Københavns Universitet

ONP: Dictionary of Old Norse Prose

Word

1staðr, “stod” sb. m. [-ar/-s; -ir]

(cf. stað sb. n.)

I. A

1) sted, plads, position, placering, stilling
 ● í einn stað
 ● sér í stað
 ● í stǫðum
 ● í stað(inn) [e-rs/e-s / fyrir e-t]
 ● í fǫður/... stað
 ● koma í stað(inn) [e-rs / e-m]
 ● missa/sakna vinar í stað
 ● í ǫðrum stað
 ● stund/tími ok/... staðr
 ● sumr staðr
2) kirkested, præstegård, bispesæde, bispegård, kloster, gejstlig beboelse
   ‖  (propr. comp.):
 ● heilagr staðr

cf. Magnús Stefánsson 2000 21, 101

 ● staðr Óláfs (konungs) ins helga
3) (befæstet) by, stad, palads
4) sted hvor ngn/ngt hører til, tilholdssted, rette plads, hjemsted
 ● af/á stað
 ● koma af/at stað [e-t / e-u]
 ● ór stað
 ● fǿra/... ór stað [e-t]
5) [á e-m] sted hvor ngn/ngt standser og bliver, standsning, stands, stop, pause, ophold
 ● bíða ór stað [e-s]
 ● fá stað
 ● falla í stað
 ● gefa/... stað/staðar [e-u] [í e-u]
 ● leita staðar [sér]
 ● nema stað/staðar [á e-u / í e-u / um e-t / við e-t]
 ● standa í stað
 ● taka stað [sér]
 ● staðr verðr/er [■ / á ■ / á ! (um e-t) / af ! / at !] [e-m/e-u]
6) det at holde stand, modstandskraft, modstand
 ● eiga stað [fyrir e-u / við ■]
7) ende, udfald, resultat
 ● eiga stað
 ● koma niðr í einn stað, koma niðr í einum stað
 ● taka stað [með e-m]
 ● til staðar
8) mål
9) retning
 ● í tvá staði
10) afdeling, opdeling, del, part
11) [e-s] mærke, levn, tegn
12) sted hvor man forretter sin nødtørft
 ● leita sér staðar
13) spændkraft, elasticitet
14)
 ● þegar á stað
 ● (fyrst/nú/þegar/...) í stað
 ● í sama stað
 ● í staði
 ● (þegar) upp á staðinn
15) side
 ● í annan stað
 ● í sinn stað
 ● í ǫðrum stað
16) tilfælde
17) måde, henseende
 ● í alla staði
 ● annan stað
 ● (í) engan stað
 ● í hvárn stað
 ● í hverjum stað
 ● í hvern stað
 ● í marga staði
 ● í sama stað
 ● í þann stað
 ● í ǫllum stǫðum
18*) ?

I. B. staðar (gen. sg. i forb. m. adj./pron.)

  1 alle steder, alle vegne, overalt
  2 på enhver måde
 ● annar(s) staðar andetsteds
 ● ein(s) staðar et sted, etsteds
 ● ein(s) hver(s) staðar et sted, etsteds
 ● eins staðar et sted, etsteds
 ● fá(s) staðar på få steder
 ● nøkkurs staðar på nogen måde, nogenlunde
 ● sama staðar/staðs sammesteds

II. (y. isl.)

III. (y. no.)

IV. (propr. topogr.)

.

Forms: stað (233); stad (175); staðar (84); stadar (67); staði (49); staðr (27); staðinn (23); stadinn (21); stadi (17); stadr (16); stadnum (15); staðe (15); staþar (14); staðnum (13); staþ (12); staðenum (12); staðenom (11); staden (11); staðinum (10); stadenn (10); stadarins (9); staþi (8); stadnvm (7); Staðs (7); stadenom (6); staðarins (6); staðir (6); stade (5); stodum (5); stadin (5); stadarens (5); staðenn (5); staðiɴ (5); stỏdum (4); stadrinn (4); staðvm (4); stadz (4); stada (4); stadinum (4); staþr (3); staðí (3); staþir (3); staðrinn (3); staðinvm (3); (3); stoðum (3); staðarens (3); staðinom (3); staðnom (3); staðen (3); stadurinn (2); stadhenom (2); staudum (2); staðnvm (2); stod (2); stadur (2); stader (2); s▹ta◃ðenom (2); staþa (2); staða (2); staþnum (2); staþiɴ (2); stadrenn (2); Stadr (2); staðum (2); stöðum (2); staþe (1); stꝍðum (1); støþom (1); staðeɴ (1); stadínn (1); staþiɴɴ (1); staduren (1); staðanna (1); staðom (1); staðann (1); stazcins (1); staþinum (1); stoðom (1); staðar (1); ÷÷÷stað (1); staþnom (1); stǫðum (1); staþinn (1); staþareɴs (1); staðina (1); stavþvm (1); stadh (1); Staðr (1); støðom (1); stꜹþvm (1); stoþom (1); staþarins (1); staðer (1); stadaren (1); Stad (1); Stað (1); stadir (1); stǫdvm (1); stadiner (1); stadhe (1); stadarinns (1); stỏþumm (1); stadhar (1); ÷÷÷stǫðum (1); stat (1); stadærss (1); stǫðvm (1);

Compounds: af·tǫku- (1), altaris- (1), auðna- (1), auga- (7), augna- (5), á·vítanar- (1), banda- (3), belti(s)- (14), blót(s)- (7), ból- (53), bóna- (1), borgar- (8), borg- (1), brennu- (2), brigzla- (1), brók·linda- (1), brúar- (2), búðar- (4), búða- (1), bú- (56), byskups- (1), bǿnar- (34), bǿna- (54), bǿn- (1), dag·mála- (1), dauða- (2), demm- (1), dóm(s)- (11), dýrðar- (1), eftir·mál- (1), endr·minningar- (1), erfðar- (1), erfða- (2), eyði- (3), eykðar- (2), eymðar- (2), fagnaðar- (5), fall- (1), fang- (7), ferju- (2), fingra- (4), fiski- (4), fjár- (2), flokk- (1), freistnanar- (1), freistni- (2), friðar- (1), frið- (1), fylgsnis- (1), fǿðingar- (1), fǿris- (1), gagn- (1), garð(s)- (18), gistingar- (15), graftar- (2), graftrar- (1), greftar- (1), griðar- (1), griða- (19), grun·semðar- (4), hallar- (1), handa- (2), há- (1), haug- (3), heima- (1), helgi- (5), hel·vítis- (1), herbergis- (1), her·búðar- (1), her·búða- (4), hlaup·árs- (1), hlífðar- (1), hneykingar- (2), hofa- (1), hof- (3), holm·gǫngu- (3), holm- (2), horn- (1), hreinsanar- (2), hugsanar- (1), húsa- (1), hvíldar- (13), hvílda- (1), hǽl- (1), hǫfuð- (41), hǫgg- (14), járna- (3), kamb- (1), kapellu- (2), kaup- (66), kirkju·ból- (1), kirkju- (1), klaustra- (1), krismu- (2), kross·festingar- (2), kvala- (3), kvern·hús- (1), kvíðu- (1), kýr- (1), legr- (11), leg(s)- (29), leigu- (10), leyndar- (3), leyni- (2), linda- (6), línu- (1), lǫg·ein·daga- (2), lǫg·máls- (4), lǫg·manns- (1), mál- (10), mann- (2), mein·lǽtis- (1), merkis- (1), mið·munda- (3), mylnu- (6), myrkra- (4), nafla- (7), nagla- (1), nátt·ból- (1), nátt- (56), niðr- (1), nǽtr- (2), ó·friðar- (1), orða- (5), orrustu- (14), píningar- (3), pínslar- (1), pínsla- (1), pínu- (1), píslar- (9), písla- (1), reglu- (2), regúlu- (2), réttar- (5), rétta- (1), ruð- (13), sakar- (4), saka- (3), seið- (1), skegg- (2), skuldar- (8), skulda- (11), skuld- (1), skuldu- (1), sólar- (1), stefnu- (14), stór- (4), sǽldar- (2), sǽ- (1), tá- (1), tjald(s)- (10), tóftar- (1), traða- (1), tǫlu- (1), upp·risningar- (1), upp·stigningar- (1), út·gǫngu- (2), váða- (1), vápna- (5), varð- (1), varnað- (1), vatn- (1), vef- (6), veg·semðar- (1), veiði- (13), verndar- (1), vetr·setu- (1), virðingar- (3), vitranar- (1), ynðis- (1), þing(s)- (19), þúsunda- (1)

Gloss.: EJ ²staðr (cf. corr.); ClV; ClVSuppl; Fr; Hertzb; Fischer -þ-; Bin Staðar-; Rím; LP ¹˜²staðr; Med stadur, j stadin; AH; deVr; Fr4; NO; ÁBlM; Bl

Literature: Auður Magnúsdóttir 2001 30; Bandle 1977 [Rit 12] 60; Breisch 1994 31; Falk 1914 21; Gjøstein 1934 [ANF 50] 94, 07, 124, 128; Grieg 1961 [KLNM 6] 447; Grønvik 1989 [MM 1989] 35; Grøtvedt 1939 106; Gunnar F. Guðmundsson 2000 82, 88, 92, 112, 140, 182; Hastrup 1985 193; Heidermanns 1993 540-541; Holm 1965 [ÍT 6] 9-19; Hovda 1960 [KLNM 5] 640-641; Hægstad 1915 83, 108; Ivarsson 1939 [NB 27] 54-56; Jakobsen 1901 [ANOH 1901] 150; Janzén 1940-1941 [NB 28] 134; Kalinke 1994 [MM 1994] 130; Knudsen 1959 [KLNM 4] 654; Knudsen 1959 [KLNM 4] 657; Kålund 1877 514; Lind 1927-1928 [APS 2] 57; Magnús Stefánsson 1997 790; Magnús Stefánsson 2000 21, 101, 115-16, 118, 121 ...; Marstrander 1932 (Man) 275; Marwick 1952 171, 234-237; Nes 1977 [MM 1977] 63-64; Nygaard 1917 23; Oftedal 1957 [KLNM 2] 371; Olsen 1934 [MM 1934] 83-91; Olsen 1953 [MM 1953] 117-122; Orri Jóhannsson 2005 [Sagnir 25] 71; Samson 1992 168-9; Sandnes 1956 [MM 1956] 84-88; Seip 1926-1927 [APS 1] 184; Seip 1927 [MM 1927] 6; Seip 1952 [APS 21] 24, 27; Seip 1955 24, 190, 308; 252, 307; Svavar Sigmundsson 1979 [ÍMAM 1] 238-247; Árni Daníel Júlíusson 2010 [VMS 6] 5, 8; Ólafur Lárusson 1960 [KLNM 5] 642-643; Þórhallur Vilmundarson 1971 [KLNM 16] 578

Genre. (expected): religious works: 253 (263); historical works: 217 (172); romances: 106 (102); contemporary sagas: 101 (72); family sagas: 93 (119); charters: 87 (76); legendary sagas: 66 (42); legal works: 53 (94); learned works: 32 (30); þættir: 23 (22); unclassified: 14 (4);

Þorbjörg Helgadóttir — December 2012