e-m / ór e-u / (í/á) móti e-m/e-u / í e-t] [■ / til e-s]
 ● standa upp í sín klǽði
 ● ‖ præt. part.: (vera) upp (á) staðinn

uppi: standa uppi

 ● bogi stendr uppi
 ● lík stendr uppi
 ● skip stendr uppi
 ● ‖ impers.: stendr uppi [á e-u]
 ● ‖ præs. part.: uppi standandi

út: standa út

[ór e-u] ; [e-t]

útan: standa útan

[e-t]

úti: standa úti

við: standa við

[e-t / e-m/e-u]
 ● standa jafnfǿtis við [e-n]
 ● láta standa við [!] [e-t]
 ● ‖ impers.: stendr við [e-t]
 ● stendr þá (svá) við [!]
 ● ‖ præs. part.: standandi við [!]

yfir: standa (upp/uppi/út) yfir

[e-m/e-u]
 ● standa yfir grefti [e-rs]
 ● standa upp yfir hals [á e-m]
 ● (...)ríki/vald [e-rs] stendr yfir [■]
 ● veizla stendr yfir [!]
 ● ‖ præs. part.: standandi yfir [!]

C. standa sik

D. standask

[e-t / e-m/e-u / e-s] [at e-u / í e-u / um e-t]
 ● standask freistni
 ● standask píslir/...

E. standask + præp./adv.

á: standask á

[e-t / ! við e-t]
 ● standask á endum
 ● ‖ impers.: stenzk á [!] [e-t / um e-t]

af: standask af

 ● ‖ impers.: stenzk af [!] [e-t / um/of e-t]
 ● þannig/... stenzk af [!] um/of ferð/... [e-rs]

fyrir: standask fyrir

[e-m]

mót: standask (í) móti

[e-m]
 ● hugir standask í móti [!]
 ● ‖ impers.: stenzk í móti [!] [með e-jum]

nǽr: standask nǽr

um: standask um

[e-t]

við: standask við

[e-n / e-m]

II. (y. isl.)

III. (y. no.)

Forms: (1505); standa (164); stendr (123); stoð (65); stod (45); stóð (27); staðit (20); stadit (17); stendur (14); stodu (13); standandi (13); stóðu (11); stannda (11); standi (11); stenndr (10); stæði (7); standande (7); statt (6); stædi (5); stodz (4); standaz (4); standanda (4); steɴdr (3); stózk (3); staðins (3); standazt (3); stóþosc (3); stőd (3); stanndannda (3); stoðv (3); stanndanndi (3); stenndur (3); stöd (2); staþit (2); stadinns (2); stedi (2); staðen (2); staden (2); stoduzt (2); stoþv (2); Stendr (2); stœði (2); standast (2); stoðu (2); staɴdemsc (2); standasc (2); stok (1); Stoð (1); Stod (1); stỏndundum (1); stenzst (1); stenzk (1); staðe (1); stődu (1); stodv (1); Statþv (1); stoðsk (1); stodo (1); ÷÷÷staðinn (1); ÷÷÷stödost (1); stódu (1); stendir (1); staðinn (1); stöndum (1); stẻðe (1); staðnir (1); stỏndumz (1); stꜵndomc (1); staðiz (1); stæðiz (1); stoz (1); staðið (1); staðenn (1); stondundum (1); stȯd (1); staɴdesc (1); stend (1); stodi (1); stód (1); standit (1); stæde (1); staðet (1); støþer (1); stadinn (1); stott (1); stadiz (1); stéoþesc (1); stadid (1); stoðz (1); stoþ (1); stadner (1); stævðe (1); stędi (1); sto (1); standí (1); standandi (1); stenz (1); stozc (1); standezt (1); standask (1); stoþesc (1); staɴdasc (1); standisk (1); Stóðuz (1); ÷÷÷stana (1);

Compounds: bí- (3), for- (17), fyrir- (10), undir- (117), við- (1)

Gloss.: EJ; ClV; Suppl2; Fr; Hertzb; HertzbTill; Rím; LP; Med; AH; deVr; Fr4; NO; Walter -sk; ÁBlM; Bl

Literature: Heide 2014 [Gripla 25] 18; Hofmann 1997 136; Salvesen 1968 58; Seip 1955 121, 149, 325; Sprenger 2002 [Skandinavistik 2] 103-104; Vilhjálmur Finsen 1883 614-615

Genre. (expected): religious works: 441 (569); historical works: 342 (372); romances: 300 (221); family sagas: 287 (258); charters: 217 (165); legal works: 193 (204); contemporary sagas: 187 (157); legendary sagas: 120 (91); learned works: 58 (66); þættir: 42 (47); unclassified: 16 (8);

Þorbjörg Helgadóttir — August 2014