Københavns Universitet

ONP: Dictionary of Old Norse Prose

Word

eiðr sb. m. [-s/-ar, dat. -i/-: -ar]

1) ed, edsaflæggelse ‖ oath, oath-taking
 ● binda eiða [■] aftale under ed ‖ bind with an oath
 ● binda eiðum [e-t] stadfæste ved ed ‖ confirm with an oath
 ● bundinn eiðum [við e-n] bundet af (troskabs)ed ‖ bound by an oath (of loyalty)
 ● binda eið saman [móti e-m] lave sammensværgelse (imod ngn) ‖ swear to conspire (against sby)
 ● bundinn saman eiðum knyttet sammen ved ed ‖ bound together by an oath
 ● bjóða eið, bjóða sik til eiðar [■ / á ■] [e-m] [fyrir e-t] [til e-s] tilbyde at aflægge ed ‖ offer to take an oath
 ● brjóta eið [við e-n / á e-m] bryde ed/edsløfte, tilsidesætte ed ‖ break an oath, violate an oath
  1 [e-m] [um e-t] [til e-s] ed mislykkes ‖ oath fails
  2 [á e-n] konsekvens af edbrud falder tilbage (på ngn) ‖ consequences of oath-breaking fall back (on sby)
 ● falla á eið ikke lykkes mht. ed ‖ fail in oath-taking
 ● festa eið [fyrir ■] give bindende tilsagn om at aflægge ed ‖ guarantee to swear an oath
 ● fullr eiðr fuldstændig/gyldig ed ‖ complete/valid oath
 ● ganga eið/eiði aflægge ed ‖ take an oath
 ● ganga til eiða [við e-n] aflægge (troskabs)ed ‖ swear an oath (of allegiance)
 ● halda eið [við e-n/e-t] holde ed/edsløfte ‖ uphold an oath
 ● halda eiði [fyrir ! / eftir !] aflægge ed ‖ take an oath
 ● halda (upp) orði ok eiði [fyrir e-n] være ansvarlig (for ngn) med udsagn og ed ‖ be accountable (for sby) with word and oath
 ● halda eiði fyrir [!] forsvare sig med ed ‖ defend oneself with an oath
 ● halda uppi orði ok eiði fyrir [!] forsvare sig med udsagn og ed ‖ defend oneself with word and oath
 ● halda eiðum upp (benytte sig af ret til at) aflægge ed ‖ (exercise one’s right to) take an oath
 ● heyra eið [at e-m] høre ed, lytte til ed, tage imod ed, bevidne (ngns) edsaflæggelse ‖ hear an oath, listen to an oath, receive an oath, witness (sby’s) oath-taking
 ● hyggja/ráða fyrir orði ok eiði svare for (eget) udsagn og (egen) ed ‖ be accountable for (one’s own) words and oath
 ● koma/fá orði ok/... eiði fyrir sik kunne forsvare sig med udsagn og/... ed ‖ be able to defend oneself by word and/... oath
 ● leggja eið á [■] aflægge ed, sværge ‖ depose an oath, swear
 ● leggja á/í/undir eið [■] sværge ‖ swear, depose an oath
 ● meta eið vendere ed/edsaflæggelse ‖ weigh/assess an oath
 ● ósǿrr eiðr mened ‖ perjury, false oath
 ● rangr eiðr mened ‖ perjury, false oath
 ● rjúfa eið [við e-n] bryde ed/edsløfte ‖ break an oath
 ● sanna (með) eiði [e-t] bevise med ed ‖ prove with an oath
 ● sjá eið [at e-m] tage imod ed, bevidne (ngns) edsaflæggelse ‖ receive an oath, witness/oversee (sby’s) oath-taking
 ● skilja undir eið [e-t] lægge ind i ed ‖ include in an oath
 ● stafa eið [e-m] [með e-u] fremsige ed/edsformular (for ngn) ‖ recite an oath/oath formula (for sby)
 ● eiðr stendr ed må lovmæssigt aflægges ‖ an oath may legally be taken
 ● eiðr stendr fyrir [e-m] ed beskytter (ngn) ‖ an oath protects (sby)
 ● standa eiðum fyrir [!] forsvare sig under ed ‖ defend oneself on an oath
 ● sverja eið [e-s / um ■ / at e-u] [með e-u] [at e-u / á e-u / upp á e-t] [til e-s] [e-m] [fyrir e-m] aflægge ed, sværge ‖ take an oath, swear
 ● svarðr/svarinn eiðr
 ● sverja eið fyrir [!] forsvare sig med ed ‖ defend oneself with an oath
 ● taka eið [af e-m] tage imod ed, bevidne (ngns) edsaflæggelse ‖ accept an oath, witness (sby’s) oath-taking
 ● vinna eið [e-s / at e-u] [at e-u] [fyrir e-t / til e-s] [e-m] [fyrir e-n] [fyrir e-m] aflægge ed ‖ swear an oath
 ● eiðr vinnsk (nægtelses)ed lykkes ‖ oath (of denial) is successful
2) (om bøde/erstatning som falder når (nægtelses)ed mislykkes ‖ of the fine/compensation which results from a failed oath (of denial))
3) (pl. eiðar) banden, eder, forbandelser ‖ (pl.) swearing, cursing

Forms: eið (106); æið (41); eiða (38); eiði (34); eiðr (32); eid (24); eiðum (14); eiðar (13); eida (12); eidi (11); æiða (9); æid (8); æiðar (8); æiðr (7); eiþa (7); æiði (7); eidum (6); Eiðꜱ (5); eiðinn (5); eidh (4); æiðum (4); Eiðr (4); æidar (3); eiðrinn (3); æidr (3); eyd (2); eiðvm (2); eiþ (2); eidur (2); eidurinn (2); æidi (2); eydum (2); eiþvnvm (1); æidær (1); eẏdar (1); eidenvm (1); æiþ (1); eyde (1); Eiðar (1); eiðnum (1); eiþar (1); eiþi (1); eiðom (1); eidar (1); eydnum (1); æidh (1); eidha (1); eiðsins (1); eidnum (1); Eidi (1); eiðs (1); Eyd (1); Eið (1); eída (1); éiþ (1); æida (1); eydumm (1); eiðana (1); œiða (1); eide (1);

Gloss.: EJ; ClV; Suppl1; Finsen; Fr; FrErr3; Hertzb; HertzbTill; Fischer (cf. corr.); Rím; LP ¹eiðr, ²Eiðr; AH; AJ; deVr; Fr4; NO; ÁBlM; Bl

Literature: Bandle 1956 [BA 17] 186, 188, 191; Beck 1986 [²Hoops 6] 537a-539b; Bøe 1960 [KLNM 5] 671; Cederschiöld 1907 [ASB 12] 43 n 19; Dennis, Foote & Perkins 2000 388-389; Eiríkur Magnússon 1888 [ANOH 1888] 342; Finnur Jónsson 1908 [ASB 13] 36¹® n; Finnur Jónsson 1914 [ANF 30] 77; Gjøstein 1934 [ANF 50] 98-99; Hamre 1958 [KLNM 3] 492-499; Keyser 1847 112-116; Köbler 1986 [²Hoops 6] 539b-542a; Lid 1953 [MM 1953] 53-57; Maurer 1907Ï 102, 128, 151, 161, 170, 178; Maurer 1907ÏÏ 18-20, 28, 30, 44, 95, 112-114; Maurer 1907ÏÏ 236-237, 248-258; Maurer 1908 (Kirch) 270, 377, 462, 473, 529, 531; Maurer 1908 (Verw) 161, 195, 431, 433, 465, 469; Maurer 1909 13, 186, 231, 272, 349, 369; Maurer 1910 490-496; Maurer 1910 74, 117-120, 250, 255, 298; Seip 1929 [ANF 45] 280; Seip 1931 [MM 1931] 59; Seip 1934 213; Seip 1955 188, 262; Vilhjálmur Finsen 1883 598-600; Ólafur Lárusson 1958 [KLNM 3] 517-519

Genre. (expected): legal works: 294 (42); charters: 31 (34); historical works: 29 (78); family sagas: 29 (54); contemporary sagas: 28 (33); religious works: 15 (119); learned works: 8 (14); þættir: 5 (10); romances: 5 (46); unclassified: 4 (2); legendary sagas: 2 (19);