Københavns Universitet

ONP: Dictionary of Old Norse Prose

Word

náð, sb. f. [-ar; náðir/náðr]

(cf. náða sb. f., náði sb. f./n.?)

I.

1) (oftest pl. náðir) ro, tilstand af fred/uforstyrrethed
 ● fá náðir [fyrir e-m / hjá e-m]
 ● friðr ok náðir
 ● gefa náðir [af e-u] [e-m]
 ● hafa náð/náðir [fyrir e-m/e-u]
 ● í náðum
2) (pl.) fredelig/konfliktfri tilstand, (åndelig) fred
 ● friðr ok náðir
 ● í náðum
 ● með (...) náðum
3) (oftest pl.) hvile, søvn
 ● fara/ganga til náða
 ● í náð/náðum
 ● taka sína náð
 ● taka á sik (hvíld ok) náðir
4) (oftest pl.) bekvemmelighed, komfort
 ● gera sér náð/náðir
5) (item pl.) nåde, barmhjertighed, omsorg, hjælp, gavn
 ● með guðs náð
 ● heilags anda náð
 ● til náða(r) ok nytsemða(r) [e-m/e-u]
6) (item pl.) beskyttelse, (personlig) sikkerhed, ukrænkelighed
 ● koma/... (upp) á náðir [e-rs]
 ● frelsi ok náð
 ● leggja [sik/e-t] undir náðir [e-rs]
 ● undir náð [e-rs]
7) (pl.) gunstbevisning, benådning, formildelse af lov, privilegium, cf. Hertzb
 ● gera náðir [á !] [um e-t] [e-u(hum.) / við e-n]
8) (item pl.) (titel på højtrangeret verdslig/gejstlig person)

II. (y. isl.)

III. (y. no.)

Forms: nad (20); nadum (20); náðir (18); nadir (17); nader (16); naðir (15); náðum (13); nada (13); náð (9); naða (7); náða (6); na̋d (6); naðer (6); nꜳd (5); naada (4); naðom (3); nádir (3); nadar (3); naðum (3); nꜳda (3); naader (3); naadir (3); näder (3); naðr (3); naadom (2); naaðom (2); nadom (2); naad (2); naðvm (2); nꜳdum (2); naaðh (2); nádum (2); nadír (2); nꜳ̋d (2); náda (2); nád (2); nꜳ̋ð (1); nảder (1); nꜳdar (1); naðhum (1); náád (1); naaðir (1); naðumm (1); naþir (1); nadh (1); nað (1); Nadum (1); náðer (1); nädum (1); nadhæ (1); nꜳ̋dh (1); nadhir (1); naaðr (1); naaða (1); nȧdum (1); na̋dum (1); naþer (1); naadum (1); nꜳðir (1); nadha (1); nꜳ̋d (1); nadvm (1); nadher (1); náðom (1);

Compounds: kirkju- (4), ó- (70), skrifta·mála- (1)

Gloss.: EJ; ClV; Fr; Hertzb; Fischer; Rím; LP -ò-; WN; deVr; Fr4; NO; Walter; ÁBlM; Bl

Literature: Berulfsen 1958 [KLNM 3] 35; Bjorvand 1994 101, 120; Erdmann 1890 89; Hägglund 1967 [KLNM 12] 411; Hægstad 1902 13; Hægstad 1915 94; Kolsrud 1949 [ANF 64] 230; Magnús M. Lárusson 1961 [KLNM 6] 378; Veturliði Óskarsson 2003 [BA 43] 285, 361; Veturliði Óskarsson 2003 [BA 43] 42, 43, 59, 90, 109, 118, 285; Walter 1976 124 f.

Genre. (expected): religious works: 73 (65); charters: 55 (19); romances: 38 (25); legendary sagas: 22 (10); historical works: 16 (43); family sagas: 14 (30); legal works: 12 (23); contemporary sagas: 11 (18); unclassified: 9 (1); þættir: 3 (5); learned works: 1 (8);

Simonetta Battista — Februar 2013