Københavns Universitet

ONP: Dictionary of Old Norse Prose

Word

ljós, “lius” sb. n. [ljóss; -]

I.

1) lys (vs. mørke)
2) stråleglans, skin
3) sollys
4) (om det at ngt kommer ud i lyset ɔ: bliver set)
 ● í ljósi
 ● koma í ljós
5) (om tilstand/handling hvor ngt ikke holdes skjult) offentlighed, åbenhed
 ● bera/leggja í ljós [e-t]
 ● koma í ljós
 ● láta í ljós/ljósi [e-t] [við e-n / fyrir e-m]
6) (om denne verdens lys ɔ:) livet på jorden
 ● í/ór þvísa ljósi
 ● koma í ljós
7) levende lys (fra kærte, tællelys, tranlampe, fakkel, etc.)
 ● bera ljós [fyrir e-m] [til e-s]
 ● gera (upp) ljós [í e-u]
 ● gera at ljósi
 ● kveikja/tendra ljós [í e-u]
 ● taka ljós
8) lue, flamme, ild
 ● logandi ljós
9) (om afgrænset lys) lysstråle, lysskær
10) (om himmerige) Guds evige lys
 ● eilíft ljós
 ● guðs ljós
11) erkendelsens lys
 ● sannt ljós
12) åndeligt lys, livets lys
 ● andligt ljós
 ● ljós lýsir [e-rs] [fyrir e-m]
13) [e-s] indlysende/klart budskab, klarhed, gennemskuelighed
14) [e-rs/e-s] [e-m] åndelig leder, forbillede, vejviser
 ● sannt ljós
15)
 ● ljós augna minna

II. (y. isl.)

Forms: lios (128); liose (25); ljós (20); liosi (16); liós (11); liosit (6); ljósi (5); líos (5); líose (4); lioss (3); liös (3); Ljós (3); lius (2); liosinn (2); liósi (2); liosum (2); Ljös (2); líosít (1); lióse (1); liosít (1); líosit (1); liosid (1); ljósin (1); liossins (1); lioset (1); liosinu (1); lióz (1);

Compounds: andar- (2), aug- (1), daga- (1), dags- (8), dóm- (1), elds- (2), fagnaðar- (1), feigðar- (1), gildis- (2), goð·dóms- (2), guð·dóms- (1), gǿzku- (1), himna- (1), hrein·lífis- (2), hrǽ- (1), hrǽs- (1), hugar- (1), jarteigna- (1), kalda- (6), kenningar- (1), kertis- (10), kirkju- (1), kolu- (1), kyndil- (1), líkams- (2), lǽringar- (1), norðr- (3), sannenda- (2), sann·leiks- (2), skilningar- (1), skrið- (22), skyn·semðar- (1), sóla- (1), sólar- (12), spekðar- (1), stjǫrnu- (2), trú- (1), tungls- (10), upp·birtingar- (1), upp·litningar- (4), upp·rásar- (1), vax·kerta- (2), vax- (5), veraldar- (3), viðar- (1), vitr·leiks- (1), vizku- (1), ør·uggðar- (1)

Gloss.: EJ; ClV; Fr; Hertzb; Suppl4; Fischer; Bin -liós; Rím; LP; AH; deVr; Fr4; NO; ÁBlM; Bl

Literature: Arlt 1930-1931 [SS 11] 177-179; Finnur Jónsson 1908 [ASB 13] 364; Gunnar F. Guðmundsson 2000 83, 297; Guðbjörg Kristjánsdóttir 2000 200-1; Kahle 1901 [ANF 17] 103f; Salvesen 1968 62; Seip 1955 28, 74, 146

Genre. (expected): religious works: 108 (64); contemporary sagas: 30 (18); historical works: 24 (42); family sagas: 21 (29); legal works: 18 (23); romances: 15 (25); learned works: 10 (7); þættir: 9 (5); charters: 7 (18); unclassified: 4 (1); legendary sagas: 3 (10);

Ellert Þór Jóhannsson — Oktober 2012